“Ik voelde me zodra ik een video van haar bekeek ineens enorm dik. Ik vergeleek mijn lichaam constant met die van haar.” Dit was de harde realiteit van de dertienjarige Nessa Wagenaar, destijds een jong meisje dat enorm opkeek naar een volwassen (fit)fluencer. Er schijnt een felle straal met ochtendzon op Nessa’s gezicht. Ze knijpt haar ogen half dicht. “De content van (fit)fluencers heeft mij tijdens mijn tienerjaren enorm beïnvloed. Niemand wist dit, zelfs mijn ouders en vriendinnen niet.”  

Steeds meer jongeren laten zich beïnvloeden door video’s van (fit)fluencers op sociale mediaplatforms. (Fit)fluencers zijn influencers die voedings- en sport gerelateerde content delen. Ze laten hun volgers kennismaken met extreme diëten, topsport-achtige trainingsschema’s en een ‘snelle’ manier van afvallen of spieropbouw. Uit een onderzoek van de Rijksuniversiteit van Groningen blijkt dat: jongeren zichzelf vaak vergelijken met perfecte beelden die ze online zien, waardoor ze zich onzeker kunnen voelen over hun eigen lichaam. Deze onzekerheid kan leiden tot een conflictueuze relatie met voeding en sporten. Het kan zelfs doorslaan in een eetstoornis.  

Jacqueline Kleijer ziet als media pedagoge steeds vaker hoe gevaarlijk (fit)fluencers zijn voor het zelfbeeld van jongeren. “Wie ben ik? En wie wil ik eigenlijk zijn? Dit zijn vragen waar jongeren continu mee worstelen. Het is daardoor heel aantrekkelijk om een (fit)fluencer te beschouwen als een rolmodel. Ze hebben het ‘perfecte’ lichaam en lijken altijd gespierd en gelukkig. Als deze fantastische mensen laten zien hoe dit doel bereikt kan worden, reageert het merendeel van de jongeren hier opvallend gevoelig op.” legt Jacqueline Kleijer uit. Nessa Wagenaar was aan het begin van haar puberteit enorm onzeker. “Al mijn vriendinnen waren zeer slank. Mijn verlangen naar een platte buik werd door de video’s van vrouwelijke (fit)fluencers alleen nog maar groter. Na een tijdje had ik besloten: dit wil ik ook enhet liefst zo snel mogelijk!”  

De GGZ publiceerde onlangs in een rapport dat het aantal eetstoornissen onder jonge vrouwen enorm is toegenomen. “De meeste (fit)fluencers zijn volwassenen die al jaren trainen. Het is echt heel gevaarlijk als jongeren hun lichamen gaan vergelijken met dat van een volwassene. Het is onrealistisch om te denken dat je precies hetzelfde lichaam kan krijgen. Jongeren hebben gewoon andere voedingsstoffen nodig, omdat hun hormonen nog schommelen en hun botten nog niet volgroeid zijn.” De stem van Jacqueline Kleijer wordt met de zin scherper. Ze klinkt immens bezorgd. Jacqueline benadrukt hoe bizar het is wat sociale media van jongeren vraagt. “Het wordt langzaam een verslaving. Het streven van (fit)fluencers om altijd maar dunner, gespierder en atletischer te zijn, is heel ongezond voor het zelfbeeld van jongeren. Extreem gezond eten en veel sporten kan snel doorslaan in een eetstoornis.”  

Gianni Faelens, sportarts en host van ‘Dr. Gianni Faelens Podcast’, een podcast waarin hij gezondheidsvraagstukken bespreekt, maakt zich net als Jacqueline zorgen over de impact van (fit)fluencers. “Het is goed als er meer basiskennis wordt verspreid over gezonde voeding. Het wordt wel gevaarlijk als (fit)fluencers deze rol op zich nemen. Ze beschikken niet altijd over de juiste kennis en expertise, met als gevolg dat hun video’s verkeerd worden opgevat of geïnterpreteerd.” In Gianni Faelens’ podcast bespreekt hij dat jongeren die al mentale klachten ervaren, zoals een dwangstoornis, depressie of angststoornis, extra gevoelig zijn voor het ontwikkelen van een eetstoornis. “Mensen willen graag een gouden regel om een bepaald doel te halen. Dat is iets heel menselijks. Sociale mediaplatforms staan vol met allerlei ‘quick fixes’ die (fit)fluencers aanraden. Ze laten het lijken alsof alle doelen binnen een paar weken haalbaar zijn.” vertelt Gianni met een licht absurde en lachwekkende toon.  

Jacqueline Kleijer verbaast zich ook over hoe onze samenleving het zover heeft laten komen. “Mensen die zijn afgevallen krijgen vaak een lading complimenten over zich heen. Jongeren die een eetstoornis hebben ontwikkeld, zien dit juist als stimulansen om door te gaan. Wij als samenleving hebben in mijn ogen gefaald en moeten meer preventie ondernemen op het gebied van (online)zelfbeeld. Scholen en ouders moeten de taak van ongeschoolde (fit)fluencers overnemen. Alleen zo kunnen we de negatieve invloed van (fit)fluencers tegengaan.” vertelt Jacqueline met volle overtuiging.  

“Ik had graag gewild dat ik mijn eetproblemen thuis kon bespreken. Dan had ik er niet helemaal alleen mee hoeven te worstelen.” Nessa’s stem breekt een beetje. Ze kijkt langzaam naar buiten in de richting van de ochtendzon. Een zonnestraal valt recht op haar ogen. De zon benadrukt de waterige en duidelijk geëmotioneerde ogen van de nu achttienjarige Nessa. “Ik weet nu ik ouder ben, dat een platte buik mij niet ineens gelukkiger maakt. Ik hoop dat jonge meisjes in de toekomst beter beschermd en begeleid worden, hoe ze moeten omgaan met video’s van (fit)fluencers.”