29 november 2020

Hoe zit het nou met de GGZ-wachtlijsten?

Steeds meer Nederlanders met psychologische problemen zoeken hulp bij een professioneel psycholoog. Binnen een paar seconden heb je op Google een twintigtal praktijken in de buurt gevonden. Contact opnemen en jezelf aanmelden is de moeite ook niet, maar daarna beland je vaak in een zwart gat. De wachttijden tot behandeling zijn nog altijd onverminderd lang. Zeventien weken wachten is de norm. Dit probleem speelt al jaren, maar hoe komt het dat de wachtlijsten zo lang zijn en wat wordt er tegen gedaan? 

Rowan (20) heeft al langere tijd psychologische problemen en herkent de situatie maar al te goed. Hij heeft zelf één jaar lang moeten wachten tot zijn eerste afspraak. Dat terwijl de stap om hulp te zoeken ook al even tijd gekost heeft, omdat hij dat niet goed durfde. Rowan: “Ik heb de stap vorig jaar gezet, met heel veel hulp van anderen. Ik zat hele periodes binnen, ik lag in bed met de gordijnen dicht weken lang. Het ging zo slecht dat ik een avond min of meer langs het spoor heb gelopen. Niet om zelfmoord te plegen, maar wel als verkenning. Dat was het punt dat ik via vrienden echt gepusht ben om naar een dokter te gaan en toen kwam ik op de beruchte wachtlijst terecht. Daarna werd ik weer even van de wachtlijst gehaald door een foutje, en moest ik aangeven of ik er weer op wilde. In augustus kwam ik er weer op te staan, maar toen was het ineens eind januari en werd ik nog steeds niet geholpen. Na een telefoontje bleek dat ik weer van de lijst was gegooid. Nu heb ik eindelijk een afspraak staan, maar dat is dus pas een jaar nadat de eerste stappen waren gezet.” 

Dat terwijl hij de praktijk juist had gekozen om de kortere wachttijden, vertelt Rowan. “Dat het langer blijkt te zijn is niet erg. Maar zo lang had het nooit mogen zijn. Gelukkig ging het redelijk goed met mij ondertussen, maar ik ken ook mensen die in een zelfde soort situatie zitten en zich zorgen maken of het überhaupt nog goed komt. In principe is de situatie gewoon schandalig natuurlijk. Ik zit helemaal niet zo diep in de materie en weet niet wat er allemaal opgelost moet worden. Maar ik vind ook niet dat het mijn probleem of verantwoordelijkheid is als patiënt. Er is nu gewoon een systeem dat heel veel mensen de dood in jaagt.”

Waarom zijn de wachtlijsten zo lang?

Patrick Callahan is directeur van Psyned. Een bedrijf dat werkt in de onvergoede psychologische zorg. De 47.000 behandelingen die zij per jaar verrichten worden allemaal door de patiënten zelf betaald. Volgens hem zit het probleem hem in twee zaken.: De afname van het taboe op psychologische hulp en het beleid. Patrick: “Ik denk dat het taboe aan het afbrokkelen is, en dat is goed. Steeds meer mensen zoeken hulp. Maar heel veel van die hulpvragen hoeven helemaal niet als ziekte gediagnosticeerd te worden. Dus het gaat mis in het proces. Mensen in Nederland verwachten dat alle zorg vergoed wordt. Als jij naar je huisarts gaat, zal hij al heel snel een verwijsbrief met een diagnose opstellen waardoor je zorg vergoed wordt. Dat is grappig om te zien, want we hebben er in Nederland al lang geleden voor gekozen dat bepaalde klachten niet worden vergoed. Maar mensen met deze klachten worden nog steeds door de GGZ instellingen geholpen. Dus heel veel mensen die niet op de wachtlijst thuishoren staan daar toch op. Dit gaat over burn-out, rouw en relatieproblematiek. Dat zijn problemen die je eigenlijk zelf moet betalen, maar als je erg je best doet krijg je een verwijsbrief, waardoor het toch uit de zorgverzekering wordt betaald.”

Callahan vindt het ernstig dat het ten koste gaat van mensen die het harder nodig hebben. “Jongens zoals Rowan zijn de dupe. Er zitten echt zware gevallen tussen die staan te wachten, terwijl de verkeerde mensen op de wachtlijst staan. Het is verschrikkelijk als een gozer van 20 met een depressie een jaar moet wachten. Dat is bizar. We geven onze euro’s verkeerd uit. Nou ben ik geen psycholoog, maar we weten hoe langer je moet wachten op hulp hoe groter je probleem wordt. Dus dat geeft veel schade. De oplossing zit hem in het strenger selecteren aan de voorkant. De voorkant is eigenlijk de huisarts. En de zorgverzekeraars zouden ook voorlichting moeten geven over het feit dat onvergoede zorg veel sneller is en net zo goed. Plus waarom is er geen voorlichting over het feit dat je een psycholoog zelf kan betalen? We hebben duizenden mensen per jaar die ons bellen, en heel veel mensen weten niet dat je ook zelf voor je psycholoog kan betalen. Die denken dat alles via je zorgverzekering moet, maar dat hoeft helemaal niet. Het systeem is echt stuk en daar moet iets aan gebeuren.” 

Wat wordt er tegen gedaan?

Inmiddels heeft Rowan zijn eerste afspraak bij de psycholoog gehad en wordt hij geholpen. Maar er zijn natuurlijk meerdere patiënten zoals hem die dit probleem ook hebben. Wat doet de GGZ eraan om deze patiënten in de toekomst betere hulp te kunnen bieden? Persvoorlichter Rike Quist wil niet ingaan op Rowans situatie, maar zegt dat er veel wordt gedaan aan de wachtlijstproblematiek. Zo is de GGZ lid van de Stuurgroep wachttijden. Daarin monitoren ze hoe de voortgang is per regio. Er zijn nog veel plaatsen waarin het niet goed gaat, maar er zijn nu tien regio’s waar goede vooruitgang wordt gemaakt. Daar zijn de wachttijden onder gemiddeld tot kort. 

De GGZ kan zich niet vinden in het geschetste beeld van Patrick Callahan. Zij denken dat het probleem hem vooral ligt in de exponentiële groei van de vraag naar GGZ-zorg. Per regio verschilt de vraag heel erg en onbekend is waarom dat zo is. Het idee om meer voorlichting te geven over onverzorgde hulp zien ze wel zitten, maar ze zien dit niet als hun taak. Dit zou volgens hen moeten gebeuren bij huisartsenpraktijken en wijkteams. Quist zegt “Alle zorg die gegeven kan worden om erger te voorkomen juichen wij toe. De opkomst van eHealth (online psychologische hulp) levert ook een steeds grotere bijdrage.” 

Er is volgens de GGZ in ieder geval vooruitgang, maar dat neemt niet weg dat tien regio’s onvoldoende vooruitgang boeken en andere regio’s wel maatregelen invoeren, maar dat de wachtlijsten lang blijven. De problematiek is nog niet opgelost. Wat de reden er ook voor is, vast staat dat er nog hard aan gewerkt moet worden in de toekomst. 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *