{"id":240,"date":"2026-06-08T13:34:23","date_gmt":"2026-06-08T13:34:23","guid":{"rendered":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/jou2d\/?p=240"},"modified":"2026-06-08T15:07:08","modified_gmt":"2026-06-08T15:07:08","slug":"matthijs-schouten-over-hoe-een-verschuiving-in-mens-en-wereldbeeld-de-natuur-helpt-herstellen-wie-denken-we-nou-eigenlijk-te-zijn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/jou2d\/2026\/06\/08\/matthijs-schouten-over-hoe-een-verschuiving-in-mens-en-wereldbeeld-de-natuur-helpt-herstellen-wie-denken-we-nou-eigenlijk-te-zijn\/","title":{"rendered":"Matthijs Schouten over hoe een verschuiving in mens- en wereldbeeld de natuur helpt herstellen. ‘Wie denken we nou eigenlijk te zijn?’"},"content":{"rendered":"\n

Bijzonder hoogleraar ecologie en filosofie, Matthijs Schouten, koppelt ecologische vraagstukken en levensbeschouwelijke vraagstukken aan elkaar. Deze zijn volgens hem onlosmakelijk met elkaar verbonden. Hij heeft zich laten inspireren door oosterse filosofie en zet deze kennis in ten behoeve van natuurherstel.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Matthijs Schouten, u bent ecoloog en actief op natuurfilosofisch gebied. Hoe kijkt u naar de problemen binnen natuurherstel?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Al die crises die we nu hebben, de klimaatcrisis en de ecologische crisis, we zeggen dat die alleen maar te maken hebben met uitstervende plant- en diersoorten en dat soort dingen. Maar in diepste zin is het een crisis in geest en ziel en heeft het te maken met de vraag: wie denken we nou eigenlijk te zijn? Is de aarde van ons? Is de natuur van ons Mogen we de aarde zomaar gebruiken als een verzameling van goederen en diensten? Dat hebben we namelijk in het westen heel lang gevonden en gedacht: daar komt de uitbuiting van de aarde vandaan. Maar dat is maar \u00e9\u00e9n zienswijze; er zijn ook andere zienswijzen, andere mens en wereldbeelden.<\/p>\n\n\n\n

Wat voor zienswijzen zijn er dan nog meer?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Bijvoorbeeld de zienswijze van rentmeesterschap. Dat wij als mensen eigenlijk rentmeesters zijn over de aarde en goed voor de aarde moeten zorgen. Die zienswijze komt veel voor binnen de islam en het jodendom, en zie je ook veel terug in het duurzaamheidsdenken. Maar een zienswijze die met name meer naar voren komt, is die uit niet-westerse culturen. In dit wereldbeeld staan we niet los van de aarde, niet los van de natuur; we zijn er juist een deel van. En je ziet nu ook steeds meer een verschuiving van antropocentrische grondhouding naar een ecocentrische grondhouding.<\/p>\n\n\n\n

Wat houdt een antropocentrische grondhouding of een ecocentrische grondhouding in?<\/em><\/p>\n\n\n\n

In een antropocentrische grondhouding stelt de mens zich centraal; de mens ziet zichzelf als eigenaar van het geheel. Terwijl bij een ecocentrische grondhouding de mens zich juist ervaart als deel van een groter geheel. Die laatste zienswijze komt voornamelijk voor in niet-westerse culturen, maar je ziet ook in het westen een verschuiving. Dat noemen we de verschuiving in ons westerse mens- en wereldbeeld.<\/p>\n\n\n\n

Maar hoe helpt deze verschuiving ons dan bij de klimaatcrisis?<\/em><\/p>\n\n\n\n

We hebben een ecosysteem en als we denken dat we daar helemaal geen deel meer van zijn, neem je ook niet die verantwoordelijkheid. We zitten momenteel in een rare cognitieve dissonantie waarbij we zien wat we allemaal met de wereld doen en dat dat slecht is en anders zou moeten. Dat weten we steeds beter en we doen het gewoon niet. Er gaapt een grote kloof tussen hoe we onszelf en de wereld zien en hoe we werkelijk handelen. En de belangrijkste oplossingsrichting is ons gevoel, onze oren, onze emoties, onze beleving en ervaring weer te verbinden met de grotere gemeenschap van leven. Dat we ons als deel ervaren van die wonderlijke planeet en alles wat daarop leeft. Wanneer je jezelf weer in dit systeem denkt, verbind je je met een groter geheel. En dan ga je anders met de wereld om. Vergelijk het met een geliefde: als je geliefde ziek is, zorg je daar ook goed voor. Je wilt zacht zijn en alles doen om te zorgen dat die weer beter wordt. Als je je verbindt met de wereld en die liefhebt, dan kijk je anders naar hoe slecht het gaat. Dan wil je ook alles doen om de pijn te verzachten. Je gaat dan anders om met je consumptiegedrag; je gaat anders om met wat je koopt, met wat je eet, enzovoort. Omdat je je deel voelt van een grotere werkelijkheid, word je zorgvuldiger, want je wilt dat het goed gaat.<\/p>\n\n\n\n

Ok\u00e9, en als je je onderdeel voelt van dit geheel en je hierop je consumptiegedrag aanpast, wat voor impact heeft dat dan? Als er aan de andere kant van de wereld iemand een oorlog start, waar doe je het dan voor? Ben je niet hartstikke machteloos?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Veel mensen hebben daar last van; veel mensen denken machteloos te zijn en geven aan zich machteloos te voelen. Ze krijgen het idee dat het geen zin heeft wat ze doen. Dat het allemaal om politiek, economie en multinationals draait, maar ik denk dat dat een misvatting is. Tuurlijk, je hebt geen invloed op het gedrag van grote machtshebbers, maar een positieve verandering hoeft ook niet zo groot te zijn om impact te hebben.   Elk moment kan iets of iemand anders raken, ook de kleine dingen. Stel, je koopt je groenten biologisch; misschien inspireer je er wel iemand mee. Alles wat je doet heeft wel ergens impact; ieder moment straalt ergens naar uit, dat geloof ik.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bijzonder hoogleraar ecologie en filosofie, Matthijs Schouten, koppelt ecologische vraagstukken en levensbeschouwelijke vraagstukken aan elkaar. Deze zijn volgens hem onlosmakelijk…<\/p>\n","protected":false},"author":1458,"featured_media":241,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-240","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maatschappij"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/jou2d\/wp-content\/uploads\/sites\/277\/2026\/06\/Matthijs-Schoutemn-scaled.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/jou2d\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/jou2d\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/jou2d\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/jou2d\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1458"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/jou2d\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=240"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/jou2d\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":242,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/jou2d\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/240\/revisions\/242"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/jou2d\/wp-json\/wp\/v2\/media\/241"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/jou2d\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=240"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/jou2d\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=240"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/jou2d\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=240"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}