LANDELIJK – De Nederlandse Vereniging van Journalisten wil dat de politiek een norm stelt om de bedreigingen van journalisten te laten afnemen. Dit wil de NVJ na een recent onderzoek van PersVeilig. Al drie achtereenvolgende jaren nemen geweld en bedreigingen tegen journalisten toe. De stijging was van 249 meldingen in 2024 naar 262 meldingen in 2025.
Organisaties zoals PersVeilig zijn niet de enige die onderzoek doen naar bedreigingen richting journalisten. Ook het lectoraat Waardevolle Journalistiek op Hogeschool Windesheim houdt de trends in de gaten. Tineke Prins is onderzoeker bij het lectoraat en deed zelf ook onderzoek naar de bedreigingen van journalisten. “Het onderzoek dat ik uitvoerde heette Veiligheid van Nederlandse Journalisten. Het maakt deel uit van de Worlds of Journalism Study. Hogeschool Windesheim is sinds 2014 de Nederlandse partner in dit project.” Het onderzoek wordt om de zes jaar wereldwijd gehouden en geeft inzicht over verschillende aspecten in het journalistieke werkveld.
Thomas Bruning is algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten en was nauw betrokken bij de start van PersVeilig en kan verklaren hoe PersVeilig aan de resultaten komt. “Journalisten kunnen bij ons melding doen van bedreigingen. Die houden we elk jaar bij. In dit onderzoek nemen we bedreigingen mee die gaan van doodsbedreigingen online tot fysieke bedreigingen.”
Oorzaken van het toenemende geweld
Er zijn volgens Bruning meerdere redenen voor het toenemen van bedreigingen tegen journalisten. De eerste is een gespannen situatie. Volgens hem is het begonnen bij de coronademonstraties. “Toen zag je echt dat journalisten als een soort doelwit werden gezien. Dat kan komen doordat demonstranten niet herkend willen worden of denken dat journalisten een partijdige rol hebben.”
Ook politici hebben volgens Bruning een rol. “Je merkt dat sommige politici ook wantrouwen uiten richting journalisten. Andere redenen voor het toenemende geweld en bedreigingen richting journalisten zijn dat mensen veel waarde hechten aan hun eigen privacy en de mate van socialmediabubbels.”
Oplossingen tegen bedreigingen
“Een lectoraat kan helpen om inzichten te geven in hoe vaak en met wat voor soort bedreigingen journalisten te maken krijgen. Zo kunnen trends ontdekt worden. Ook helpt dit om te bepalen waar eventuele veiligheidstrainingen en adviezen voor journalisten op gericht moeten zijn,” zegt Prins.
Thomas Bruning vindt het vooral belangrijk dat de politiek een norm stelt. Daarmee bedoelt hij dat de politiek erkent dat journalisten een bepaalde maatschappelijke rol hebben en dat politici die wantrouwende opmerkingen maken tegenover journalisten hierop worden aangesproken. Bruning benadrukt dat het ook heel belangrijk is dat de politie en justitie laat zien dat je niet zomaar wegkomt met een bedreiging of geweld tegen journalisten. ”Door streng te straffen laat je ook zien dat journalisten een belangrijke publieke rol hebben. Het derde waar je naar kunt kijken is hoe escalatie kan worden voorkomen bij demonstraties, maar daar ligt ook een rol voor journalisten zelf.” Zij moeten volgens Bruning zelf ook voorkomen dat er escalatie ontstaat. Dit kunnen ze leren in de trainingen van PersVeilig.
Marije Jansen 
David Pronk