Op maandag 22 december maakte de Europese Commissie aan Landbouwminister Wiersma duidelijk dat Nederlandse boeren geen uitzondering meer krijgen om meer mest uit te rijden op hun land. De reden van de afwijzing is dat de EU geen verbetering ziet in de Nederlandse waterkwaliteit.
In 1991 zijn er in Europa richtlijnen vastgesteld die de maximaal toegestane hoeveelheid dierlijke mest reguleren tot 170 kilo per hectare, zodat er niet te veel nitraten in het grondwater komen. Dit zijn de nitraatrichtlijnen. De belangrijkste toxische stoffen die zich in mest bevinden zijn stikstof en fosfaat. Twintig jaar geleden kregen Nederlandse boeren een uitzondering in vergelijking met hun Europese collega’s. ‘Zij mochten meer dan 170 kilo per hectare dierlijke mest uitstrooien, mits de Nederlandse regering de waterkwaliteit op orde bracht,’ aldus landbouwexpert André Hoogendijk.
‘De waterkwaliteit is nog steeds onvoldoende, na twintig jaar voldoet hij nog steeds niet aan de norm. Dus daarom krijgt Nederland geen uitzondering meer,’ vertelt Hoogendijk. Om de waterkwaliteit op orde te krijgen, hanteert de overheid elke vier jaar zogeheten actieprogramma’s. Voor de kerst lag een voorstel voor de komende jaren klaar (2026 t/m 2029). Het kabinet heeft toen besloten om dat voorstel niet in te dienen. ‘Dan heb je niet je huiswerk ingeleverd en heb je geen grond meer voor een uitzonderingspositie,’ zegt Hoogendijk.
‘Sinds 2006 hebben we niet veel verbeteringen in onze waterkwaliteit toegepast. De waterkwaliteit is weliswaar verbeterd, maar de afgelopen decennia is er ook een stagnatie in die verbeteringen opgetreden,’ zegt Henrik Barmentlo, universitair docent in milieuwaterschappen in Leiden. Hij vertelt over de gevaren van deze lage kwaliteit in Nederland die volgens hem voor 99 procent nog een onvoldoende scoort en één van de laagste in Europa is. Door de overbemesting komen de toxische stoffen in het grond- en oppervlaktewater. Het hoge stikstof- en fosfaatgehalte in het water is niet alleen slecht voor de natuur doordat de biodiversiteit erdoor daalt, het kan ook schadelijk zijn voor mensen. ‘Je ziet nu al dat drinkwaterbedrijven steeds meer moeite hebben met het zuiveren van water. De voorspelling is dat dit alleen maar moeilijker gaat worden,’ legt Barmentlo uit. Ook hij legt de schuld bij Den Haag: ‘Als je mij vraagt waarom we niet veel verbetering zien, is een gebrek aan politieke motivatie daar een groot onderdeel van. Een kabinet geleden hadden we nog een stikstoffonds. Nu hebben we een minister die stelt dat we juist meer mest mogen uitrijden, ongeacht of het dicht bij een waterlichaam is.’ In 2027 moet de waterkwaliteit op orde zijn volgens Brussel. Volgens Barmentlo gaan we deze deadline weer niet halen, nadat we de vorige twee ook niet hadden gehaald. Daar zitten juridische consequenties aan.
kayahunze 
floorschaap