Sinds bekend is gemaakt dat de salderingsregeling in 2027 in een keer stopt, lopen de telefoontjes bij energie experts, installateurs en consumentenorganisaties flink op. Veel zonnepaneelbezitters willen weten wat dit precies betekent voor de energierekening. Sommige vrezen voor een kostenstijging van een paar honderd euro per jaar, andere zijn bang dat ze hun investering niet meer terug gaan verdienen. Bij belangenorganisaties merken ze ook dat de onzekerheid hierover is toegenomen. Nu blijkt ook uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statisitiek (CBS) dat de afschaffing gemiddeld een huishouden 300 euro per jaar gaat kosten.
De afschaffing van de salderingsregeling raakt meer dan twee miljoen Nederlandse huishoudens met zonnepanelen. Door het verdwijnen van de salderingsregeling daalt de financiële opbrengst van zonnepanelen deels en stijgt voor veel huishoudens de energierekening. Uit recent onderzoek van het CBS blijkt dat die extra kosten gemiddeld een huishouden 300 euro per jaar gaan kosten. De afschaffing zorgt daarmee voor nieuwe spanningen rond de betaalbaarheid van Zonnepanelen.
Volgens het Ministerie van Klimaat en Groene Groei is het noodzakelijk om de regeling te beëindigen. Woordvoerder Tim van Dijk wijst op oplopende kosten voor huishoudens zonder zonnepanelen: “De kosten lopen op naarmate meer huishoudens zonnepanelen hebben, die worden deels betaald door huizen zonder zonnepanelen door middel van de energierekening.’’
De overbelasting op het elektriciteitsnetwerk speelt ook een rol bij deze maatregel. Als er minder teruggeleverd wordt dan is de piekbelasting op het stroomnet ook lager. Het Ministerie blijft benadrukken dat zonnepanelen ondanks de afschaffing gewoon rendabel blijven: “Stroom die je direct zelf gebruikt, blijft financieel voordelig. Daar betaal je namelijk geen energiebelasting over en dus hoef je niet te kopen.’’ De overheid ziet ook geen reden om de zonnepaneelbezitters te compenseren.
Misleidend
Het bedrag van 300 euro per jaar wordt veelvuldig genoemd in verschillende media, maar een exact gemiddelde is volgens de Consumentenbond misleidend: “Een gemiddelde is praktisch onmogelijk te berekenen. Sommige mensen hebben hun panelen namelijk al terugbetaald, anderen worden wel stevig geraakt,’’ aldus Consumentenbond woordvoerder Joyce Donat.
Vooral mensen die recent panelen hebben gekocht zien hun terugverdientijd sterk oplopen, waarschuwt Donat. Het duurt voor sommige mensen wel tot 20 jaar voordat zij hun zonnepanelen hebben terugverdiend. Volgens haar krijgen huurders ook te maken met hogere kosten: “Zij betalen de servicekosten voor panelen, maar het financiële voordeel valt straks grotendeels weg.’’
Zonne-energie expert Willem Draaisma ziet in de praktijk dat het veelgenoemde bedrag van 300 euro niet zomaar uit de lucht gegrepen is. “Gemiddeld gebruikt een huishouden zo’n 30 procent van de opgewekte stroom zelf. 70 procent wordt teruggeleverd. Als dat deel straks nauwelijks iets oplevert of geld gaat kosten, dan kan dat oplopen tot 300 euro.’’ Volgens hem ligt het daadwerkelijke bedrag iets lager, maar onderschatten doet hij het niet.
Oplossingen
Er wordt door zonnepaneelbezitters verschillend gereageerd op deze maatregel. Draaisma spreekt met mensen die actief naar oplossingen zoeken, zoals een thuisaccu, buurtaccu’s en energiedelen. Maar ook met mensen die het allemaal een stuk somberder inzien. “Sommige consumenten willen hun panelen juist efficiënter gebruiken, anderen overwegen zelfs om ze af te koppelen omdat terug leveren ook geld kan kosten,’’ zegt hij. Gedrag aanpassen, zoals wassen of laden wanneer de zon schijnt is volgens hem een logische strategie, maar dat is niet voor iedereen realistisch. “Veel mensen zijn overdag gewoon niet thuis. Voor hen is dat geen haalbare optie.’’
Toen bekend werd dat de salderingsregeling per 2027 stopt, zakte de hele zonnepanelenmarkt snel in elkaar, zegt Draaisma. “De afgelopen twee jaar zijn veel zonnepanelenbedrijven failliet gegaan. De omzet is ingestort.’’ Nederland was jarenlang koploper in zonnepanelen per inwoner maar dat is volgens hem helemaal tot stilstand gekomen. De Consumentenbond ziet dat ook. “De animo voor nieuwe panelen is tot een dieptepunt gedaald,’’ ziet Donat. “Bij ongewijzigd beleid herstelt dat niet snel.’’
Kritisch
De Consumentenbond is kritisch op de manier waarop de afschaffing tot stand is gekomen. De Haagse koerswijziging heeft volgens Donat het vertrouwen geschaad. “In 2024 werd er in de eerste kamer nog tegen het plan van toenmalige minister Jetten gestemd, en nog geen jaar later stemde partijen zoals BBB en PVV opeens wel voor.’’ In 2024 was het plan om het geleidelijk af te bouwen, een jaar later werd er voorgestemd om het in een keer af te schaffen. “Consumenten voelen zich bedonderd! Eerst werd investeren in zonnepanelen nadrukkelijk gestimuleerd, en nu trekken ze de regeling in. Dat is zwalkend beleid.’’ De Consumentenbond heeft jarenlang gevraagd om alternatieve regelingen voordat het salderen helemaal werd stopgezet. “We hebben zelf een alternatief opgesteld. De politiek heeft daar bijna niets mee gedaan.’’
Hoewel Draaisma begrip heeft voor het beëindigen van een kostbare (stimulerings)maatregel, benadrukt hij dat de energietransitie beter begeleid had moeten worden. “Het was altijd duidelijk dat salderen tijdelijk was. Maar je moet mensen wel blijven helpen om door te gaan met verduurzamen.’’ Hij ziet oplossingen in accu’s, energiedelen en opslag. “In Duitsland koopt bijna iedereen die zonnepanelen koopt ook een accu. Daardoor gebruik je meer je eigen stroom en ben je minder afhankelijk van anderen.’’ Alleen is dat voor huishoudens met weinig financiële ruimte wel erg lastig te realiseren. “Juist mensen met een kleinere portemonee gaan het moeilijk krijgen. Zij konden juist door het salderen meedoen, maar zonder die regeling wordt de drempel veel hoger.’’
Foto: Kelly (Pexels)
