Je zit in de les en probeert je te concentreren. Dan trilt je telefoon. Eén melding, maar toch ben je even
weg uit het moment. In een tijd waarin je continu bereikbaar moet zijn, is focussen geen vanzelfsprekendheid meer. Moet school die afleiding wegnemen? Of hoort het erbij en moet je leren ermee om te gaan?
Steeds meer scholen kiezen voor een (gedeeltelijk) telefoonverbod, mede op advies van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Dat moet zorgen voor meer rust in de klas en betere leerprestaties. Tegelijk roept het vragen op over verantwoordelijkheid en zelfstandigheid. Bescherm je leerlingen door grenzen te stellen, of bereid je ze beter voor op de realiteit door ze zelf keuzes te laten maken? Zes betrokkenen delen hun perspectief.
“Ik vind het heel hinderlijk dat studenten tijdens de les hun telefoon gebruiken. En dat komt vooral doordat ik sterk de indruk krijg dat studenten die een telefoon gebruiken tijdens het college, niet bezig zijn met het college. Ik merk ook dat wanneer ik ze een inhoudelijke vraag stel, dat ze die vraag niet kunnen beantwoorden. Op het moment dat je een cultuur krijgt dat telefoongebruik genormaliseerd is dan zie je gewoon dat studenten het grootste deel van het college
niet meekrijgen. In principe zou ik zijn voor een algemeen telefoonverbod, maar wel een beetje met het ‘nee, tenzij’-principe. Het kan zijn dat er bijvoorbeeld bronnen bellen. Of iemand die heeft een ziek familielid dat elk moment kan bellen. Daar moet je wel een beetje in differentiëren.”
Bob Bouhuijs, hbo docent
”In het begin kregen we best wat reacties van leerlingen toen we strengere afspraken maakten over telefoongebruik in de klas. Dat begrijp ik ook wel, want een telefoon is voor veel jongeren een belangrijk onderdeel van hun dagelijks leven. Toch zien we inmiddels duidelijke positieve effecten. De rust in de klas is merkbaar toegenomen en leerlingen kunnen zich beter concentreren op de lesstof. Docenten geven aan dat ze minder tijd kwijt zijn aan het aanspreken van leerlingen op telefoongebruik en meer tijd kunnen besteden aan uitleg en begeleiding. Daarnaast merken we dat leerlingen in de pauzes meer met elkaar praten in plaats van op hun scherm kijken. Ons doel is niet om streng te zijn, maar om een leeromgeving te creëren waarin iedereen zich optimaal kan ontwikkelen.”
Hiske Kromdijk, directeur van Thorbecke Scholengemeenschap Zwolle
Op school ben je in de eerste plaats om te leren en je te ontwikkelen, niet om via je telefoon voortdurend je social media bij te houden. Natuurlijk is het belangrijk om contact te hebben met vrienden en vriendinnen, maar afspreken en appen kan prima in je vrije tijd. Tijdens schooluren hoort de aandacht bij de lessen te liggen. Daarom is het een goede afspraak om je telefoon ’s ochtends in je locker te leggen en
deze pas aan het einde van de lesdag weer mee naar huis te nemen. Zo voorkom je afleiding en krijgt iedereen de kans om zich optimaal te concentreren. Mocht er sprake zijn van een calamiteit, dan is een leerling altijd eenvoudig bereikbaar. Via bijvoorbeeld de conciërge kan iemand snel uit de klas worden gehaald wanneer dat nodig is. Op die manier blijven zowel bereikbaarheid als rust in de klas gewaarborgd.
Bertus Seinen, 65-plusser
“Je telefoon is belangrijk voor je, dat begrijp ik echt. Je vrienden zitten erop, je plant er je afspraken mee en soms heb je ’m zelfs nodig voor school. Maar in de klas ben je daar in de eerste plaats om te leren en om met je aandacht bij de les te zijn. Als je steeds even snel kijkt wie er iets stuurt, ben je toch uit je concentratie. Voor je het weet heb je nét die uitleg gemist die later in de toets terugkomt. Ik wil niet dat je het gevoel hebt dat we je iets afpakken. Ik wil juist dat je leert wanneer iets wél en wanneer iets niet handig is. Er is een tijd om te appen, te scrollen en filmpjes te kijken, maar er is ook een tijd om je telefoon even weg te leggen. Dat is geen straf, dat is jezelf trainen in discipline. Je toekomst wordt niet bepaalt door dat ene berichtje dat je direct beantwoordt. Die wordt bepaalt door hoe goed jij je kunt focussen op wat belangrijk is. En geloof me: alles wat écht dringend is, kan echt wel een uurtje wachten.”
Judith, moeder van drie tieners
“Ik vind het belangrijk om toe te lichten dat telefoongebruik in de klas een ingewikkelde kwestie is. Er werd gedacht dat een telefoonverbod in de klas automatisch zou zorgen voor meer focus, concentratie en beter sociaal contact. Toch las ik laatst een metastudie waaruit blijkt dat we nu nog niet weten
of dit ook zo uitpakt. Wat wel vast staat, is de vraag hoe gezond het is als puber om veel online te zijn. Bij jongeren die zich onzeker voelen of minder lekker in hun vel zitten, kunnen sociale media extra druk en vergelijking oproepen. Tegelijkertijd kunnen deze jongeren zich ook gesteund en minder alleen voelen omdat ze online een rolmodel vinden. Voor jongeren die stevig in hun schoenen staan, hoeft telefoongebruik geen probleem te zijn. Het is dus niet alleen maar goed of alleen maar slecht: het hangt heel erg af van de omstandigheden.”
Marielle Balledux, senior inhoudsdeskundige opgroeien en opvoeden bij het Nederlands Jeugdinstituut (NJi)
‘‘In eerste instantie vond ik het wel vervelend dat er een telefoonverbod kwam op mijn school, omdat het soms natuurlijk wel onhandig is. Maar ik vind het nu niet heel erg meer, want ik zit toch niet heel veel op mijn telefoon op school. Ik praat veel liever gewoon met vrienden in de pauze en tijdens de lessen moeten we toch opletten. Ik merk ook wel dat ik door het telefoonverbod niet meer afgeleid word door mijn telefoon tijdens de les. Dus eigenlijk vind ik dat het telefoonverbod wel mag blijven, het maakt voor mij toch niet heel veel uit. Ik heb er geen last van.’’
Niek Bolks, leerling middelbare school
Alisha Frauenfelder 
Iris Bolks