In een kolkend Signal Iduna Park in Dortmund stond Málaga CF op 9 april 2013 op een paar minuten van de halve finale in de Champions League. Toch glipte het sprookje alsnog door de vingers. Het seizoen 2012/2013 bracht de Zuid-Spaanse club voorgoed in de geschiedenisboeken, maar drie jaar later ging alles fout en degradeerde Málaga langzaam naar de Segunda División. Dertien jaar later leeft die avond nog altijd voort in Málaga, niet alleen als gemiste kans, maar ook als het begin van een lange val.

Het stadion van Málaga CF, La Rosaleda, ligt in de wijk Rosaleda en bevindt zich langs een bijna droge rivier. Op de stenen aan de randen van de rivier staat een tekst in blauw-wit, de clubkleuren van Málaga CF: ‘Frente Bokeron 1986 Ultras Málaga’. Het verwijst naar een supportersgroep van de club, opgericht in 1986. Het is rustig rondom het stadion. Dat is ook wel logisch, want het is geen wedstrijddag, al is de parkeerplaats wel vol. In het stadion bevindt zich ook de fanshop van Málaga. De winkel hangt vol met allerlei wedstrijdshirts, sjaals en andere merchandise die je kunt kopen van de Spaanse profclub.

Champions League sensatie

Jorge Garrido Turanzas is een fanatieke supporter van de club. Hij is net bij het stadion aangekomen. Hij zou graag laten zien waar zijn mooiste, maar ook minder mooie herinneringen liggen, maar dat is niet mogelijk. Van buitenaf is er niets te zien: hoge muren onttrekken het stadion volledig aan het zicht. In plaats daarvan wordt uitgeweken naar een klein koffietentje, pal onder de rook van het stadion.

De Champions League-campagne uit het seizoen 2012/2013 volgde Turanzas fanatiek, elke wedstrijd weer. Hij was destijds twaalf jaar oud en keek als supporter van Málaga CF de wedstrijden op televisie. “Het was een droom. Niemand verwachtte dat een club als Málaga zou spelen tegen de beste teams van Europa. Bij elke wedstrijd kon ik eigenlijk niet geloven wat ik zag”, vertelt Turanzas. “Ik mocht mee naar de eerste wedstrijd tegen Zenit. Die wonnen ze met 3-0. De sfeer was geweldig. Iedereen stond op, niemand zat stil. Er werd de hele wedstrijd gezongen. Het voelde meer als een concert dan een voetbalwedstrijd.”

Málaga kwam glansrijk door de groepsfase en bereikte de kwartfinale, een herinnering die supporters nooit zullen vergeten. Dertien jaar geleden stond de club op de rand van de halve finale van de UEFA Champions League. Inmiddels is Málaga CF al jarenlang niet meer te vinden op het hoogste niveau. “Het is de trieste realiteit”, zegt Pedro Luis Alonso González, sportjournalist bij de lokale krant Diario SUR. Toch is dat, gezien de geschiedenis van de club, minder verrassend dan het lijkt.

Málaga is qua inwonertal de zesde stad van Spanje, maar sportief gezien speelt de club zelden op het hoogste niveau. “De club pendelt bijna altijd tussen de Primera División en de Segunda División, zonder grote sportieve successen”, legt González uit.

Door de komst van sjeik Abdullah Al-Thani, de nieuwe eigenaar van de club, moest de club weer richting het hoogste niveau. Dit ging helaas maar twee jaar gepaard met grote investeringen. “In het seizoen 2012/2013, het Champions League-seizoen, vertrokken spelers bij Málaga en ontstonden er betalingsachterstanden. De sprong van de club was kunstmatig, zonder structuur om die groei op te vangen en zonder inkomsten die de investeringen compenseerden”, voegt Turanzas toe.

Borussia Dortmund – Málaga CF

Alles leek mogelijk in het kolkende stadion Signal Iduna Park in Dortmund op 9 april 2013, waar Málaga CF en Borussia Dortmund tegenover elkaar stonden in de return van de kwartfinale van de Champions League. Die avond bleek het kantelpunt. Málaga kwam op voorsprong: Joaquín schoot de bal van buiten het zestienmetergebied in de korte hoek. Vlak voor rust dribbelde Dortmund-spits Robert Lewandowski om de keeper heen voor de gelijkmaker.

Tien minuten voor tijd leek Málaga met één been in de halve finale te staan. Meegelopen invaller Eliseu gaf het laatste tikje na een schot van aanvoerder Duda. Maar de Duitse ploeg kwam terug: Marco Reus scoorde nadat de bal niet goed werd weggewerkt door de defensie van Málaga. Twee minuten later maakte Dortmund-invaller Santana het af, na opnieuw slecht wegwerken door de verdediging van de Zuid-Spaanse club. Het werd een van de meest bizarre comeback in de Champions League ooit.

Turanzas keek de wedstrijd met zijn ouders. “Het was de eerste keer dat ik huilde om voetbal. Ik was boos, maar als ik nu terugkijk, zie ik ook de mooie momenten, zoals de overwinning op Porto, en dat de stad echt meeleefde. Iedereen was gelukkig. Voetbal bracht de mensen samen. Zoiets heb ik nog nooit eerder meegemaakt. De herinneringen zijn groter dan de teleurstelling”, vertelt Turanzas, die voelde dat de stad één werd.

Doelpunten in blessuretijd

Ondanks deze sportieve chaos bij de club uit het zuiden van Spanje wordt de Champions League-campagne herinnerd als een mijlpaal en als een soort ‘sportieve fata morgana’. González: “De wedstrijd werd vooral getekend door de beruchte arbitrage in de return van de kwartfinale in Dortmund. Twee doelpunten in blessuretijd. Beslissingen die vandaag, in het VAR-tijdperk, wellicht anders waren genomen. Málaga zou deze dag nu niet zo rampzalig hebben beleefd.” Tegelijkertijd was dat ook iconisch voor de club. “Málaga was debutant in het toernooi en stond op de rand van de halve finale. Het was zelfs een van de beste debutanten ooit in de Champions League.”

De kwartfinale tegen Dortmund is bij veel Málaga-supporters nog steeds een gevoelig onderwerp. “We voelden dat we dichtbij waren. Het is een soort grijze dag geworden in de geschiedenis van Málaga. Ze speelden geweldig en zullen altijd herinnerd worden”, aldus Turanzas. “Sommige mensen zijn nog steeds gekwetst en anderen zijn vooral trots. De meesten weten dat Málaga eigenlijk in de halve finale had moeten staan. Ik ben trots op de Champions League-campagne van toen.”

Vele supporters om Turanzas heen zien de doelpunten in blessuretijd anders dan hij. “Scheidsrechters zijn uiteindelijk ook gewone mensen en maken fouten, al waren het wel grote fouten. Met het VAR-tijdperk van nu zouden de doelpunten zeker zijn afgekeurd. Het is gewoon pech. Ik wil niet geloven dat het met opzet is gebeurd”, zegt Turanzas.

Terugval en degradatie

Die avond bleek niet alleen een sportief kantelpunt, maar ook het begin van een langere neergang voor de club. Er volgde een terugval en eigenaar Al-Thani werd door geen enkele Málaga-supporter positief bekeken. “Toen Al-Thani na twee jaar stopte met investeren, ging de club achteruit. Hij heeft zich nooit echt ingezet voor het bestuur en had geen duidelijke visie om geschikte verantwoordelijken aan te stellen”, vertelt González. “De club werd na een jaar gedwongen om spelers te verkopen om zich financieel te herstellen, maar verloor daardoor op sportief niveau. Dat resulteerde in 2018 in degradatie naar de tweede divisie in Spanje: de Segunda División.”

Volgens Turanzas werd het geld uit grote transfers, zoals die van Isco, niet goed geïnvesteerd. “Dat brak de club.” Al-Thani was in zijn ogen een leider zonder goede visie. “Hij was omringd door mensen zonder voetbalvisie, maar met focus op geld. Daar help je geen enkele club mee.”

Supporters werden bozer en bozer, merkte Turanzas. “Toen de club bijna degradeerde naar de derde divisie, werd Al-Thani uiteindelijk weggestuurd. De problemen bleven vooral financieel aanhouden. Het ging heel moeizaam.” Toch is de steun voor de club gebleven. “Meer dan ooit. Elke week zitten er zo’n 25.000 mensen in het stadion en er is een recordaantal seizoenkaarten. Zelfs meer dan in de Champions League-periode”, aldus Turanzas. “Er is zelfs een wachtlijst van duizenden supporters die geen seizoenkaart kunnen krijgen.”

De liefde voor Málaga CF

De impact van Málaga reikte zelfs ver buiten Spanje, tot in een klein dorpje in Zuid-Holland. Bij amateurvereniging VV Melissant volgt bijna iedereen de Spaanse club fanatiek op afstand en dat maakt de band ongebruikelijk. Wat begon met jaarlijkse trainingskampen in Zuid-Spanje, waarbij de voetbalvereniging een wedstrijd van de club bijwoonde, groeide uit tot een fanclub op afstand.

VV Melissant uit Zuid-Holland gaat al vijftien jaar op trainingskamp naar Nerja, een klein uurtje van Málaga. “Ik ga eigenlijk al mijn hele leven naar Spanje en steeds naar hetzelfde plekje”, vertelt Robbie Mijnders van voetbalvereniging Melissant. “Daardoor ben ik langer fan, maar door de trainingskampen zijn ook de andere jongens supporter van Málaga CF geworden.” De kampen worden zelfs afgestemd op het speelschema van de club, zodat ze meerdere wedstrijden per jaar kunnen bijwonen.

De liefde voor Málaga groeide vooral in het seizoen 2012/2013, toen de club verrassend ver kwam in de Champions League. Mijnders, toen zeven jaar oud, mocht laat opblijven om de wedstrijden te volgen en beleefde de sensatie samen met teamgenoten in de kantine van VV Melissant via een oude bloktelevisie. “Daar is de liefde voor de club echt gegroeid”, zegt hij. “Het gaat nu gelukkig weer de goede kant op. Ik heb al een vakantie geboekt naar Málaga, als ze de play-offs voor promotie halen. Dan wil ik daar een paar wedstrijden meepikken.”

Jeugd neemt herinneringen over

Overal in de stad kom je Málaga-shirtjes tegen: op het strand, in de winkelstraten van Málaga en rond het stadion, waar een schoolklasje voorbij komt lopen waarbij bijna iedereen een Málaga-shirt aan heeft en reikhalzend uitkijkt naar het stadion. Dat valt ook Turanzas op: sinds de sensatie in de Champions League leven de herinneringen voort.

Waar vroeger veel kinderen op straat liepen met shirtjes van Real Madrid en FC Barcelona, is dat nu minder het geval. “Een van de gevolgen is dat veel kinderen Málaga-supporter zijn geworden en dat er nu veel blauw-witte shirtjes van Málaga worden gedragen op straat”, vertelt Turanzas. “De afgelopen jaren, ondanks dat Málaga niet in de Primera División speelt, is dat aantal sterk gegroeid.”

Jeugdopleiding werpt zijn vruchten af

De huidige identiteit van Málaga omschrijft González als “een zeer krachtige club op het gebied van supportersaantallen”. De club mist dan wel een stabiel bestuur, maar werkt al drie jaar aan een coherent sportief traject, gebaseerd op de jeugdopleiding. Dat werpt nu zijn vruchten af.

De selectie bestaat namelijk voor een groot deel uit zelf opgeleide spelers en dat spreekt de supporters aan. “Er zijn veel spelers in ontwikkeling en promotie naar de Primera División kan dit seizoen zelfs niet worden uitgesloten. Momenteel staat het team in de play-offzone voor promotie.” De club ontwikkelt zich verder. “Er is een nieuw trainingscomplex geopend. Dat was cruciaal. Nooit eerder beschikte de club over zulke faciliteiten als nu”, zegt González.

Turanzas merkt dat het jonge team veel losmaakt bij de supporters van de club. “Veel spelers stonden als kind zelf op de tribune. Dat maakt het speciaal”, zegt Turanzas. “Spelers herkennen zichzelf in de fans. Daardoor is de band tussen spelers en supporters sterker dan ooit.”

De jeugdopleiding laat talenten zich ontwikkelen, de supporters staan massaal achter de club en ook de faciliteiten zijn de afgelopen jaren verbeterd. Wat Málaga CF vooral nog mist, is stabiel bestuur. “Met goed bestuur is alles mogelijk. Als de juridische situatie wordt opgelost, zijn er veel investeerders geïnteresseerd om in de club te investeren. Diep van binnen voelt men dat de terugkeer naar de Primera División nabij is”, zegt González.

Maar de ambities worden afgeremd. Stadion La Rosaleda, gebouwd voor het WK van 1982, is verouderd en te klein voor de huidige vraag. Plannen voor renovatie richting het WK van 2030 gingen uiteindelijk niet door, waardoor de club haar groei voorlopig niet volledig kan benutten. “Het is jammer dat er zoveel mensen op de wachtlijst staan voor een seizoenkaart, maar dat de club hen niet kan bedienen. De groei wordt geremd, maar de steun blijft onveranderd”, aldus Turanzas.

“Málaga CF tegen PSV of Feyenoord”

Dertien jaar na die magische Champions League-periode is Málaga CF nog altijd op zoek naar de weg omhoog. Maar in de stad, op de tribunes en zelfs ver daarbuiten leeft het geloof nog steeds. Daarom blijft VV Melissant realistisch over de toekomst. “De financiële situatie moet eerst weer stabiel worden en de club moet herstellen van alles wat er de afgelopen jaren mis is gegaan. Daarna kun je misschien weer groeien.” Toch durft hij voorzichtig te dromen. “Het zou geweldig zijn als Málaga ooit weer Europees voetbal speelt en dan tegen een Nederlandse club moet; PSV of Feyenoord bijvoorbeeld. Het liefst Willem II natuurlijk, maar dat zal wel niet gebeuren”, zegt Mijnders met een lach.

“Een terugkeer naar de Champions League lijkt voorlopig niet realistisch”, zegt Turanzas. “Maar Europees voetbal, zoals de Europa League of Conference League, is zeker mogelijk. Er is nu een sterke spelersgroep uit de eigen jeugdopleiding. Als ze zich blijven ontwikkelen en lang bij de club blijven, is het mogelijk. Eerst moet promotie naar de Primera División worden afgedwongen. Dat is de belangrijkste stap. Ik heb goede hoop dat ze kans maken op promotie dit jaar.”