29 november 2020

De impact van het coronavirus op het christendom

Het is zondagochtend, bijna tijd voor de kerkdienst. De computer staat al aan en de bijbel ligt op tafel. Over een paar minuten begint de livestream. Het gaat allemaal net iets anders dan normaal: door de maatregelen rondom het coronavirus mogen grote groepen mensen niet meer bij elkaar komen en dus is de dienst nu te volgen via het internet. Hierdoor hoeft niet iedereen naar de kerk toe te komen en is er toch een mogelijkheid om een kerkdienst bij te wonen.

Eén op de drie kijkers zegt zich moeilijker te concentreren – Reformatorisch Dagblad

Het coronavirus heeft een impact op alle delen van de samenleving, dus ook op religie. Kerkdiensten op locatie met kerkgangers zijn niet meer mogelijk, aangezien er niet voldoende afstand van elkaar kan worden gehouden in de banken. Als oplossing is er de livestream, een digitale kerkdienst waar iedereen naar kan kijken. Een passend alternatief, blijkt uit onderzoek van het Reformatorisch Dagblad. Maar liefst 97 procent van de ruim 8300 lezers zegt de manier van uitzenden te waarderen. Toch kan ruim één op de drie kijkers zich moeilijker concentreren tijdens een uitzending dan tijdens een gewone kerkdienst, iets wat niet alleen voor kijkers geldt.

Klaas Jelle Faber is voorganger bij de Ichtuskerk in Wolvega en zegt nu vermoeider te zijn na een dienst dan bij een gewone kerkdienst. “In het begin was het heel moeilijk om te focussen op een klein zwart gaatje wat 20 meter verderop staat, op de camera”, vertelt hij. “Ik vind het ook vrij intensief, het vergt meer concentratie om in de camera te praten.” Meneer Faber vindt het vreemd om in een lege kerk een dienst te geven, omdat hij normaal gesproken heel erg op de zaal gericht is. Nu de mensen via een livestream kijken mist hij de interactie wel.

De Ichtuskerk in Wolvega

De livestreams zijn in Nederland een groot succes. “We zeggen wel eens dat het wel lijkt alsof er meer mensen naar de livestream kijken dan er in de kerk zouden komen”, lacht Faber. “We hebben per dienst gemiddeld 250 rechtstreekse verbindingen, maar er kunnen natuurlijk meerdere mensen per scherm kijken. Dat is een beeld dat in meerdere kerken in Nederland zichtbaar is.” Met zo’n succes kan het zijn dat mensen vast blijven houden aan de digitale methode, ook wanneer de kerken per 1 juli weer 100 mensen mogen ontvangen. Maar Ruben van de Belt van ChristenUnie Zwolle verwacht het niet. “Ik denk dat veel mensen elkaar ook weer willen zien en met elkaar in één ruimte willen zingen. Ik merk dat daar veel behoefte aan is”, vertelt hij. Dat is een mening die Klaas Jelle met hem deelt. “Er is zeker behoefte, vooral bij ouderen, om weer eens bij elkaar te komen en elkaar weer te zien.”

Jelmer is 22 en komt uit Zwolle. Hij ging, voordat het coronavirus daar een einde aan maakte, elke zondag naar de Christelijk Gereformeerde kerk. Nu de kerkdiensten digitaal zijn gaat hij er niet meer speciaal voor zitten ’s ochtends. “Het verschilt een beetje, ik kijk alleen waar ik zin in heb en wat ik boeiend vind”, vertelt hij. Jelmer zegt nu meer naar podcasts te luisteren, omdat hij het boeiend vindt om te blijven nadenken over wat hij gelooft en hoe hij dat kan vormgeven in het dagelijks leven. “Ik blijf mijzelf constant vragen stellen in plaats van dat ik denk het zeker te weten en daar kan een podcast bij helpen, maar ook een boek of een kerkdienst. Het maakt je weer even bewust.”

Christelijke Gereformeerde Kerk Zwolle

De kerken in Nederland moesten vanaf maart de deuren sluiten, maar dat is volgens Jelmer niet heel erg. “Ik denk dat het ergens heel goed is dat de kerk een tijdje op pauze is gezet”, vervolgt hij. “Het geloof gaat niet om de kerk, het gaat niet om het gebouw en ik denk dat geloof meer is dan het religieuze aspect dat tussen de muren van de kerk plaatsvindt. Ik denk dat het voor het bewustzijn van mensen erg goed is dat de kerk een tijdje op pauze is gezet, zij komen er meer aan toe om zichzelf vragen te stellen, omdat je minder in gesprek bent met anderen.”

Ondanks het feit dat de kerken dicht zijn, vinden er wel diensten plaats. ChristenUnie Zwolle vindt dat kerken ontzettend creatief zijn omgegaan met de huidige situatie. Ook vindt de partij het terecht dat de kerken dicht moesten. “In principe kijken wij er op dezelfde manier naar als allerlei andere bijeenkomsten”, vertelt Ruben van de Belt. “Organisaties waarbij veel mensen bij elkaar komen moeten zich zeker aan de maatregelen houden. Het is daarentegen wel zo dat kerken bij een andere categorie horen dan bijvoorbeeld bioscopen en concerthallen, omdat het gaat over een grondrecht, namelijk over vrijheid van godsdienst en vrijheid van samenkomen.”

Veel kerken blijven doorgaan met online diensten, ondanks het feit dat zij sinds 1 juni weer maximaal 30 mensen tegelijk mogen ontvangen. Volgens Ruben geeft dat een positief signaal af aan de samenleving. “Kerken laten klinken dat ze zich inzetten ten goede van de samenleving, en ook ten goede van kwetsbare mensen”, vertelt hij. “Wat wij hartstikke goed vinden is dat kerken zich wat dat betreft veel strenger aan de maatregelen houden dan eigenlijk van ze wordt gevraagd.”

Ook de kerk van Klaas Jelle gaat door met de online diensten. “Wij gaan wel weer mensen ontvangen, maar we hebben ervoor gekozen dat deze maand nog niet te doen, omdat er gemiddelde meer dan 250 mensen per dienst komen”, vertelt hij. “Om dan een dienst te houden voor 30 mensen is voor ons heel lastig te realiseren. Wij gaan ook niet per 1 juli open, omdat we hebben besloten op 1 augustus weer open te gaan. Stiekem hopen we dat er dan meer mogelijk is dan per 1 juli.”

Jelmer gaat nu bewust niet naar de kerk, omdat hij graag plaats maakt voor de mensen die de kerk heel erg missen. “Ik kan mijn geloof ook heel mooi vormgeven in gesprekken met mensen om mij heen en in het beluisteren van een podcast of het mediteren”, vertelt hij. “Dat heb ik mede ontdekt door het virus, dat het geloof ook iets persoonlijks is en dat krijgt aandacht wanneer je het moeilijk met anderen kunt delen.”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *