{"id":371,"date":"2025-12-17T21:09:29","date_gmt":"2025-12-17T21:09:29","guid":{"rendered":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/tweededruk\/?p=371"},"modified":"2025-12-17T21:09:30","modified_gmt":"2025-12-17T21:09:30","slug":"ai-in-de-psychologie-het-staat-nog-in-de-kinderschoenen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/tweededruk\/2025\/12\/17\/ai-in-de-psychologie-het-staat-nog-in-de-kinderschoenen\/","title":{"rendered":"AI in de psychologie: \u2018Het staat nog in de kinderschoenen\u2019\u202f\u00a0"},"content":{"rendered":"\n

AI speelt een steeds grotere rol in het dagelijks leven. Dat geldt ook voor de psychologie.\u202fEr zijn steeds meer ontwikkelingen gaande die het beroep van de psycholoog behoorlijk gaan veranderen.\u202fHet maakt de toekomst van psychologen en psychologiestudenten onzeker.\u202fWat zit eraan te komen als het gaat om ontwikkelingen van AI? Chatbots lijken een boel werk van psychologen over te nemen. Dat klinkt eng, maar is niet per se negatief.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Links in de kamer\u202fstaan\u202ftwee grijze, zachte stoelen die uitnodigen om heerlijk in weg te zakken. De\u202fgeur van koffie en thee komt\u202f al tegemoet vanuit de kan die op tafel staat.\u202fEr hangt\u202feen\u202fkleurrijk\u202fschilderij achter het bureau dat de witte muur opfleurt.\u202fHet is een vertrouwd beeld\u202fbij het binnenkomen van de\u202fpsychologen werkkamer. Als de jas op de kapstok hangt,\u202fkan het gesprek beginnen.\u202fHet moment om alle zorgen en kwijt te kunnen bij iemand anders. Even \u00e9\u00e9n op \u00e9\u00e9n met een psycholoog. Al is dat tegenwoordig niet helemaal meer het geval. Er luistert namelijk iemand mee:\u202fAI.\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\n

De invloed die AI op het dagelijks leven heeft, wordt steeds groter.\u202fZodra je een scherm aanraakt, kun je er eigenlijk niet meer omheen.\u202fOok in de psychologie zijn volop ontwikkelingen gaande\u202fomtrent\u202fhet gebruik van AI. Die ontwikkelingen gaan een grote\u202frol spelen in de toekomst van het vak, zowel voor de psycholoog als voor de cli\u00ebnt.\u202f <\/p>\n\n\n\n

Joanne Mouthaan is onderzoeker en hoogleraar aan de Universiteit Leiden. Ze heeft samen met een collega-onderzoeker een AI-chatbot\u202fontwikkeld om toekomstige\u202fpsychologen te helpen.\u202f\u2018Er zijn verschillende modellen\u202fontwikkeld\u202fwaardoor we AI kunnen aansturen om zich als een bepaalde persoon te gedragen. Dit werd al gebruikt bijvoorbeeld bij geneeskunde, om studenten te laten oefenen met diagnoses stellen. Met behulp van die modellen hebben we een\u202fchatbot\u202fontwikkeld die zich\u202fkan gedragen als iemand\u202fmet bepaalde mentale klachten.\u2019\u202f <\/p>\n\n\n\n

Het is dus een hulpmiddel voor studenten.\u202f <\/p>\n\n\n\n

Lieke\u202fvan Stel\u202fis derdejaars student psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen.\u202fZij kijkt wel uit naar een eventuele komst van een\u202fchatbot. \u201cIk heb op mijn opleiding weinig praktijkoefeningen. Ik denk dat daardoor straks een groot gat gaat vallen tussen de theorie en de praktijk.\u201d\u202fZe is zich er wel van bewust dat oefenen met een\u202fchatbot\u202fanders is dan oefenen met een mens. \u201cWe worden getraind om ook te letten op non-verbale communicatie.\u202fBijvoorbeeld\u202fals\u202fiemand veel beweegt of\u202fdat hij veel friemelt met zijn handen. Dat kan je dan niet oefenen.\u201d\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\n

Bij het onderwerp AI in combinatie met psychologie, komen al snel ethische vragen naar boven.\u202fEr rijst dan onder andere de vraag: is het wel veilig?\u202f\u201cWe kunnen hiervoor niet\u202fChatGPT\u202fgebruiken,\u201d zegt Mouthaan. \u201cNiet alleen zijn de\u202fpati\u00ebntgegevens\u202fprivacygevoelig,\u202fde leerroutes van onze studenten zijn dat ook.\u201d De Universiteit Leiden heeft\u202fdaarom\u202feen gesloten systeem ontwikkeld waardoor de oefeningen maar via \u00e9\u00e9n computer\u202fin het lab te bereiken\u202fzijn. Mede hierom is de\u202fchatbot\u202fnog in de testfase.\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\n

Dat de gegevens privacygevoelig zijn, dat weet ook Bart\u202fKoppens. Hij is onderdeel van De Psychologengroep\u202fuit Groningen en heeft veel ervaring als psycholoog.\u202fIn de praktijk waar hij werkt, worden gesprekken met\u202fcli\u00ebnten\u202fopgenomen en vervolgens getranscribeerd door AI. \u201cVoorheen\u202fschreef je tijdens het gesprek wat dingen op en maakte je daar vervolgens een verslag van. Dat wordt nu gedaan door AI.\u201d Het scheelt een hoop tijd, maar niet alle cli\u00ebnten vinden dat een prettig idee. \u201cZe vragen dan of het wel veilig is en hun gegevens niet zomaar in Amerika belanden.\u201d\u202fKoppens\u202flegt dan uit dat de computers in Europa staan en de gegevens na een dag weer vernietigd worden. \u201cMeer weet ik niet. Het blijft natuurlijk wel zo:\u202falles kan gehackt worden. Dat hebben we eerder gezien.\u201d\u202fHij verwijst naar de hack eerder dit jaar, toen gegevens van duizenden vrouwen die onderzoek hadden laten doen naar baarmoederhalskanker op straat kwamen. \u201cJe denkt dat het niet gebeurt, maar je kan het niet zeker weten.\u201d\u202f <\/p>\n\n\n\n

De\u202fopkomst van AI maakt de toekomst van de psychologie onzeker.\u202fAls de\u202fchatbot\u202fde pati\u00ebnt kan nabootsen, dan is het geen gekke gedachte dat hij ook de psycholoog kan nabootsen en\u202fvervangen. \u201cDaar hebben we het zeker over op onze opleiding,\u201d vertelt Van Stel. \u201cJe vraagt je toch af: in hoeverre wordt mijn baan straks niet overgenomen door AI?\u201d\u202fZe vindt het ook niet gek dat mensen AI gebruiken als\u202fchatbot. \u201cAls je ziet hoe lang de wachtrijen zijn bij psychologen, dan snap ik heel goed dat mensen zich gaan richten op een\u202fchatbot.\u201d\u202f <\/p>\n\n\n\n

Dat denkt ook\u202fKoppens.\u202fHet is in zekere zin ook geen slecht idee, vindt hij.\u202f\u201cWij zeggen nu nog heel stellig dat AI het echte menselijke contact niet kan vervangen, maar in hoeverre is dat nog zo?\u202fAI wordt steeds beter in het\u202fmenselijke gedrag kopi\u00ebren. Als AI\u202fblijft verbeteren en zich echt net zo gaat gedragen als een mens, dan kan het mensen echt gaan helpen.\u201d\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\n

Het is dus geen gekke gedachte\u202fdat het kamertje met de grijze stoelen straks wordt vervangen door je eigen bed of bank. Wordt de psycholoog dan vervangen door een\u202fchatbot?\u202fKoppens: \u201cIk zal het zelf niet meer meemaken, want ik ben al bijna aan het einde\u202fvan\u202fmijn carri\u00e8re. Wie weet wat er daarna gebeurt!\u201d\u202f <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

(Foto door Alex Green, Via Pexels)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

AI speelt een steeds grotere rol in het dagelijks leven. Dat geldt ook voor de psychologie.\u202fEr zijn steeds meer ontwikkelingen gaande die het beroep van de psycholoog behoorlijk gaan veranderen.\u202fHet…<\/p>\n","protected":false},"author":1541,"featured_media":372,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-371","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-niet-gecategoriseerd"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/tweededruk\/wp-content\/uploads\/sites\/274\/2025\/12\/pexels-alex-green-5699466-scaled.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/tweededruk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/371","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/tweededruk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/tweededruk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/tweededruk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1541"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/tweededruk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=371"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/tweededruk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":373,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/tweededruk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/371\/revisions\/373"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/tweededruk\/wp-json\/wp\/v2\/media\/372"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/tweededruk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/tweededruk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/journalistiekwindesheim.nl\/tweededruk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}