{"id":75,"date":"2025-10-17T12:50:43","date_gmt":"2025-10-17T12:50:43","guid":{"rendered":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/?p=75"},"modified":"2025-10-17T12:50:44","modified_gmt":"2025-10-17T12:50:44","slug":"hoe-de-wind-waait-waait-mn-jasje-ideologie-van-andrej-babis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/2025\/10\/17\/hoe-de-wind-waait-waait-mn-jasje-ideologie-van-andrej-babis\/","title":{"rendered":"\u2018Hoe de wind waait, waait m\u2019n jasje\u2019-ideologie van Andrej Babi\u0161"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Roz\u00e1lie Hus\u00e1kov\u00e1<\/p>\n\n\n\n

Ondanks corruptiezaken, rechtszaken en schandalen wint Andrej Babi\u0161 opnieuw de Tsjechische verkiezingen. Hoe blijft de \u2018Tsjechische Trump\u2019 miljoenen kiezers overtuigen?<\/p>\n\n\n\n

Ondanks meerdere aanklachten, rechtszaken en schandalen is miljardair en voormalig premier Andrej Babi\u0161 er opnieuw in geslaagd om de Tsjechische parlementsverkiezingen op zijn naam te schrijven met ruim een derde van de stemmen.<\/p>\n\n\n\n

Zijn partij ANO \u2013 Actie voor Ontevreden Burgers \u2013 werd ruim tien procent groter dan de zittende regeringspartij SPOLU. Hoe kan een partij verwikkeld in corruptieschandalen opnieuw de grootste worden? <\/p>\n\n\n\n

Bezorgde jonge politici<\/strong><\/p>\n\n\n\n

In een klein caf\u00e9 naast de rivier de Moldau, buiten het historische centrum van Praag, zegt Roz\u00e1lie Hus\u00e1kov\u00e1, co-voorzitter van de Jonge Groenen, bezorgd: \u2018Ik ben echt bang. Als Babi\u0161 terugkomt, vrees ik dat we meer naar het Oosten zullen trekken, vrienden worden met Hongarije en Slowakije. En dan?\u2019<\/p>\n\n\n\n

\u2018Dan sluiten we misschien alle LHBT-mensen op en verbieden we abortus,\u2019 zegt ze terwijl ze nerveus met haar handen op de tafel tikt. \u2018Ik zou zo graag willen begrijpen waarom mensen op ANO stemmen.\u2019<\/p>\n\n\n\n

Babi\u0161 wint opnieuw de Tsjechische verkiezingen <\/strong><\/p>\n\n\n\n

ANO hield met 34,5 procent van de stemmen de zittende SPOLU-coalitie ver achter zich, zij scoorden net iets meer dan 23 procent van de stemmen. <\/p>\n\n\n\n

In 2017 werden de verkiezingen vervroegd nadat Babi\u0161, toen minister van Financi\u00ebn, weigerde op te stappen na een beschuldiging van fraude. Ondanks meerdere schandalen en vervolging voor het oneigenlijk ontvangen van 2 miljoen euro aan EU-subsidies, werd hij na de verkiezingen in 2017 premier. Tegelijk met het leidinggeven aan zijn agrarisch imperium, Agrofert, bestuurde hij het land. <\/p>\n\n\n\n

Populisme als politieke strategie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ook bij de vorige parlementsverkiezingen in 2021 kon ANO rekenen op het grootste stuk taart van de verkiezingsuitslag. Door de lopende zaken en onderzoeken naar Babi\u0161 slaagde de partij er toen niet in om een coalitie te vormen.<\/p>\n\n\n\n

Hierdoor werd SPOLU, een samenwerking van de conservatieven, christendemocraten en liberaal-conservatieven, de grootste coalitiepartij onder leiding van premier Petr Fiala. <\/p>\n\n\n\n

\u2018Babi\u0161 is erg pragmatisch, dat staat vast, net als dat hij een populist is,\u2019 legt Milo\u0161 Bruncl\u00edk uit, politicoloog aan de Charles University in Praag. \u2018Bij hem heeft beleid een ondergeschikte rol. Het is de macht die telt,\u2019 verwijt hij Babi\u0161, lopend over de koude campus. <\/p>\n\n\n\n

De comeback van de \u2018Tsjechische Trump\u2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n

De Tsjechen noemen Babi\u0161 gekscherend de Tsjechische Trump, maar Bruncl\u00edk maakt een serieuze analyse: \u2018Zijn beleid wordt gedicteerd door de peilingen. Hij heeft geen vaste standpunten, geen vast beleid,\u2019 verzucht hij. \u2018Het is een zakenman, hij heeft geleerd om pragmatisch te zijn.\u2019<\/p>\n\n\n\n

Zelfs Petr Macinka, partijvoorzitter van de radicaal-rechtse Motorist\u00e9 sob\u011b en mogelijke coalitiepartner, hekelt de \u2018hoe de wind waait, waait m\u2019n jasje\u2019-ideologie van ANO en Babi\u0161: \u2018Het is geen ideologische partij. Het zijn managers, een catch-all<\/em> partij.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Motorist\u00e9 sob\u011b Petr Macinka<\/p>\n\n\n\n

\u2018Ze hebben een linker- en rechtervleugel, de ideologie wordt ingevuld door hun coalitiepartner,\u2019 zegt Macinka op een grote verkiezingsbijeenkomst daags voor de verkiezingen.<\/p>\n\n\n\n

Het Wilde Westen<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na het uiteenvallen van Tsjecho-Slowakije sloeg Babis zijn slag, zegt Brunclik, die met zijn handen in de zakken uitkijkt over een parkje nabij de campusfaculteit. \u201cIn die tijd was het hier net het Wilde Westen\u201d, lacht hij cynisch. \u201cEr waren nauwelijks regels, al helemaal niets strikt.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Bruncl\u00edk Bruncl\u00edk haalt opnieuw de zaak rondom het Ooievaarsnest aan, net buiten Praag. Dit is de bijnaam voor een luxeresort van Babis. Voor de bouw van het Ooievaarsnest werd twee miljoen euro aan EU-subsidie vrijgemaakt, maar om hier aanspraak op te maken moest Babis buiten Agrofert worden geplaatst. Hiervoor is hij meerdere keren vrijgesproken, maar eerder dit jaar vernietigde de Hoge Raad zijn vrijspraak en loopt er opnieuw onderzoek naar Babis. <\/p>\n\n\n\n

Het was allemaal \u2018min of meer\u2019 legaal, zucht Bruncl\u00edk . \u2018Ik denk dat dit een standaard manier van zaken doen is voor hem. Hij vond het dus oneerlijk dat er zoveel ophef was.\u2019 Hij stelt dat Babis dezelfde tactiek gebruikt als de Amerikaanse president Donald Trump en de Isra\u00eblische premier Benjamin Nethanyahu: \u2018Als er kritiek komt op zijn manier van leiding geven of zijn positie binnen zijn bedrijven wordt aangekaart, ziet hij zichzelf als het slachtoffer in een politieke heksenjacht.\u2019 <\/p>\n\n\n\n

Rechts-populisme en coalitievorming in Tsjechi\u00eb<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Een dag voor de verkiezingen hield Motorist\u00e9 sob\u011b een grote bijeenkomst in Praag op het plein N\u00e1m\u011bst\u00ed Republiky. Onder luid gejuich deelden vrijwilligers van de partij stiften uit om een boodschap te zetten op een auto van de partij. De partij van Macinka strijdt tegen groene politiek, liberalisme en progressieve politiek en speelt een cruciale rol bij het vormen van een regering. <\/p>\n\n\n\n

Na de verkiezingsoverwinning van ANO brachten afgevaardigden van Motorist\u00e9 sob\u011b en de radicaalrechtse SPD een bezoek aan het huis van Babi\u0161. Door de opgeworpen blokkades is een coalitie van deze drie partijen de meest voor de hand liggende. De drie hebben in het nieuwe parlement een nipte meerderheid met 108 van de 200 zetels. <\/p>\n\n\n\n

Iedereen trekt zijn handen af van samenwerking met ANO<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Op een druk plein in het zesde district van Praag ontstaat een gesprek met Jakub Starek, de voormalig locoburgemeester van Praag. Terwijl kinderen in veel te grote SPOLU-shirts pennen en pins uitdelen vertelt Starek over ANO: \u2018Iedereen binnen zijn partij is afhankelijk van hem\u2019, legt hij uit. <\/p>\n\n\n\n

\u2018Hij kan niet vertrekken, wat er ook gebeurt. Wat er ook aan het licht komt, welke uitspraken rechters doen en welke vervolging er ook komt, hij blijft gewoon staan en doet alsof er niets aan de hand is.\u2019<\/p>\n\n\n\n

Alle partijen in de centrumrechtse SPOLU-coalitie weigeren pertinent om samen te werken met Babis: \u2018Hij schudt alle aanvallen en alle verzoeken om een redelijk en normaal persoon te zijn van zich af. Dat is zijn essentie en zo doet hij zijn werk.\u2019 <\/p>\n\n\n\n

Gevraagd of samenwerking met ANO nooit mogelijk is, antwoord Starek duidelijk: \u2018Met mensen van ANO valt goed te praten, maar Babis is het probleem. Zolang hij daar zit, kunnen wij niet met ze samenwerken.\u2019<\/p>\n\n\n\n

Het uitsluiten door SPOLU, de Piraten en STAN, dwingt ANO met radicaal rechtse partijen het bed te delen. Motoriste sobe en de SPD hebben minder moeite met de zweem van corruptie die rondom Babis hangt. \u2018Als het gaat over het belang van natiestaten in de Europese Unie, kunnen we elkaar goed vinden. Ik denk dat het goed zou zijn als we ook op nationaal niveau samen zouden werken\u2019, legt Motoriste-voorman Macinka uit terwijl een beveiliger achter hem de bezoekers nauwlettend in de gaten houdt. <\/p>\n\n\n\n

De prijs van pragmatisme<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nu Babis met zijn partij ANO opnieuw de grootste is geworden en een samenwerking met Motorist\u00e9 sob\u011b en de SPD in het verschiet ligt, is Roz\u00e1lie bang voor een ruk naar het oosten. Ze vreest dat ze betere vrienden willen worden met landen in de Visegradgroep: Polen, Hongarije en Slowakije.<\/p>\n\n\n\n

\u2018Er komt nu een grote beweging op gang die het recht op abortus in onze Grondwet wil opnemen.\u2019 Opnieuw dicht ze de Tsjechen na\u00efviteit toe: \u2018Veel mensen doen alsof het niet nodig is, we hebben nu toch al recht op abortus. Maar toch staat het niet in onze Grondwet, een volgende regering kan het dus zomaar schrappen.\u2019<\/p>\n\n\n\n

Ook legt Roz\u00e1lie uit waarom het populistische karakter van Babis de abortuswetgeving in het land kan veranderen: \u2018Hij zal naar alles luisteren wat rondgaat. Als hij van veel mensen hoort dat abortus niet meer moet kunnen, dan zal hij abortus verbieden\u2019, deelt Roz\u00e1lie haar angst.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

ANO en SPOLU op een foto? Het kan echt!<\/p>\n\n\n\n

Wat verklaart de aanhoudende steun voor ANO?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ondanks de eerdere twijfels over ANO en Babi\u0161 snapt Motorist\u00e9 sob\u011b-voorman Macinka waarom mensen op Babi\u0161 blijven stemmen: \u2018Jongeren willen gewoon hun dromen leven. Ze willen een huis kopen of bouwen. Ze willen een toekomst hebben.\u2019<\/p>\n\n\n\n

Babi\u0161 belooft de bevolking die gekoesterde toekomst, zonder complexe beleidsplannen, maar met simpele boodschappen over een gestolen droom door \u2018het systeem\u2019.<\/p>\n\n\n\n

Roz\u00e1lie dicht de Tsjechische kiezers na\u00efviteit toe: \u201cWeet je, Babis zal alle wetten wel volgen\u2019, zegt ze met een behoorlijk cynische toon. \u2018Hij zal zich zeker overal netjes aan houden. Maar daar gaat het bij veel mensen niet eens om. Het gaat om emotie, een persoonlijk gevoel naar Babis toe.\u2019<\/p>\n\n\n\n

Babi\u0161\u2019 belofte van een sterke leider<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bij een druk metrostation aan de buitenrand van Praag deelt ANO-parlementslid Robert Kr\u00e1l\u00ed\u010dek een dag voor de verkiezingen MAGA-achtige petjes uit met de tekst \u2018Sterk Tsjechi\u00eb\u2019.<\/p>\n\n\n\n

Een voorbijlopende vrouw mompelt \u2018pora\u017een\u00fd\u2019, vrij vertaald \u2018sukkel\u2019. Kr\u00e1l\u00ed\u010dek trekt zich er weinig van aan: \u2018We krijgen veel positieve feedback, ook in Praag. Dat is nieuw voor ons en we waarderen dat enorm,\u2019 lacht hij als een piepende tram zijn verhaal overstemt.<\/p>\n\n\n\n

Volgens Kr\u00e1l\u00ed\u010dek stemmen de Tsjechen vooral om basale redenen op Babi\u0161: \u2018De kiezers verwachten dat de regering woningen gaat bouwen. De Piraten (voormalig SPOLU) hebben er echt een puinhoop van gemaakt,\u2019 zegt hij. \u2018Mensen weten wat we doen als we in de regering zitten. Ze weten hoe we covid hebben aangepakt en hoe we de ondernemers en alle andere mensen steunden.\u2019<\/p>\n\n\n\n

De prijs van vertrouwen in een sterke man<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Terug in het pittoreske caf\u00e9 naast de Moldau staart Roz\u00e1lie voor zich uit: \u2018Ik weet niet wat mensen nu verwachten dat er gebeurt. Hun leven gaat door. Ze gaan studeren of ze gaan niet studeren. Ze gaan werken en de prijzen van de eieren worden alleen maar hoger en hoger. Het is hetzelfde oude liedje.\u2019 <\/p>\n\n\n\n

\u2018Veel mensen wachten nog steeds op een messias,\u2019 zegt politicoloog Bruncl\u00edk. \u2018Een sterke leider die alle problemen oplost. Ze zijn niet bereid om verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leven. Daarom willen ze een sterke man aan het roer. Zelfs ten koste van een lagere kwaliteit van de democratie.\u2019<\/p>\n\n\n\n

Roz\u00e1lie stamelt wat voordat ze haar laatste slok ijsthee neemt. Ze zoekt naar woorden en denkt hard na: \u2018Ik zou zo het willen begrijpen. Ik zou graag eens praten met iemand die op ANO stemt en begrijpen wat er aan de hand is, want er zijn andere manieren.\u2019<\/p>\n\n\n\n

Op de vraag of ze denkt dat ze hen echt zal begrijpen is ze even stil. Ze zucht en zegt dat ze graag zou willen proberen: \u2018Ik zou echt met ze willen praten, kijken of er niet een andere partij is. Waarom doe je dit? Vertel me waarom. Kan ik er voor je zijn? We kunnen een andere weg voor je vinden,\u2019 vraagt Roz\u00e1lie zich bijna radeloos af.<\/p>\n\n\n\n

Na een gesprek van nagenoeg een uur is de avond gevallen in Praag. De rondvaartbootjes trekken voor het laatst door de Moldau op weg naar hun aanmeerplek. Roz\u00e1lie stapt op, ritst haar jas dicht, doet een dikke sjaal om. Voordat ze wegloopt, zegt ze zacht dat ze hoopt dat mensen wat liever voor elkaar gaan doen: \u2018We kunnen wel wat mee empathie gebruiken. Dat mensen gehoord worden. Niet alles horen trouwens, echt luisteren.\u2019 Met grote passen loopt ze het drukke stadscentrum tegemoet, hopend op een nieuwe toekomst.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Roz\u00e1lie Hus\u00e1kov\u00e1 Ondanks corruptiezaken, rechtszaken en schandalen wint Andrej Babi\u0161 opnieuw de Tsjechische verkiezingen. Hoe blijft de \u2018Tsjechische Trump\u2019 miljoenen kiezers overtuigen? Ondanks meerdere aanklachten, rechtszaken en schandalen is miljardair<\/p>\n","protected":false},"author":1316,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-75","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-niet-gecategoriseerd"],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1316"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=75"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":79,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75\/revisions\/79"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=75"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=75"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/buitenlandjournalistiek\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=75"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}