Mentale gezondheid jongeren herstelt langzaam na coronapandemie

ZWOLLE – De mentale gezondheid van jongeren herstelt langzaam na corona, maar is nog niet op het niveau van vóór de pandemie. Dat concludeert het Netwerk Gezondheidsonderzoek na Rampen (Netwerk GOR) bij de afronding van een vijfjarig onderzoeksprogramma naar de gevolgen van de coronapandemie voor de gezondheid.

Uit de onderzoeken blijkt dat het welzijn van jongeren de afgelopen jaren licht is verbeterd. Tegelijkertijd blijven mentale problemen zoals eenzaamheid, stress en angst relatief vaak voorkomen Ook cijfers van huisartsen, die zijn meegenomen in het GOR-onderzoek, laten een zorgelijk beeld zien. Jongeren nemen vaker contact op met de huisarts vanwege angst, stress en gedachten aan zelfdoding dan vóór de pandemie. Voor deze klachten is geen dalende trend zichtbaar. 

Het vertrouwen in de toekomst hangt sterk samen met de mentale gezondheid en veerkracht van jongeren. Uit het onderzoek blijkt dat 47 procent veel vertrouwen in de toekomst heeft. Voor 40 procent is dat vertrouwen matig tot redelijk, terwijl 12 procent weinig tot geen vertrouwen ervaart. Dat vertrouwen wordt vooral beïnvloed door factoren dichtbij huis, zoals school, studie, werk of relaties en gezondheid. Er is geen duidelijk verband gevonden met bredere maatschappelijke thema’s zoals klimaatverandering, oorlog of maatschappelijke onrust. Wel geven sommige jongeren aan dat wereldwijde ontwikkelingen hun toekomstgevoel enigszins beïnvloeden.

Volgens Peter van der Velden, hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg en expert op het gebied van mentale gezondheidseffecten van de pandemie, raakte de coronacrisis jongeren in een belangrijke ontwikkelingsfase. “Door covid moesten kinderen thuis zijn en zagen ze leeftijdsgenootjes niet, wat eenzaamheid veroorzaakte.” Digitale communicatie nam een grotere rol in, een verandering die deels is blijven bestaan en invloed heeft op het sociale functioneren van jongeren.

Ook Marjan ter Avest, directeur van het kenniscentrum kinder- en jeugdpsychiatrie, wijst op de ontregeling die jongeren tijdens de pandemie ervoeren. “Jongeren beseften in de coronapandemie dat er in je leven zomaar wat kan gebeuren en je hele wereld staat op zijn kop. In het begin was er niet zoveel perspectief. De vanzelfsprekende veiligheid in onze wereld was in één keer verstoord en dat vertrouwen bouwt langzaam weer op.”Het Netwerk GOR benadrukt in de eindconclusie dat welzijn en sociale cohesie belangrijk zijn voor de weerbaarheid van de samenleving bij toekomstige crises. Volgens de onderzoekers is het van belang om blijvend aandacht te hebben voor mentale gezondheid, zowel vóór, tijdens als na een crisis. Ook het herkennen en erkennen van ervaren leed draagt bij aan veerkracht en herstel.