Door: Chris van der Walle
10-1-2025
Zwolle – Elk jaar weer stromen de sportscholen in januari vol met mensen die zich hebben voorgenomen meer te gaan sporten in het nieuwe jaar. Ook dit jaar is er weer een duidelijke piek te zien, zo laat Daniëlle Wouters van de Nederlandse Fitnessbond weten.
Het valt Wouters op dat de bereidheid om te investeren in een gezonde leefstijl groeit: ‘’dat is een positieve ontwikkeling’’. Maar waar komt deze bereidheid vandaan? En waarom komt deze vaak pas tot uiting na de aanvang van een nieuw jaar?
Startpunt
Volgens gedragswetenschapper Simon Dalley van de Rijksuniversiteit Groningen is 1 januari om meerdere redenen bijzonder effectief als startpunt. Ten eerste is het sociaal gesynchroniseerd, iedereen begint tegelijk aan het nieuwe kalenderjaar. “Andere momenten zoals een verjaardag of het begin van een nieuwe periode kunnen ook de aanleiding zijn voor een verandering, maar deze momenten missen dezelfde collectieve versterking.’’ Ook is er volgens Dalley sprake van een zogenaamd ‘Fresh start effect’. Hierbij zien mensen hun oude zelf los van hun toekomstige zelf, wat schuldgevoelens over eerdere mislukkingen vermindert en het vertrouwen in verandering vergroot. Verder wordt januari als startpunt cultureel versterkt doordat er veel over wordt gesproken in de media, maar het is vaak ook het gespreksonderwerp op het werk of met vrienden en familie.
Afhakers
De afgelopen jaren is gebleken dat veel mensen die zich op 1 januari aanmelden, hun voornemen om meer te gaan sporten niet lang volhouden. Woordvoerder van de Basic-Fit Adrian Gonzalez laat weten dat dit ook bij hen het geval is. Hij ziet een duidelijk verschil tussen de mensen die langere tijd actief blijven en mensen die snel uitvallen. Zo zegt Gonzalez dat het opbouwen van een routine erg belangrijk is. Hiermee worden volgens hem doelen behaald en dat speelt een belangrijke rol in het behouden van de motivatie. Ook volgens Dalley is het bouwen van een routine erg belangrijk om de goede voornemens vol te houden. Hij zegt dat de meeste mensen in januari sporten vanwege de druk van buitenaf. ‘’Als ze er dan niet snel plezier of resultaat uit halen, haken ze vaak weer af.”
Effectief?
Of januari een goed moment is om te beginnen met sporten, daar is Dalley erg duidelijk over. ‘’Goede voornemens zijn effectief om te beginnen, maar onvoldoende om vol te houden.’’ Dit komt volgens hem omdat de motivatie ontstaat vanuit sociale en culturele druk en niet van binnenuit. De goede voornemens kunnen volgens Dalley alleen een succes worden als deze worden gecombineerd met concrete plannen en een ondersteunende omgeving. ‘’ Goede voornemens zijn dus vooral een startschot, geen garantie voor blijvende verandering.’’
Raphaël Hosvelt 
Marith Makkinga