Minderheidskabinet, wat nu?

DEN HAAG- Dit mogelijk nieuwe kabinet schrijft politieke geschiedenis. Sinds Rutte I is een minderheidskabinet niet meer voorgekomen en zelfs dat kabinet kon nog rekenen op gedoogsteun van de PVV. D66, CDA en de VVD gaan het samen doen. Ze hebben 66 zetels in plaats van de 76 benodigde zetels voor een meerderheidskabinet. Dit betekent dat ze voor elk besluit nog tien andere Tweede Kamerleden nodig hebben. Het motto van beoogd premier Rob Jetten is desondanks nog steeds: ‘Het kan wel.’  

Volgens politiek journalist Kees Boonman moet het kabinet veel compromissen gaan sluiten en vertrouwen creëren bij de oppositiepartijen. “Soms moet je wensen inslikken, omdat anders iedereen met zijn kont tegen de krib gaat.” “Het vereist een nieuwe politieke cultuur,” zei Henri Bontenbal (CDA) tijdens een debat. Boonman stemt hiermee in: “Het is de vraag of de politiek dit gaat kunnen.”  

Oppositiepartijen 

De PVV is na zijn mislukte regeringsdeelname weer terug als de grootste oppositiepartij. Zij hebben exact hetzelfde aantal zetels als D66. Geert Wilders is als een vis in het water als oppositieleider. Volgens Boonman werd er in de afgelopen meerderheidskabinetten gehandeld vanuit de gedachte: Ik zit niet op jouw stoeltje in het kabinet, dus ik stem tegen. Hij heeft er niet veel vertrouwen in dat Wilders het kabinet zal steunen met moties. “Wilders spreekt nu al over de bende van Jetten, zij zullen waarschijnlijk weinig meestemmen met het kabinet.” 

GroenLinks/PvdA wilde heel graag meeregeren. De VVD wilde dat per se niet. “Er was wel een meerderheidskabinet mogelijk geweest als GL/PvdA erbij was geweest met de onderhandelingen,” zegt voormalig informateur en oud-minister Klaas de Vries (PvdA).  

Reis  

De Vries vergelijkt het regeerakkoord met een reis. “Drie personen willen samen op reis, maar kunnen dat niet betalen. Daarvoor hebben ze steun van anderen nodig. Zijn die bereid de plannen van de drie: ‘waar ze heen gaan, wat het mag kosten’, mede te financieren? Dat hangt ervan af of ze ook met de wensen van anderen rekening willen houden. Als het hele reisplan is dichtgetimmerd, hebben anderen niet veel neiging steun te verlenen. Maar als men ook met hun wensen rekening wil houden, valt er misschien te praten.”  

Ons land heeft weinig ervaring met minderheidskabinetten en dat maakt het spannend. Boonman voegt daarom iets toe aan het motto van Jetten: “Het kan wel, als iedereen het wil.”