Op donderdag 25 november presenteerde president Trump zijn 28 puntenplan om de oorlog in Oekraïne te beëindigen. Eén van de punten is dat Oekraïne geen lid mag worden van de NAVO, het militaire bondgenootschap tussen Europa en de VS. Terwijl Volodymyr Zelensky daarentegen keer op keer benadrukt dat NAVO-lidmaatschap de enige veiligheidsgarantie is voor Oekraïne.
De Noord-Atlantische Verdragsorganisatie, ook wel NAVO, is een militair bondgenootschap tussen Europa, Canada en de VS. Met als belangrijkste regel: een aanval op één is een aanval op allen. De grootschalige invasie van Rusland in Oekraïne is nu al bijna vier jaar aan de gang. De uitbreiding van de NAVO in Europa was volgens de Russen een aanleiding voor de oorlog. Er ligt nu een 28 puntenplan van de Amerikaanse president om de oorlog te beëindigen, waaronder het punt dat Oekraïne geen NAVO-lid mag worden.
‘Als Oekraïne niet gesteund wordt door keiharde veiligheidsgaranties, houdt het uiteindelijk op met bestaan,’ aldus Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland. Hij is docent Oost-Europese geschiedenis op Rijksuniversiteit Groningen. Het draagvlak voor lidmaatschap in Oekraïne zelf is met de jaren veranderd. ‘Als je die vraag 10 jaar geleden had gesteld, had je een heel verdeeld land gezien. Maar nu is het voor veel Oekraïners een noodzaak,’ vertelt Nicolaas. Volgens hem zijn deze garanties van groot belang om een mogelijke tweede oorlog tussen Rusland en Oekraïne te voorkomen. ‘Anders is er niets dat Poetin tegenhoudt om over 5 of 10 jaar weer verder te gaan.’
Laurien Crump, defensie- en buitenlandexpert, ziet ook het belang van lidmaatschap voor Oekraïne, maar ook als bondgenoot van het westen. ‘Als Oekraïne in de toekomst in de NAVO zou komen, dan heb je een tot de tanden bewapende bondgenoot met recente ervaring. Een bondgenoot die heel goed in staat zou zijn de oostgrens van de NAVO te verdedigen, mocht Rusland weer imperialistische ideeën krijgen.’
Toch denkt Laurien dat Oekraïne weinig kans maakt om lid te worden in de nabije toekomst. Voor een NAVO-lidmaatschap moeten alle huidige leden het erover eens zijn. Zo’n unanimiteit tussen landen is moeilijk te bereiken. Volgens Laurien leeft bij veel landen de angst om de Oekraïense spanningen met Rusland te erven. Haar vermoeden is dat landen als de VS, Slovakije en Hongarije sowieso haar veto zullen uitspreken. Laat staan dat Poetin het ooit zou toelaten. Wat Laurien overigens opmerkt is dat het gebruikt had kunnen worden bij de diplomatieke onderhandelingen. ‘Ik denk dat niemand in de NAVO serieus denkt dat Oekraïne op de korte termijn NAVO-lid wordt, maar dat moet je natuurlijk wel gebruiken als inzet bij onderhandelingen, dat moet je de Russen niet cadeau geven.’
kayahunze 
floorschaap