Stel je dit eens voor, je hebt eindelijk je diploma op zak na vier jaren te zwoegen in de collegebanken, je hebt een schitterend CV en vliegt van sollicitatie naar sollicitatie… maar toch, niks? Het is een nare verrassing voor veel afgestudeerde wanneer ze de arbeidsmarkt betreden. Volgens het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap werkt anderhalf jaar na afstuderen slechts 71% van de wo-afgestudeerden en 80% van de hbo-afgestudeerden in een functie op minimaal hun eigen niveau en binnen hun eigen of verwante vakrichting[1]. Velen komen erachter dat een diploma vaak niet genoeg is, maar waarom is dat? En wat kunnen wij voor advies meegeven aan de studenten die na ons komen?
Mening 1: Ingemar Methorst, Micronot, HR-manager
Als HR-manager bij Micronit zie ik dat veel afgestudeerden moeite hebben om een baan te vinden, niet omdat ze ongemotiveerd zijn, maar omdat er vaak een mismatch is tussen opleiding en praktijk. In mijn werk merk ik dat kandidaten inhoudelijk sterk zijn, maar dat werkgevers vaker vragen om specifieke vaardigheden en relevante werkervaring. Omdat productieprocessen complex en kostbaar zijn, kiezen bedrijven sneller voor mensen die direct inzetbaar zijn.
Daarnaast zie ik dat technologische ontwikkelingen razendsnel gaan. Opleidingen kunnen dat tempo soms moeilijk bijhouden, waardoor afgestudeerden starten met kennis die al deels verouderd is. Ook spelen economische factoren mee: bij onzekerheid worden startersfuncties eerder geschrapt of ingevuld door ervaren krachten.
Ik denk dat een nauwere samenwerking tussen onderwijsinstellingen en de arbeidsmarkt het probleem een beetje zou kunnen verlichten. Het hele probleem zo maar oplossen is niet mogelijk.
Mening 2: Ali Ramazanian-Bajgiran, afgestudeerde, werkzoekende
Ik denk dat scholen zich niet snel genoeg kunnen aanpassen aan wat de banenmarkt van nieuwkomers vraagt. Toen ik begon aan de gameart opleiding gingen we van programma naar programma en nu ik klaar ben, zijn geen van die programma’s de industriestandaard meer. Het hele probleem is dat je nu weer een expert in het veld nodig hebt die de rol van de docent kan oppakken die de tijd en motivatie heeft om daar lessen in te geven. Dit brengt nog meer druk op scholen want hoe ga je zo snel een expert vinden die bereid is om zijn ervaringen te delen in een klas?
Mijn advies aan studenten is: voor je begint met studeren kijk eerst naar wat de banenmarkt nodig heeft en daaruit een studiekeuze te maken in plaats van eerst studeren en daarna kijken welke banen er beschikbaar zijn.
Mening 3: Leon van der Veen, docent
Weinig studenten komen hier op het Windesheim naar de Pabo voor de baankans. Ze komen eerder overstappen, omdat de vorige studie hen niet lag. Het zou dan natuurlijk kunnen dat de hogere baankans een rol speelt, maar het is vaak niet de grootste afweging. Wat op zich wel bijzonder is, omdat het Windesheim veel studenten uit het noorden aantrekt. In het noorden is juist minder baankans voor Pabo studenten. Hieruit zie je dus dat de studenten hier niet vaak nadenken over baankansen, maar eerst kijken naar wat ze echt zelf willen. We hebben ook niet per se nauw contact met de andere studenten van een andere opleiding, dus daar kan ik ook niks over zeggen.
Mening 4: Bas den Herder, studenten begeleider
Ja, onze opleiding beweegt echt mee met de arbeidsmarkt. We werken met een werkveldadviescommissie waarin mensen uit de journalistiek en media zitten, van kranten tot lokale omroepen. Met hen bespreken we: als een student bij jullie solliciteert, wat moet die dan kunnen? Absolute startersfuncties zonder praktijkervaring zijn er bijna niet meer, dus studenten moeten die ervaring al tijdens hun studie opdoen via stage, freelanceklussen of bijbanen. Wie dat doet, stroomt vaak makkelijker door. Tegelijk leiden we niet alleen op voor een vacaturelijst, studenten leren meer dan strikt noodzakelijk is, omdat hbo ook om niveau en inhoud gaat. Ik merk niet dat studenten zich nu meer zorgen maken dan vroeger, maar afstuderen blijft spannend. Het is een grote overgang. Uiteindelijk helpt het als je tijdens je studie ontdekt wat bij je past en daar actief op inzet.
Mening 5: Samuel Pichon, student ICT
“Ik ben zelf niet per sé bang om geen baan te vinden na mijn studie. Ik kan sowieso blijven werken bij het bedrijf waar ik nu stage loop. Heel veel stageplekken hebben in de beschrijving al staan dat je na je stage er kan blijven werken. Dat is ook meteen het selling point van zo’n stage. Ik denk dat vooral in mijn branche het niet echt een probleem is dat mensen geen baan vinden na hun studie, zeker doordat stageplekken dus al werk aanbieden. Dan is de student wel vaker het probleem vermoed ik. Als je bijvoorbeeld niet zo goed inzet toont of je doet het maar gewoon ‘om het te doen’. Ik zie ook overal vacatures rondvliegen, dus er zijn banen genoeg.”
Bronnen:
https://www.ocwincijfers.nl/sectoren/onderwijs-algemeen/arbeidsmarkt
lucasbaneke 
ninatenoever