Iedereen heeft weleens prestatiedruk ervaren, bijvoorbeeld door school, werk, sport of verwachtingen van anderen. Voor jongeren kan deze druk extra groot zijn, omdat ze vaak moeten presteren op meerdere gebieden tegelijk. In dit interview ga ik in gesprek met hogeschoolstudent Vince Jansen (foto rechts) over hoe deze prestatiedruk wordt ervaren en wat de gevolgen daarvan zijn. Ook bespreek ik hoe hij ermee omgaat en welke oplossingen of manieren helpen om de druk te verminderen.
Met dit interview wil ik laten zien hoe groot de impact van prestatiedruk kan zijn en hoe jongeren proberen hiermee om te gaan in hun dagelijks leven.
Wanneer merkte jij voor het eerst dat je last had van prestatiedruk?
“Ik merkte het eigenlijk pas echt tijdens mijn examenweek in havo 5. In het begin dacht ik dat het wel mee zou vallen, maar al snel kwam er moeilijke stof die ik niet begreep. Ik voelde dat ik alles goed moest doen om niet te zakken voor mijn examens. Vooral tijdens de examenweek zelf merkte ik dat ik veel stress had en slecht sliep omdat ik bang was om examens niet te halen.”
Waar komt die druk volgens jou vooral vandaan?
“Voor mij komt de druk vooral van mezelf en van school. Ik wil graag goede cijfers halen en geen achterstand oplopen, dus ik leg mezelf veel druk op. Vanuit school zijn er ook veel deadlines en wordt er verwacht dat je zelfstandig werkt. Mijn ouders spelen een kleinere rol, omdat ze vooral zeggen dat ik mijn best moet doen. Sociale media beïnvloeden het soms ook, omdat je ziet dat anderen alles lijken te combineren zonder moeite en omdat het zo afleidend is wanneer je aan het werk bent met bijvoorbeeld een portfolio.”
Hoe merk je in je dagelijks leven dat je die druk voelt?
“Ik merk het vooral doordat ik altijd met mijn studie bezig ben in mijn hoofd. Zelfs als ik vrij ben, denk ik aan opdrachten of dingen die ik nog moet doen. Soms stel ik ontspanning uit omdat ik eerst “nog even” iets wil afmaken. Ook word ik sneller gestrest als ik veel taken tegelijk heb. Ik voel dan een soort constante onrust, alsof ik nooit helemaal klaar ben met alles wat ik moet doen.”
Wat doet die prestatiedruk met je stressniveau of mentale gezondheid?
“Die prestatiedruk zorgt ervoor dat mijn stressniveau regelmatig hoog is, vooral rond deadlines en tentamenperiodes. Ik merk dat ik dan sneller moe ben en minder goed kan concentreren. Soms slaap ik slechter omdat ik lig te piekeren over wat ik nog moet doen. Op de lange termijn voel ik me daardoor ook minder ontspannen en heb ik minder energie om leuke dingen te doen, omdat mijn hoofd vaak vol zit met school.”
Wat doe jij om met prestatiedruk om te gaan of het te verminderen?
“Ik probeer vooral beter te plannen, zodat ik niet alles op het laatste moment hoef te doen. Ook helpt het mij om to-do lijstjes te maken, zodat ik overzicht heb. Daarnaast praat ik er soms over met vrienden en klasgenoten, omdat ik merk dat ik niet de enige ben die dit voelt. Sporten helpt mij ook om mijn hoofd leeg te maken. Het lukt niet altijd perfect, maar deze dingen maken het wel iets beter.”
Wat zou er volgens jou moeten veranderen om prestatiedruk bij jongeren te verminderen? “Ik denk dat er meer ruimte moet komen voor rust en goede verwachtingen in het onderwijs. Minder focus op alleen cijfers en meer op leren en ontwikkeling zou helpen. Ook zou het goed zijn als docenten beter kijken naar de werkdruk van studenten en deadlines beter verspreiden. Daarnaast denk ik dat er meer openheid moet komen over stress, zodat jongeren zich minder alleen voelen en eerder hulp durven te vragen als het te veel wordt.”
Elize Vedder 
Alisha Frauenfelder 
Sibrecht Bouma