Door: Daniella Martin
Apothekers in Nederland ervaren enorme werkdruk door personeelstekorten en een tekort aan geneesmiddelen. Ze vormen het beroep met de hoogste werkdruk, blijkt uit nieuwe CBS-cijfers. Dit werd lange tijd niet gezien, maar inmiddels wordt er aan oplossingen gewerkt. Oplossingen zoals AI, voorlichtingscampagnes en hergebruik van medicatie dragen bij aan het verminderen van het probleem. ‘’Het is voor apothekersassistenten als patiënten pure onmacht. Maar de frustratie is wel echt te merken.’’
Extreme werkdruk
Het Centraal Bureau van Statistiek (CBS) publiceerde maandag 10 november een rapport over stress op de werkvloer, waarin apothekersassistenten het meest opvallen: 51% voelt de werkdruk sterk. Belangrijke oorzaken zijn personeelstekorten, geneesmiddelentekorten en een gebrek aan waardering, wat leidt tot uitstroom van het vak. Dit heeft gevolgen voor de kwaliteit van de zorg en het werkplezier van de assistenten.
‘’In elke apotheek in Nederland staat wel een vacature open’’, zegt Trudy van Geffen, voorzitter van de beroepsvereniging van de apothekersassistenten. ‘’Er zijn te weinig mensen om het werk aan te kunnen. Dan kampen we ook nog met een groot tekort aan geneesmiddelen.’’ Volgens haar komt dat door voortdurende financiële druk. ‘’Elke keer horen we weer: bezuinig, bezuinig, bezuinig.’’ Dat merkt de patiënt direct, doordat apotheken steeds vaker uitwijken naar andere medicijnen of doseringen. ‘’Mensen zijn hun vertrouwde medicijn kwijt. Die wisselingen zorgen voor veel onrust. Daardoor staan er continu gefrustreerde patiënten aan de balie, en wij moeten het elke keer opnieuw uitleggen. Voor zowel apothekersassistenten als patiënten voelt het als pure onmacht.’’
Slimmere werkwijze draagt bij
Een jaar geleden was de werkdruk in apotheek Alphega in Ommen waar Mariëlle Dillen als apothekersassistente werkt, nog compleet anders. ‘’Soms stonden er ineens twintig mensen aan de balie’’, vertelt ze. Sinds de grote verbouwing in 2024 hanteren ze een andere werkwijze. Iedereen heeft echt zijn eigen taak, waardoor niemand zich met elkaar bemoeit. ‘’Het is een betere verdeling waardoor stress en drukte afneemt.’’ Volgens van Geffen kan een goed georganiseerd team een groot verschil maken. ‘’Werkgevers moeten bezig zijn met timemanagement. Er moet een goede combinatie zijn tussen de logistieke- en zorgtaken.’’ Een efficiënte werkwijze helpt dus, maar van Geffen benadrukt dat dit het structurele probleem van personeelstekorten en financiële druk niet oplost. ‘’De oplossing is heel breed: het vergt inzet van meerdere partijen, maar het is zeker mogelijk.’’
Nieuwe oplossingen
‘’Een grote verantwoordelijkheid ligt bij de zorgverzekeraars en de overheid’’, vertelt van Geffen. Volgens Mischa Stubenitsky woordvoerder van het ministerie Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), is een belangrijke stap het verminderen van de administratieve lastendruk om zo het werkplezier te verhogen. ‘’Een manier waarop wij dit willen aanpakken is de inzet van AI. Een overdracht die nu mondeling met een collega besproken moet worden, kan in de toekomst vastgelegd worden met AI. Op die manier kunnen AI-systemen de ‘rotklusjes’ overnemen.’’ Zo krijgen apothekersassistenten meer ruimte om aandacht en uitleg te geven aan patiënten, legt Stubentisky uit.
Samira Lier, apotheker bij apotheek AA-landen in Zwolle, merkt ook dat de werkdruk oploopt. Niet alleen door het personeelstekort, maar ook door de voortdurende problemen met de levering van medicijnen. ‘’We zijn flink op zoek naar nieuwe assistenten, maar zo makkelijk gaat dat niet.’’ Volgens Stubenitsky wordt er op beleidsniveau gezocht naar manieren om de schaarste te verlichten. Eén van die oplossingen is de heruitgifte van ongebruikte medicatie. ‘’Nu worden medicijnen die na gebruik overblijven standaard vernietigd. In pilots, onder andere in het Radboudumc, wordt onderzocht of ongeopende medicatie veilig kan worden hergebruikt voor andere patiënten. Dat scheelt geld, voorkomt verspilling en kan op termijn helpen tegen de medicijntekorten.’’
Volgens van Geffen is het daarnaast essentieel om het vak aantrekkelijker te maken. ‘’Veel mensen weten helemaal niet wat een apothekersassistent doet. De zichtbaarheid moet echt beter, het is namelijk echt een mooi vak.’’ Mariëlle Dillen merkt in haar apotheek ook dat mensen niet weten wat haar functie is. ‘’We doen achter de schermen zoveel meer dan alleen doosjes schuiven, maar dat wordt niet gezien.’’ De Stichting Bedrijfsfonds Apotheken (SBA) probeert bewustzijn te creëren met de campagne ‘Het recept voor jouw toekomst’. De campagne is er ook om scholieren warm te maken voor de opleiding. Doorgroeimogelijkheden zijn ook onmisbaar om mensen te behouden, zegt van Geffen. ‘’Er zijn inmiddels hbo-opleidingen ontwikkeld, die assistenten kunnen dan ook in de apotheken aan de slag. Dit is al een hele mooie vooruitgang, maar we zijn er nog niet.’’
We worden eindelijk gezien
Van Geffen vindt het meer dan normaal dat er eindelijk iets verandert in het vak. ‘’We hebben jarenlang geroepen dat dit een probleem is, en het enige wat we kregen waren nog meer regeltjes. Wij krijgen boze patiënten aan de balie en ook taken die eigenlijk bij de zorgverzekeraar horen.’’ Volgens Van Geffen bevindt het beroep zich nu eindelijk in transitie. ‘’De overheid ziet nu dat apothekersassistenten belangrijk zijn. Het heeft jarenlang geduurd, maar eindelijk worden we gezien.’’
Bron: Julie Viken, Pexels
