Nederland telt voor het eerst meer ouderen dan jongeren. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat het aantal 65-plussers inmiddels groter is dan het aantal jongeren onder de 20 jaar. Begin dit jaar ging het om ongeveer 3,76 miljoen ouderen tegenover 3,72 miljoen jongeren. Volgens het CBS zal dit verschil de komende jaren verder toenemen. Daarmee bereikt de vergrijzing een belangrijk demografisch kantelpunt.
Naar aanleiding van deze ontwikkeling pleiten verschillende organisaties voor een andere kijk op ouder worden. In plaats van ouderen vooral te zien als een groep die zorg nodig heeft, wordt voorgesteld om meer aandacht te hebben voor hun maatschappelijke bijdrage. Voorstanders vinden dat een positieve benadering kan helpen om de solidariteit tussen jong en oud te versterken. Tegelijkertijd wordt benadrukt dat niet iedere oudere dezelfde mogelijkheden heeft en dat beleid rekening moet houden met verschillen binnen deze groep.
De vergrijzing wordt veroorzaakt door twee ontwikkelingen. Mensen leven steeds langer en er worden minder kinderen geboren. In 2002 werden voor het laatst meer dan 200.000 kinderen geboren. Vorig jaar lag dat aantal rond de 166.000. Tegelijkertijd groeit het aantal ouderen snel. Het CBS verwacht dat Nederland in 2070 ongeveer 5,4 miljoen 65-plussers telt. Deze veranderingen hebben gevolgen voor onder meer de zorg en de arbeidsmarkt en zorgen voor maatschappelijke discussie.
Volgens Simon van Herpen, woordvoerder van ouderenorganisatie ANBO-PCOB, speelt beeldvorming een belangrijke rol in hoe de samenleving met vergrijzing omgaat. Hij vindt dat ouderen te vaak negatief worden neergezet. “Wat in ieder geval zal meehelpen is dat er wat minder de zwarte piet wordt uitgedeeld aan ouderen. Het gaat erom dat het hele beeld moet veranderen. We zien toch vaak dat oud worden wordt vergeleken met een beetje ‘over de datum’ zijn,” zegt Van Herpen. Daarnaast benadrukt hij dat ouderen juist een grote bijdrage leveren aan de samenleving. “Er zijn mensen die prima ook na hun zeventigste vrijwilligerswerk doen. Die een enorme bijdrage leveren aan Nederland. Die bijvoorbeeld op kinderen passen, zodat jongere mensen kunnen gaan werken. Daar zit een enorme economie achter, maar daar wordt weinig aandacht aan besteed. De solidariteit kan worden vergroot door de positieve kant van ouderen te laten zien,” aldus Van Herpen.
Ook ouderen zelf denken na over hun toekomst. De 83-jarige Thilda Elsinghorst maakt zich zorgen over mogelijke afhankelijkheid later in haar leven. “Ik maak me niet direct zorgen, maar in mijn achterhoofd speelt het wel heel erg. Dat ik denk: hoe moet dat toch, als je alleen woont? Misschien ben je afhankelijk van anderen, en dat ben je helemaal niet gewend. Ik ben altijd gewend om voor een ander klaar te staan. Dat afhankelijk worden, daar zie ik wel erg tegenop,” vertelt zij.
Evi Polling 
Anne Rijpma