Een verlaten gebouw, dreunende bas en felle lichten. Sinds de val van de muur groeide de underground technoscene uit tot het kloppend hart van Berlijn. Maar terwijl techno twee jaar geleden werd erkend als werelderfgoed, wordt het steeds moeilijker om nog ergens een rave te organiseren. In een donkere studio zitten Marcus en zijn vrienden van het underground collectief Overdosed Berlin bij elkaar. „Het is symboolpolitiek.”

In het hart van Berlijn vormt een verlaten hotel een paar jaar terug het decor voor de eerste ontmoeting tussen Marcus en Peter. Niet in de kamers waar ooit vakantiegangers sliepen, maar in de kelder. Waar eerst de geur van benzine heerste, slaat nu een rauwe, ritmische bas tegen de betonnen muren.

Slechts een paar uur voordat de eerste gasten arriveren, transformeert het collectief Overdosed Berlin de kelder tot een tijdelijke rave-locatie. Met geluidsinstallaties en flitsende stroboscopen verrijst er een underground rave voor honderden liefhebbers in Berlijn.

,,Onze wegen kruisten elkaar voor het eerst op de parkeerplaats van het hotel”, herinnert Marcus zich. ,,We deelden een gezamenlijke irritatie over de eigenaar van het pand. Hij deed moeilijk of we nog wel raves konden blijven houden. Dat schept natuurlijk een band.”

Geen ruimte

Die irritatie blijkt een voorbeeld van de huidige situatie in de stad. Na de val van de Muur in 1989 stonden veel fabrieken en winkels in Oost-Berlijn leeg. De verlaten panden werden in rap tempo omgetoverd tot nachtclubs met een rauw randje: het begin van de undergroundscene. 

Maar waar de gebouwen jaren geleden nog voor het oprapen lagen, lopen undergroundfans tegenwoordig tegen muren op. ,,Het is steeds lastiger om een plek te vinden. Berlijn is simpelweg te populair geworden”, vertelt Marcus.

Hij wijst naar het hotel waar hij Peter ontmoette: ,,Dat pand is inmiddels voor 30 miljoen euro verkocht. En omdat mensen tegenwoordig overal in de stad wonen, word je ook veel sneller gehoord. Een illegaal feest valt direct op.” 

Zelfs als een locatie geschikt is, vormt de eigenaar een barrière. Pandjesbazen vragen bedragen die niet op te brengen zijn. Peter: ,,Laatst vroeg iemand 10.000 euro voor één nacht. Dat is een maandhuur. Dat kunnen wij als collectief natuurlijk nooit betalen.” Hij schudt zijn hoofd.

Om toch iets te kunnen organiseren, wijkt Overdosed Berlin regelmatig uit naar samenwerkingen met gevestigde clubs. Maar ook dat brengt risico’s met zich mee. De clubs vragen snel duizenden euro’s huur voor één nacht, terwijl het collectief de dj’s en promotie zelf moeten regelen. ,,De opbrengst die we krijgen is alleen de kaartjes die we verkopen. De rest is voor de club. Het risico is dus erg groot. Flopt een feest twee keer, dan is het klaar.”

Grote familie

Het is die harde realiteit van de stad die Marcus en Peter bespreken wanneer ze naar een studio in de buitenwijk van Berlijn lopen. Buiten oogt het stil. Rijen flatgebouwen, wit dat in de loop der jaren grauw is geworden. Balkons met verweerde stoelen en halfdichte gordijnen.

Bij een geel gebouw staan ze stil. Na even zoeken op de naamkaartjes drukt Marcus op een bel. Een zoem. De deur springt open. Binnenin het gebouw is het koud en kaal. Een trappenhuis van oud beton dat ruikt alsof de tijd heeft stilgestaan. Ze lopen de trap op. De treden galmen onder hun voeten. Op de zesde verdieping blijven ze staan. ,,Hier is het”, zegt Peter buitenadem. Hij wijst naar een witte deur, trekt zijn schoenen uit en duwt hem open. Gedreun van een bas slaat naar buiten.

In een kleine donkere kamer, gevuld met computerschermen, dure geluidssystemen en een DJ-tafel zitten twee mannen knikkend mee te bewegen op technomuziek. Het groene licht van ledstrips valt over ze heen.

,,Jo’’, zeggen Marcus en Peter terwijl ze hun vrienden enthousiast ontmoeten met een handklap en een knuffel. Ze gooien hun jas in de hoek van een stoffen bank en ploffen neer op een stoel.

Op de bijzettafel ligt wiet en tabak, maar het is een grote fles Jägermeister die direct de kamer rondgaat. ,,Vanavond treedt hij op”, zegt Marcus terwijl hij een slok neemt en naar een van de mannen achter de draaiknoppen wijst. Ritmisch beweegt hij mee op de muziek terwijl hij schuiven open en dicht beweegt.

Een paar jaar geleden kenden ze elkaar nog niet. Maar hun passie voor techno bracht ze samen. Op feesten of in studio’s als deze. ,,De kern van de undergroundscene is relatief klein. Zo raakten we steeds meer aan de praat en werden we vrienden”, zegt Peter ,,We zijn een grote familie”.

Van ecstasy naar passie

Voor Peter begint de liefde voor het genre een paar jaar geleden per toeval. ,,Het was de verjaardag van mijn vriendin. We wilden naar een hiphopclub, maar we kwamen niet binnen.”

Dus lopen ze naar de club ernaast, waar techno wordt gedraaid. ,,Ik nam daar mijn eerste ecstasypil (xtc) en werd op slag verliefd op de muziek.”

In de studio wordt gelachen. Het is een herkenbaar verhaal voor de groep. Ook voor Marcus was een ‘gelukspilletje’ de eerste stap. ,,Ik kom uit Bremen en zat op een vrije school. Daar liepen veel alternatieve mensen rond en er waren veel psytrance-festivals”, vertelt hij. ,,Ik ging er een keer heen en nam mijn eerste ecstasypil. Dat heeft voor mij de deuren naar techno geopend.”

Het gaat hen vooral om dat ene moment: de drop die valt terwijl de stroboscopen aangaan en de muziek door je lichaam dreunt. Peter glimlacht: ,,Je voelt een enorme connectie met de muziek, je lichaam en de mensen om je heen. Voor mij voelt dat magisch.” Marcus knikt instemmend terwijl hij nog een slok Jägermeister neemt. ,,De bas, de structuur van de muziek. Als de lichten meedansen op de drop, voel je dat door alle zenuwen in je lichaam.”

Maar het is meer dan een lekker gevoel. ,,Het is de vrijheid om te zijn wie je bent”, zegt Marcus. ,,Niemand oordeelt over je. Ik denk dat dat heel belangrijk is, zeker in deze tijd.”

Overdosed Berlin

Die klik met de muziek zorgt ervoor dat de twee zich aansluiten bij het underground collectief Overdosed Berlin.

 Het grote verschil met de bekende commerciële clubs in Berlijn? De feesten zijn op verlaten locaties waar meestal geen huur wordt betaald. De liefhebbers organiseren alles zelf en het doel is niet om rijk te worden, maar om een goede tijd te hebben en geen verlies te draaien.

Dit bericht op Instagram bekijken

Een bericht gedeeld door Overdose Berlin (@overdosedberlin)

In de beslotenheid van Telegram-groepen worden de locaties pas enkele uren voor de eerste drop gedeeld. Dit geheime karakter is bittere noodzaak, want de wet kijkt vaak niet vriendelijk naar hun feesten. ,,We willen daarom niet herkenbaar in beeld”, geeft Peter toe terwijl hij een bivakmuts in zijn hand houdt. ,,Hoewel we best afspraken willen maken met de politiek om het legaal te doen, lukt dat bijna nooit. Dan is het niet handig om je gezicht te laten zien aan de media.”

UNESCO-werelderfgoed

Het feit dat het organiseren van een technofeest zoveel obstakels kent, zit de vrienden dwars. Zeker omdat techno in Berlijn precies twee jaar geleden nog werd bekroond tot UNESCO-werelderfgoed.

In de praktijk merken ze daar echter weinig van. ,,De politiek doet helemaal niets voor ons”, zegt Marcus scherp. ,,De generatie die nu de regels bepaalt, ziet techno niet als iets waardevols. Dat terwijl er jaarlijks meer dan 3 miljoen toeristen naar de stad komen voor het genre. Er gaat ontzettend veel subsidie naar theaters en kunstinstallaties, maar niet naar clubs of collectieven. Die UNESCO-status voelt voor ons daarom vooral als symboolpolitiek.”

Om daar iets aan te doen, zoeken de technoliefhebbers de afgelopen jaren zelf contact met de politiek. ,,We hebben onder andere gesprekken gehad met het ministerie”, legt Marcus uit.

In een poging de feesten via een legale weg te bewandelen stellen ze een lijst op met leegstaande panden van de overheid. ,,We gaven aan dat we contracten wilden opstellen en zelfs samen wilden werken met de politie. Maar na een jaar proberen gebeurde er maar niks.” Het ministerie heeft aangegeven niet in de gelegenheid te zijn op deze uitspraken te reageren.

Het frustreert de underground fanaat, want een oplossing is volgens hem heel makkelijk. ,,Er is al een wet gekomen die zegt dat stadsdelen plekken moeten aanwijzen voor open-air feesten. Dat was vijf jaar geleden, en er is nog steeds niks gebeurd”, verzucht hij.

De ‘Instagram-cultuur’

In een steeg in het centrum van Berlijn, waar de muren schuilgaan achter lagen gekleurde graffiti en stickers, ontmoet Marcus zijn vriend Phil, een DJ uit de technoscene. Rode lichten van barretjes schijnen over de picknickbanken waar locals de dag afsluiten met een biertje. „Jo, lang niet gezien!”, begroeten de twee elkaar vrolijk terwijl ze aanschuiven aan een van de houten tafels. Het eerste biertje staat nog maar net voor hun neus als het gesprek al verschuift: van de plek waar ze nu zitten, naar de plekken waar ze samen de nacht beleefden.

,,Weet je nog? Dat we mensen in een bus naar een rave buiten de stad brachten?”, vraagt Phil met een grote glimlach. Marcus begint direct te lachen. ,,Er zaten wel zestig man in dat ding. Als we de deur opendeden, vielen er zo vijf uit. Het was een enorm gedoe om alle spullen op die plek te krijgen, maar de vibe was onbetaalbaar.”

Net als Marcus ademt Phil techno. Hij beleeft zijn passie niet alleen op de dansvloer, maar ook achter de draaitafels. ,,Het allerleukste vind ik om te zien hoe mensen samenkomen en genieten van mijn muziek. Dat is waarvoor ik het doe”, legt Phil uit terwijl hij een slok van zijn biertje neemt.

Dat de technoscene verandert, is ook Phil niet ontgaan. Naast de schaarste aan ruimte is de hele cultuur sinds de coronaperiode anders geworden. ,,Vóór corona was het een hechtere, kleinere scene. Nu is het massaler en meer gericht op gezien worden”, zegt hij. Door sociale media verspreiden video’s van grote feesten in Berlijn zich razendsnel. ,,Mensen zien dat online en denken: daar moet ik bij zijn. Maar of iedereen ook echt iets voor de muziek voelt, betwijfel ik soms.”

Ondanks die enorme populariteit staat ook de Berlijnse clubscene zwaar onder druk. Uit onderzoek van de Clubcommission Berlin blijkt dat zo’n 50% van de clubs overweegt de deuren te sluiten. Gentrificatie en stijgende kosten maken het voortbestaan een uitdaging.

De prijzen voor een clubkaartje zijn in een aantal jaar tijd soms verdubbeld, waardoor uitgaan voor veel mensen onbetaalbaar wordt. Ook de macht van de ‘grote namen’ speelt mee. ,,Bekende DJ’s vragen duizenden euro’s voor een optreden”, legt Phil uit. ,,En door die nieuwe ontwikkelingen zie je dat wanneer mensen de naam op de poster niet herkennen, ze vaak niet eens komen opdagen.”

Bij de undergroundfeesten is dat volgens Phil minder merkbaar. ,,Omdat je de locatie vaak pas een paar uur van tevoren hoort via Telegram, trek je vooral de harde kern aan die echt voor de sfeer komt.”

Nooit opgeven

De bas in de kleine studio is inmiddels tot in de borstkas voelbaar. Terwijl de drop valt en de hoofden in de kamer synchroon meebewegen op de beat, staart Marcus naar het mengpaneel. Pas als de muziek even gas terugneemt, spreekt hij de harde realiteit uit. „Voor de echte underground ziet het er niet rooskleurig uit. Er zijn simpelweg geen gebouwen meer over waar we nog terechtkunnen.”

Toch klinkt er geen verslagenheid in zijn stem. Want stoppen? Dat woord komt in het woordenboek van Marcus en Peter niet voor. „We gaan gewoon door,” klinkt het bijna tegelijkertijd uit hun mond terwijl de rest van de instemmend knikt.

Marcus neemt een laatste, scherpe slok Jägermeister en geeft de fles door aan de volgende in de kring. Terwijl de bodem van de fles in zicht komt, neemt hij zijn plek in achter de draaitafel.

Met een resolute beweging gaat de volumeknop omhoog. De trillingen vullen de laatste kieren van de ruimte. Nog een paar uur geduld, en dan verhuist de energie van deze studio naar een verborgen plek in het hart van de stad.