Uit onderzoek van het CBS blijkt dat de hoeveelheid afval die Nederlanders produceren vorig jaar opnieuw is toegenomen ten opzichte van het jaar daarvoor. In 2024 ging het om ruim 456 kilogram afval per inwoner, terwijl dit in 2023 nog 452 kilogram was. Het grootste deel van het afval bestaat uit restafval en gft-afval. De groeiende hoeveelheid afval levert steeds meer problemen op. Vuilnisbakken raken snel vol en worden soms niet op tijd geleegd, waardoor zwerfafval zich verspreidt. Daarnaast plaatsen mensen uit gemak, of onder het mom van ’tweede kansjes’, afval naast containers. Volgens onderzoeksplatform Pointer ervaart de helft van de Nederlandse gemeenten het naast containers geplaatste afval als een groeiend probleem. Deze zogenoemde bijplaatsingen, samen met zwerfafval, verpesten het straatbeeld, veroorzaken overlast en kosten veel extra geld en moeite om op te ruimen. Hoewel Schalkhaar geen grote stad is, doet dit probleem zich ook hier duidelijk voor. Met name bij de Kolkmansweg is de illegale stort van afval en het bijplaatsen naast containers een groot probleem waar bewoners hinder van ondervinden.

Een van die bewoners is Alfred. Hij woont achter de Kolkmansweg en loopt regelmatig langs de containers. ‘’Er ligt echt altijd afval, ik vind het zo’n lelijk gezicht,’’ vertelt hij. Door de wind verspreidt het afval zich vaak verder door de buurt. Alfred ergert zich aan de bijplaatsingen en begrijpt niet waarom mensen hun afval niet opruimen.

Ook Dionne Delnoy, initiatiefnemer van Schoon Schalkhaar, een buurtinitiatief dat zich inzet voor het schoonhouden van de wijk, ziet dat de containers aan de Kolkmansweg steeds meer een afvalverzamelplek worden. Desondanks merkt zij dat de gemeente Deventer op dit moment probeert het probleem aan te pakken. Medewerkers van afvalinzameling en grondstoffenbeheer Circulus maken de locatie dagelijks schoon en daarnaast zet de handhaving zich in om overtreders te beboeten. Bewoner Alfred hoopt dat er nog meer aan de situatie gedaan kan worden. ‘’Ik maak dagelijks meldingen van het afval en zie geen verbetering,’’ zegt hij. Volgens hem zou camerabewaking een goede oplossing kunnen zijn.

Ook Fokke Hoogland, projectmanager bij de Gemeente Deventer, erkent het probleem in Schalkhaar. ‘’Het is vervelend dat er zoveel illegaal afval gedumpt wordt, maar Deventer-breed valt het echt mee,’’ zegt hij. Hoogland ziet dat de situatie bewoners raakt en geeft aan dat de Gemeente opzoek zijn naar passende oplossingen. Hoewel bewoners graag meer grip willen op de situatie door camera’s te plaatsen, geeft het college van B&W hier vanwege privacyredenen geen toestemming voor. ‘’Het heeft geen zin om camera’s te plaatsen; mensen dumpen hun afval dan wel ergens anders,’’ aldus Hoogland.

In de tussentijd neemt Dionne zelf het initiatief. Met buurtinitiatief Schoon Schalkhaar houden bewoners op een laagdrempelige en gezellige manier samen de buurt schoon. ‘’Ik ben tevreden over hoe de Gemeente Deventer zich inzet voor de situatie aan de Kolkmansweg,. Ze luisteren naar bewoners en staan open voor oplossingen,’’ zegt Dionne. Tegelijkertijd steekt zij graag zelf de handen uit de mouwen, want het probleem is nog niet verholpen. ‘’We kunnen wachten op hulp, maar we kunnen het ook zelf in actie komen als we ons eraan ergeren.’’ Met die insteek pleit zij voor een schone buurt.

Redactionele verantwoordelijkheid

Voor deze crossmediale productie heb ik vier verschillende humane bronnen gesproken en verwerkt, in combinatie met selectief gekozen achtergrondinformatie.

Mijn crossmediale productie is tot stand gekomen rondom buurtinitiatief Schoon Schalkhaar. Via de website Inschalkhaar.nl stuitte ik op dit initiatief en ben ik me gaan verdiepen in wat het precies inhield. Op basis daarvan kwam ik uit bij het onderwerp zwerfafval en bijplaatsing in Schalkhaar, dat het centrale thema van mijn crossmediale productie vormt.

Om te onderzoeken of dit onderwerp relevant is voor een crossmediale productie over het dorp Schalkhaar, heb ik gekeken in hoeverre er sprake is van een landelijk afvalprobleem en of dit terug te koppelen is aan Schalkhaar. Dit bleek al snel uit de onderzoeken van het CBS (CBS, 2025) en Pointer (Verkaik, 2025), die ik beide als achtergrondinformatie heb gebruikt in mijn crossmediale productie.

Op basis van deze informatie ben ik vervolgens humane bronnen gaan benaderen. Via eerder opgedane contacten kwam ik in contact met Dionne Delnoy, één van de initiatiefnemers van Schoon Schalkhaar. Met haar heb ik overlegd om een ochtend mee te lopen met Schoon Schalkhaar om haar daar ook meer te vragen over de organisatie. Tijdens deze ochtend sprak ik ook met een deelnemer (naam onbekend) en een bewoner (Alfred), die mij meer konden vertellen over de huidige situatie in Schalkhaar, met betrekking tot zwerfafval in het dorp en bijplaatsing aan de Kolkmansweg. Daarnaast heb ik de deelnemer gevraagd naar haar motivatie om elke maand bij te dragen aan het initiatief.

Om mijn crossmediale productie volledig te kunnen onderbouwen en alle kanten van het onderwerp te kunnen belichten, heb ik ook de gemeente Deventer benaderd met de vraag of ik iemand kon spreken over het afvalbeleid in Schalkhaar. Zo kwam ik terecht bij Fokke Hoogland, projectmanager bij de gemeente Deventer. Met hem heb ik gesproken over het huidige afvalbeleid in Schalkhaar en mogelijke oplossingen.

Met deze groep aan humane bronnen en achtergrondinformatie vind ik dat ik het onderwerp vanuit alle relevantie perspectieven heb kunnen belichten. Door uit te zoomen en de landelijke situatie te vergelijken met de lokale situatie, dorpsbewoners met verschillende meningen aan het woord te laten en ook de gemeente Deventer te betrekken, biedt mijn productie een volledig beeld van het onderwerp.