Opeten of weggooien?

De strijd tegen voedselverspilling

Door: Rembrandt van der Heijden

In onze consumptiemaatschappij liggen de schappen vol voedsel met een uiterste houdbaarheidsdatum, waarvan we eigenlijk wel weten dat het zo’n vaart niet loopt. Toch gooien we veel voedsel weg. Voedselverspilling is in onze samenleving een geaccepteerd fenomeen. Terwijl het allesbehalve duurzaam is.

Van voedselverspilling is er sprake als voedsel dat voor menselijke consumptie bedoeld is, hier niet voor wordt gebruikt. Volgens onderzoek van de universiteit van Wageningen gooien Nederlanders jaarlijks zo’n 50 kilogram aan goed voedsel weg. Zonde van het geld, zonde van het eten en zonde van de energie om dat voedsel te produceren.

Om dat te veranderen, startte 25 grote ondernemingen waaronder het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit de ‘Taskforce Circular Economy’, Samen Tegen Voedselverspilling’.De Taskforce wil de verspilling in 2030 hebben gehalveerd. Het bewust maken van de consument speelt daarin een belangrijke rol, want ook al vindt verspilling plaats in de hele voedselketen, het gros ervan ligt bij de consument.

“We denken te weinig na over ons aankoopgedrag. Inplaats van de restjes te verwerken, gooien we ze weg,” zegt Guido Wijers van No Waste Network. “In Nederland wordt veel aandacht geschonken aan voedselkwaliteit en voedselveiligheid en dat is ook erg belangrijk. Maar de conservering van producten is ondertussen sterk verbeterd en koelkasten hebben we niet voor niets”.

Veel van die houdbaarheids-stickers zijn volgens Wijers overbodig. “Bij TGT-stickers, (Te Gebruiken Tot) van vlees en vis moet je wel voorzichtig zijn. Maar bij THT (Tenminste Houdbaar Tot) kun je beter gewoon ruiken en proeven, wat bij eerdere generaties heel gewoon was”.

“Dan zijn er nog de supermarkten die heel veeleisend zijn: Een tomaat moet bijvoorbeeld rond zijn, mooi rood en mag geen beschadigingen hebben. Weliswaar wordt maar 2 tot 3 % procent van het totaal verspild, maar als je kijkt hoeveel tomaten er geteeld worden in Nederland dan praat je met die 2 tot 3 % wel over enorme volumes”.

Een andere kostenpost is natuur en milieu. Voedselverspilling is heel slecht voor het milieu volgens Kristel Lageweg van Natuur & Milieu. “Zo zorgt de verspilling van voedsel dat er meer vraag naar voedsel ontstaat, er wordt meer geproduceerd en dus zorgt het voor uitputting van de grond”.

“Daarbij is het ook goed om te kijken of de THT niet voor marketingdoeleinden wordt gebruikt, door een THT datum vast te stellen, die meer te maken heeft het verhogen van de verkoopcijfers van een product dan met de houdbaarheid ervan. De THT bij bloem en suiker heeft bijvoorbeeld geen enkele praktisch functie.”

“Supermarkten hebben ook een grote invloed op verspilling. Ze zijn kieskeurig, want ze willen een perfect product leveren.” Toch zijn ze wel met het onderwerp bezig. Zo biedt Albert Heijn nu producten aan die buiten het reguliere assortiment vallen, zoals de ‘Buitenbeentjes’. Producten die tegen de houdbaarheidsdatum zitten, worden nu afgeprijsd of aan de voedselbank gegeven.”

Maar het kan ook anders. De laatste jaren is een trend ontstaan van mensen die bijna- of volledig leven van het zoeken naar voedsel in containers van winkels, supermarkten en dergelijke. Dit wordt ook wel ‘skippen’ genoemd, naar de engelse term voor containers, ‘skips’. Maar dit fenomeen staat ook wel bekend als ‘dumpster divers’.

“Eigenlijk is het iets wat zwervers vooral doen, maar tegenwoordig wordt er zoveel voedsel verspilt dat het gewoon niet anders kan.”

“Eigenlijk is het iets wat zwervers vooral doen,” zegt Hannes, de oudste bewoner van woongemeenschap ‘Huize Humus’ in Utrecht. “Tegenwoordig wordt er zoveel voedsel verspilt dat het gewoon niet anders kan. Bovendien is het goedkoop, gezellig en vaak eet je ook nog eens kwaliteit voedsel.”

Huize Humus leeft voor 90% procent op ‘geskipped’ voedsel. De gemeenschap, gehuisvest in Nieuwegein, leeft volgens vier pijlers: God, relaties, duurzaamheid en gastvrijheid. “Onder de pijler duurzaamheid valt bijvoorbeeld dat we zonnepanelen op het dak van ons huis hebben gelegd en dat we zoveel mogelijk weggegooid voedsel ophalen,” aldus Hannes.

“Ik had overigens nooit gedacht dat het zou gaan voelen als gewoon boodschappen doen”

“Ik had overigens nooit gedacht dat het zou gaan voelen als gewoon boodschappen doen,” zegt hij. “De eerste keer is het heel spannend met je tassen, hoofdlampje op in de containers kijken. De bovenste laag ziet er vaak gewoon nog erg goed uit en als je het niet kan vinden, dan spring je er gewoon in. Meestal komen we groente, fruit en toetjes tegen en een enkele keer ook vlees, maar daar moet je wel mee uitkijken”.

“Voedselveiligheid is belangrijk, dus je moet wel opletten. Maar soms wordt een heel sinaasappelnetje weggegooid omdat er één sinaasappel in zit die rot is. Echt zonde dus. Voordat de THT ingevoerd, 50 jaar geleden, roken, keken en proefden mensen gewoon of iets goed was of niet. Wij doen nu gewoon hetzelfde. Het zou het beste zijn als er helemaal geen THT op voedsel zou zitten”.

“In grote steden, zoals Amsterdam en Utrecht zien we steeds vaker dat de vuilnis binnen of achter slot en grendel staat, wat het voor ons wel een stuk lastiger maakt. Maar daar staat tegenover dat we met onze acties mensen blijkbaar ook steeds bewuster maken. Skippen is leuk en voordelig, maar we worden er ook blij van als consumenten daardoor minder in de prullenbak gooien”.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *