{"id":413,"date":"2026-03-27T19:01:21","date_gmt":"2026-03-27T19:01:21","guid":{"rendered":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/?p=413"},"modified":"2026-03-27T20:06:38","modified_gmt":"2026-03-27T20:06:38","slug":"de-nieuwe-generatie-journalisten-in-de-greep-van-griekse-persvrijheid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/2026\/03\/27\/de-nieuwe-generatie-journalisten-in-de-greep-van-griekse-persvrijheid\/","title":{"rendered":"De nieuwe generatie journalisten in de greep van Griekse persvrijheid"},"content":{"rendered":"\n

Klaudia Hanterai (21) kijkt uit het raam van haar collegezaal in Athene en ziet de stad die ze straks als journalist zal verkennen. Ze weet dat ze verhalen wil vertellen die ertoe doen, maar tegelijkertijd voelt ze de onzichtbare grenzen: onderwerpen die verdwijnen, media-eigenaren met macht, en een werkveld waar voorzichtigheid soms belangrijker is dan nieuwsgierigheid. Voor haar en haar klasgenoten is journalistiek niet alleen een vak, maar een oefening in balans tussen idealen en realiteit.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Athene \u2013 Op het Syntagmaplein, recht tegenover het Griekse parlement, verzamelen toeristen zich voor de wisseling van de wacht. Camera\u2019s klikken, gidsen vertellen over het ontstaan van de democratie, en op het eerste gezicht lijkt Athene een stad waar vrijheid vanzelfsprekend is. Maar een paar straten verderop, in redactielokalen, collegezalen en kleine nieuwswebsites, klinkt een ander verhaal, een verhaal over druk, onzekerheid en grenzen die zelden hardop worden uitgesproken, maar wel degelijk bestaan. In een collegezaal op de Panteion University van de opleiding communicatie, media & cultuur leren studenten hoe de pers als waakhond van de democratie moet functioneren: onafhankelijk, kritisch en gericht op het controleren van de macht. Buiten diezelfde universiteit ontdekken ze hoe ingewikkeld dat in de praktijk is.<\/p>\n\n\n\n

Griekenland staat in 2025 op plaats 89 van de 180 landen in de World Press Freedom Index van Reporters Without Borders. Daarmee is het voor het vierde jaar op rij het laagst scorende land binnen de Europese Unie. Die positie is geen momentopname. Sinds ongeveer 2020 bevindt de Griekse persvrijheid zich in een neerwaartse lijn, met een dieptepunt in 2023 toen het land afzakte naar plaats 107. Hoewel er sindsdien een lichte verbetering zichtbaar is, blijft de structurele situatie zorgwekkend.<\/p>\n\n\n\n

Voor Anastasia Theologoudi en Klaudia Hanterai, beiden studenten communicatie, media & cultuur aan de Panteion University in Athene, is het contrast tussen theorie en praktijk geen abstract idee, maar iets wat ze dagelijks ervaren. In de collegebanken gaat het over journalistieke idealen: onafhankelijkheid, waarheidsvinding en het controleren van de macht, maar daarbuiten zien ze hoe journalistiek functioneert binnen een systeem waarin politieke en economische belangen voortdurend meespelen. Grote media in Griekenland zijn vaak in handen van invloedrijke ondernemers, met belangen die verder reiken dan alleen journalistiek, en dat sijpelt volgens hen door in de berichtgeving.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Klaudia Hanterai (links) en Anastasia Theologoudi (rechts) – Foto: Bj\u00f6rn Smit<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

\u201cNiemand zegt letterlijk dat je iets niet mag schrijven,\u201d zegt Theologoudi. \u201cMaar je voelt wel waar de grenzen liggen en dat neem je automatisch mee in hoe je denkt en werkt.\u201d Die grenzen zijn zelden expliciet, maar worden zichtbaar in wat wel en niet wordt gepubliceerd. Volgens Hanterai leren studenten daardoor al vroeg om niet alleen nieuws te analyseren, maar ook om te lezen tussen de regels door. \u201cJe merkt dat bepaalde onderwerpen anders worden behandeld, of minder aandacht krijgen. Dat is geen toeval,\u201d zegt zij. Zelfcensuur ontstaat volgens haar niet uit dwang, maar uit voorzichtigheid, een mechanisme dat zich al tijdens de opleiding ontwikkelt.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Structurele problemen<\/strong><\/p>\n\n\n\n

De lage positie van Griekenland op internationale ranglijsten wordt vaak gekoppeld aan zichtbare incidenten, zoals de onopgeloste moord op misdaadjournalist Giorgos Karaivaz in 2021 of het spyware-schandaal rond Predator. Beide gebeurtenissen zorgden voor internationale verontwaardiging en zetten de Griekse persvrijheid nadrukkelijk op de kaart. Toch geven ze volgens Thijs Kettenis, Correspondent Zuidoost-Europa bij de NOS en woonachtig in Athene, maar een deel van het beeld weer. \u201cDie zaken springen natuurlijk in het oog, omdat ze zo zichtbaar zijn,\u201d zegt hij. \u201cMaar ze zijn niet de enige reden voor de lage positie. Het probleem zit dieper in het systeem.\u201d Volgens Kettenis gaat het niet alleen om incidenten, maar vooral om de manier waarop journalistiek structureel functioneert. Formeel bestaat er persvrijheid, maar dat betekent niet dat media altijd in staat of bereid zijn om hun controlerende rol volledig te vervullen.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
NOS-correspondent Zuidoost-Europa Thijs Kettenis
Foto: Thijs Kettenis<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Dat structurele probleem wordt volgens Kettenis vooral zichtbaar in het gebrek aan diepgravende onderzoeksjournalistiek. Grote en complexe dossiers worden lang niet altijd uitgezocht, waardoor belangrijke vragen onbeantwoord blijven. Dat heeft niet alleen gevolgen voor de kwaliteit van de journalistiek, maar ook voor het vertrouwen van het publiek. \u201cWat mij vooral opvalt, is dat grote schandalen vaak niet echt worden uitgezocht door de grote media. Dat zegt iets over de kwaliteit van de journalistiek, maar ook over de vraag waarom dat niet gebeurt.\u201d Het spyware-schandaal is daarvan een duidelijk voorbeeld. Niet alleen journalisten, maar ook ministers bleken doelwit van afluisterpraktijken, wat in andere landen waarschijnlijk zou leiden tot langdurig en diepgaand onderzoek. \u201cDan wil je als journalist weten: wie zit daarachter? Maar juist dat soort vragen worden in de grote media nauwelijks opgepakt.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Voor studenten maakt dat het verschil tussen theorie en praktijk pijnlijk zichtbaar. Ze leren hoe journalistiek zou moeten functioneren, maar zien tegelijkertijd dat die rol in werkelijkheid niet altijd wordt waargemaakt.<\/p>\n\n\n\n

Volgens Pantelis Vatikiotis, universitair hoofddocent media & journalistiek aan de Panteion University, ligt een belangrijk deel van de verklaring in de structuur van het Griekse medialandschap. Een relatief klein aantal mediabedrijven heeft een groot deel van de markt in handen, en die bedrijven zijn vaak onderdeel van bredere economische netwerken. \u201cWat we in Griekenland zien is geen klassieke censuur, maar een systeem van invloed,\u201d zegt hij. \u201cJournalisten zijn formeel vrij, maar opereren binnen duidelijke grenzen.\u201d Die grenzen worden niet alleen bepaald door politieke druk, maar ook door economische afhankelijkheid en eigendomsstructuren. Kettenis ziet hetzelfde patroon: \u201cVeel grote media zijn in handen van oligarchen met goede banden met de regering. Dat be\u00efnvloedt hoe er bericht wordt.\u201d Tegelijkertijd maakt dat het medialandschap complexer dan een simpel beeld van censuur. Media kunnen ook worden ingezet in machtsstrijd tussen elites, waardoor berichtgeving soms juist kritisch lijkt, maar zelden volledig onafhankelijk is.<\/p>\n\n\n\n

Werken onder druk<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Naast deze structurele factoren speelt ook de positie van journalisten zelf een belangrijke rol. De economische crisis heeft diepe sporen nagelaten in de mediasector, waardoor veel journalisten werken onder onzekere omstandigheden en lage salarissen. Dat heeft directe gevolgen voor hun onafhankelijkheid.<\/p>\n\n\n\n

\u201cAls journalist is het hier heel moeilijk om rond te komen,\u201d zegt Vatikiotis. \u201cVeel mensen hebben een tweede baan nodig, soms zelfs als voorlichter. Dan lopen belangen door elkaar.\u201d Voor studenten zoals Hanterai maakt dat het vak minder vanzelfsprekend aantrekkelijk. Journalistiek is niet alleen een roeping, maar ook een risico, zowel financieel als professioneel. Die onzekerheid versterkt volgens hen de neiging tot voorzichtigheid. Kritisch zijn kan gevolgen hebben, en dat besef speelt al mee voordat ze \u00fcberhaupt aan hun carri\u00e8re beginnen.<\/p>\n\n\n\n

De invloed van die factoren wordt vooral zichtbaar in wat ontbreekt in de berichtgeving. Volgens Kettenis zit de beperking van persvrijheid vaak niet in directe censuur, maar in de selectie van onderwerpen. \u201cIk ken journalisten bij grote zenders die zeggen dat bepaalde onderwerpen gewoon niet worden opgepakt, omdat ze niet passen bij het profiel van de zender.\u201d Dat kan gaan om politiek gevoelige kwesties, maar ook om zaken die raken aan de belangen van media-eigenaren. Hij wijst op een rechtszaak tegen een invloedrijke mediamagnaat die in Griekenland nauwelijks aandacht krijgt, terwijl internationale media er wel over berichten. \u201cDat is veelzeggend,\u201d zegt hij. \u201cDat soort verhalen worden vermeden.\u201d Het gaat om Evangelos Marinakis. Hij is een Griekse zakenman, investeerder, de hoofdaandeelhouder van een aantal bedrijven die actief zijn in de scheepvaart-, media- en voetbalsector en de eigenaar van een aantal voetbalclubs, waaronder de Griekse voetbalgrootmacht Olympiakos. \u201cHij is super rijk, heel machtig en een lul\u201d, lacht Kettenis. <\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Stadion Olympiakos – Foto: Bj\u00f6rn Smit<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

De terughoudendheid wordt extra opvallend door de omvang van de rechtszaak die momenteel tegen hem loopt. In Athene is onlangs een grootschalig proces gestart tegen Marinakis, vier bestuursleden van Olympiakos en 142 supporters. Het geldt als de grootste zaak rond sportgerelateerd geweld in Griekenland. Aanklagers stellen dat er sprake is van een crimineel netwerk dat tussen 2019 en 2024 geweld organiseerde en aanwakkerde rond sportevenementen. Marinakis en de andere verdachten ontkennen alle beschuldigingen. De zaak kwam in een stroomversnelling na de dood van de 31-jarige ME-agent George Lyngeridis, die in 2023 zwaargewond raakte tijdens rellen buiten een vrouwenvolleybalwedstrijd tussen Olympiakos en Panathinaikos. Volgens justitie werd hij getroffen door een flare en overleed hij enkele weken later aan zijn verwondingen. Het proces, waarbij meer dan tweehonderd getuigen zullen worden gehoord, zal naar verwachting nog lange tijd duren.<\/p>\n\n\n\n

Volgens Kettenis illustreert juist deze zaak hoe selectief berichtgeving kan zijn. \u201cHierover verschijnt gewoon niets in de Griekse media, terwijl het wel groot in de Britse media ter sprake kwam. Ze durven het gewoon niet, want als je die man tegen je hebt is dat niet zo leuk. Het is gewoon niet iemand met wie je ruzie wilt\u201d, legt de correspondent uit.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

 Toch is de situatie volgens Kettenis niet te vergelijken met landen waar persvrijheid openlijk wordt ingeperkt. Er is geen sprake van directe censuur of het systematisch sluiten van media, maar eerder van een subtieler systeem waarin invloed verspreid en minder zichtbaar is. \u201cHet systeem is subtieler. Als je een volledig beeld wilt krijgen, moet je verschillende media volgen en zelf de waarheid ertussen zoeken.\u201d Juist dat maakt het volgens Vatikiotis moeilijk om het probleem aan te pakken. Het is minder tastbaar, maar daardoor niet minder ingrijpend. Voor studenten betekent dit dat ze niet alleen journalist moeten zijn, maar ook kritisch moeten leren kijken naar het medialandschap waarin ze werken.<\/p>\n\n\n\n

Op sommige onderwerpen zijn de beperkingen minder subtiel. Toegang tot informatie blijkt niet altijd vanzelfsprekend, vooral bij gevoelige dossiers zoals migratie. De afgelopen jaren is het voor journalisten bijvoorbeeld steeds moeilijker geworden om verslag te doen vanuit vluchtelingenkampen. \u201cVroeger kwam je er nog wel in,\u201d zegt Kettenis. \u201cNu eigenlijk helemaal niet meer. Dat je als journalist niet kunt zien wat daar gebeurt, vind ik zorgelijk.\u201d Zulke beperkingen maken duidelijk dat persvrijheid niet alleen gaat over publicatie, maar ook over toegang tot informatie, een essentieel onderdeel van het vak.<\/p>\n\n\n\n

Journalistiek onderwijs in een andere realiteit<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Die realiteit werkt door in het onderwijs. Volgens Vatikiotis moeten studenten niet alleen worden voorbereid op het maken van verhalen, maar ook op een werkomgeving waarin ze continu moeten afwegen wat mogelijk is. \u201cWe moeten studenten niet alleen leren hoe ze verhalen maken, maar ook hoe ze omgaan met druk en beperkingen,\u201d zegt hij. Voor Theologoudi betekent dat dat journalistiek voor haar generatie een andere betekenis heeft gekregen. \u201cJe denkt niet alleen na over wat waar is,\u201d zegt ze, \u201cmaar ook over wat haalbaar is.\u201d Het gevolg is een generatie die zich bewust is van de beperkingen van het vak, nog voordat ze er volledig in stappen.<\/p>\n\n\n\n

Voor Kettenis is het moeilijk om optimistisch te zijn over de toekomst van de persvrijheid in Griekenland. Ondanks politieke wisselingen zijn structurele veranderingen uitgebleven, en dat maakt verbetering onzeker. \u201cIk zie op dit moment geen duidelijke trend richting verbetering,\u201d zegt hij. Toch blijven Anastasia Theologoudi en Klauda Hanterai, ondanks de uitdagingen en onzekerheden, achter hun keuze staan om het medialandschap in te gaan als journalist. Voor sommigen is juist die spanning tussen ideaal en realiteit een motivatie om het anders te doen.<\/p>\n\n\n\n

In de collegezaal waar hun opleiding begon, hangt nog altijd diezelfde spanning in de lucht, een dunne lijn tussen idealisme en realiteit. Studenten leren hier hoe journalistiek hoort te functioneren, maar buiten de muren van de universiteit wachten de beperkingen van het echte werk: redacties die keuzes maken op basis van eigendomsbelangen, onderwerpen die ongemerkt verdwijnen, en een medialandschap waarin macht en geld vaak meer invloed hebben dan feiten en ethiek. Het is een constante oefening in balans, waarin nieuwsgierigheid en voorzichtigheid elkaar voortdurend ontmoeten. Of ze hun idealen ooit volledig kunnen waarmaken, blijft onzeker, maar dat besef versterkt eerder hun scherpte dan verlamt het hen.<\/p>\n\n\n\n

\u201cWe willen de waarheid vertellen,\u201d zegt Theologoudi terwijl haar blik even naar het raam glijdt, naar de stad die ze straks als journalist zal verkennen. \u201cMaar het gaat niet alleen om wat waar is. Het gaat ook om wat haalbaar is, wat je durft te publiceren en hoeveel ruimte je krijgt om vragen te stellen zonder dat je in een valstrik loopt. Misschien is dat juist het echte vak van een journalist hier: weten waar je grenzen liggen en toch proberen het verhaal te vinden dat verteld moet worden.\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Klaudia Hanterai (21) kijkt uit het raam van haar collegezaal in Athene en ziet de stad die ze straks als journalist zal verkennen. Ze weet dat ze verhalen wil vertellen<\/p>\n","protected":false},"author":1368,"featured_media":423,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39],"tags":[],"class_list":["post-413","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-athene"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-content\/uploads\/sites\/275\/2026\/03\/Griekse-krant.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/413","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1368"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=413"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/413\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":458,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/413\/revisions\/458"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/media\/423"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}