Álvaro Acosta (36) schrikt elke nacht wakker. Niet alleen door het gehuil van zijn negen maanden oude baby, maar ook van dronken toeristen onder zijn raam. Het Spaanse gezin woont namelijk midden in het centrum van Málaga, waar de straten vollopen met toeristen. Zal het ooit ophouden?

De Spaanse Álvaro sloft uit zijn hoekappartement op de eerste verdieping. Om zijn borstkas hangt een grijze draagzak waar zijn zoontje tegen hem aanleunt. Álvaro wijst naar zijn straat met wat donkere gebouwen en plakkerige tegels. “Hier zitten veel nachtclubs, open tot zeven uur ’s ochtends.” Hij heeft net thuis gewerkt, als business developer voor een techbedrijf. De ondergaande zon schijnt nog zacht de straat in, maar warm heeft Álvaro het niet in maart. Hij draagt een lange broek met een wollen vest erboven. Heel anders dan de korte broeken en topjes die langslopende toeristen dragen.

Álvaro drukt zijn bril verder op zijn neus terwijl zijn blik naar de beplakte ramen van de verdieping onder hem gaat. “Dat wordt ook een bar, recht onder ons.” Hij zucht. Schuin tegenover zijn balkon zit een pizzatent die verlicht is door felle neonborden. Ondertussen gilt zijn zoontje en beweegt zijn handje op en neer. “Hij heeft net geleerd te zwaaien”, legt de Zuid-Spanjaard uit. “Zeg maar ‘hola!’” Bijna elke voorbijganger draait kort z’n hoofd.

Álvaro loopt langs Jumanji, een club in een oud gebouw van drie verdiepingen hoog. Rechts daarvan zit een restaurant met sfeervolle lichtjes en houten stoelen. Maar dat blijkt een keten te zijn. “Het is niet te eten daar.” Hij slentert een zijstraat in. “Tien jaar geleden speelden Spaanse kinderen nog op dit soort pleintjes.” Nu bouwen ondernemers het vol met terrassen, iets wat hij niet meer herkent.

Álvaro Acosta naast zijn appartement in Málaga. Eigen foto

Toerisme draait overuren

Wat in Álvaro’s straat begint, blijkt een nationale golf. Spanje brak vorig jaar opnieuw een toeristisch record, met 96,8 miljoen buitenlandse bezoekers. En dat is constant te merken in het centrum van Málaga: het krioelt er van de Duitsers, Italianen en inwoners van het Verenigd Koninkrijk. Maar ook 68,821 Nederlandse vakantiegangers verbleven in Málaga.

Met petjes op en selfiecamera’s in de hand volgen de groepen een vlaggetje door de stad. Álvaro stapt af en toe opzij om de constante stroom van mensen te ontwijken. Málaga trok vorig jaar 1,83 miljoen hotelgasten, wat het aantal reizigers veertien procent hoger maakt dan het jaar ervoor. En dat zou overtoerisme kunnen zijn, legt expert Ko Koens uit van de Hogeschool Holland. “Dat geldt wanneer bestemmingen niet zijn ingericht op massa’s toeristen, wat overlast veroorzaakt voor de lokale bevolking”, zegt Koens.

Overlast zoals stijgende huisprijzen, het verdwijnen van lokale winkels en luid feestende toeristen. Dit speelt niet alleen in Málaga: overal in Spanje en Europa draait het toerisme overuren. Zo stond Amsterdam in 2015 vol met Nutella-winkels, wat aandacht wegnam van unieke winkels. Overheden proberen met beleid de toeristenstromen te reguleren. Zo plaatste de gemeente Málaga overal borden met regels over hoe toeristen zich moesten gedragen.

Starbucks vervangt traditie

Álvaro merkt die overlast ook. “Mijn vrouw kocht ons huis met haar ouders. Anders was het onmogelijk.” Hij huurde jarenlang en verhuisde van het ene naar het andere appartement. Sinds een paar jaar sluiten de traditionele restaurants en winkels die Álvaro vaak bezocht in Málaga. Nu verkassen zijn vrouw en hij buiten het centrum om uiteten te gaan of boodschappen te doen, waar het nog wel te betalen is.

 “Als ik hier nóg een Starbucks zie, dan pleeg ik zelfmoord”, zegt hij half lachend. Volgens hem nemen ook veel verdiensten af. Zo is er nog maar één kinderdagverblijf in het centrum, dat volledig is volgeboekt. Álvaro’s baby staat op verschillende wachtrijen, maar of hij een plekje krijgt, is nog steeds afwachten. “De gemeente beschermt ons niet.”

Aanpassen aan de cultuur

Álvaro’s zoon begint te huilen. Hij stopt zijn pas en haalt een droog bolletje uit zijn zak. “Dit is het enige wat helpt”, zegt Álvaro. Het is gelijk stil wanneer zijn gretige handjes het stukje brood aanpakken. “Stel je nou voor dat het vier uur ’s nachts is en hij zó huilt door dronken toeristen.”

Maar, er zijn ook toeristen die zich juist wel aanpassen. Zoals het Duitse koppel Lena (29) en Robin (30), die net een welbezocht pleintje oversteken. Ze struinen met zonnebril op door het centrum heen. “We zoeken authentieke, lokale plekjes. Maar dat is nog wel lastig te vinden”, zegt Lena. De twee zijn langs de Costa Del Sol aan het trekken en verblijven in hotels en Airbnb’s. Robin stemt in met zijn vriendin. “Veel restaurants proberen ons te werven met bijvoorbeeld paella, maar het voelt als een tourist trap.”

Álvaro knikt. Dat soort plekjes zijn bedoeld voor toeristen. Spanjaarden houden van lang ergens zitten, een goede wijn drinken en verschillende culturen delen. Maar: “Een klein gedeelte van de toeristen komt hierheen zonder respect”, zegt Álvaro. Hij noemt het begrip: binge drinking. En dat begrijpt hij niet.

‘Fuck Tourism’ geschreven op een muur in Málaga. Eigen foto

‘Alsof dit Disneyland is’

Álvaro haalt zijn zoontje uit de draagzak en zwiert hem heen en weer in de lucht. Ze slenteren langs een muur waar in witte letters ‘Fuck Tourism’ op staat. En dat is niet de enige plek in de stad waar die woorden gelezen kunnen worden. “Het centrum voelt niet meer van ons. Alsof dit Disneyland is en ik Mickey ben”, legt Álvaro uit.

En hij is daar niet alleen in. Monica Reino (56), secretaris van de bewonersvereniging uit het centrum, bevestigt dit gevoel. “We voelen ons alleen, zonder een gevoel van een gemeenschap.” Zij woont al vijf jaar in een appartement midden in het centrum, met onder haar een pub. De geur van sigaretten en drankwalmen dringt dagelijks haar raam binnen. Reino spreekt voor alle lokale bewoners uit het centrum: “Toeristen leven op een ander ritme.” Ze laten volgens haar de lichten aan tot diep in de nacht en verspillen water met lange douches.

Maar niet alleen dat. Ook problemen rondom de huisprijzen en het luide nachtleven stapelen zich op. Álvaro trok daarom, net als veel andere inwoners van Málaga, in de zomers ‘24 en ‘25 massaal de straat op. Met megafoons en borden in de lucht: ‘Dit is geen toerisme, dit is een invasie’. Álvaro liep mee midden in de chaos. Geklap en geroep om hem heen terwijl ze marcheerden door het centrum. “De gemeente zegt het ene maar doet het andere”, zegt Álvaro. Kan zoiets helpen?

Volgens de organisatie waren er 25.000 demonstranten en de politie schatte het op 5500 mensen. “We wilden laten zien dat we hier moe van zijn”, verklaart Reino als motivatie. Ook zij liep met de inwoners uit het centrum mee. Er moet meer balans komen tussen locals en toeristen, vinden ze. “We zijn erg boos”, zegt ze. “Ooit gaan toeristen het centrum vernietigen.”

Toerisme spreiden

Juist dat, wil Jacobo Florido Gómez (48) voorkomen. Hij werkt als wethouder voor Toerisme en Stadsmarketing van de gemeente Málaga. “Het is normaal om verschillende meningen in een stad te hebben”, reageert Gómez. Maar, benadrukt hij, een ‘significant deel’ van de protesten was gestuurd door de politiek. “Er is geen grote weerstand: acht van de tien inwoners zijn volgens onze enquêtes tevreden met toerisme.”

Wel geeft Gómez toe dat toerisme extra uitdagingen meebrengt voor de huizenmarkt. Zo kosten huizen nu veertig procent meer dan vijf jaar geleden. Daarom zette de gemeente in 2025 een tijdelijke stop op nieuwe toeristische accommodaties. “Maar voor verdere resultaten moeten we samenwerken met de nationale regering”, zegt Gómez. Misschien komt er een toeristenbelasting, de hele sector moet daar dan mee instemmen. Zou dit een oplossing zijn? Ook hingen er in 2024 borden van het ‘Improve Your Stay-initiatief’. Toeristen moesten zich volledig kleden, niet te luid zingen of muziek afspelen en afval in de vuilnis gooien. “Dat is met de lokale politie afgesproken.”

Om komende zomer de stroom aan toeristen te reguleren, gaat de gemeente het ‘Smart Destination Platform’ implementeren. “We willen bezoekers stimuleren wijken rondom het centrum te ontdekken”, zegt Gómez. “Bezoekersstromen spreiden is verenigbaar met het dagelijks leven van de inwoners.” De gemeente hoopt op uiteindelijk duurzaam en slimmer toerisme. Zal dat werken?

Makkelijker gezegd dan gedaan

Die plannen vallen niet goed bij Álvaro. Hij schudt zijn hoofd heen en weer. “Leg maar eens uit hoe ze dat willen gaan doen”, zegt hij. Volgens hem verplaatsen ze dan het probleem. “Eerst maken ze alles kapot in het centrum, en vervolgens willen ze dat zelfs nog meer toeristen daarbuiten komen te zitten.” Hij denkt niet dat dit de lokale bevolking zal helpen.

En zo voelen bewoners uit het centrum zich, bevestigt Reino. Het liefst houdt ze weer een protest komende zomer. “Maar onze wijkorganisatie is te klein om zoiets te organiseren. Dus we nemen actie door de wet te volgen bij overlast of illegale appartementen.” Wel had het protest zin, denkt ze. Ze forceerden de gemeente een stop te zetten op aanvragen voor toeristische appartementen. “Maar dat is heel makkelijk om te zeggen”, zegt ze. Volgens haar zijn er nog genoeg manieren om wél appartementen te verhuren, en daarnaast worden de bestaande huizen niet aangepakt.

Dat wantrouwen heeft Álvaro ook. Terwijl zijn baby stilletjes tegen hem aanligt, wijst hij naar de stenen tegels op de grond. “Dat metalen rondje laat zien tot waar terrassen mogen uitsteken op een plein”, legt hij uit. Vier of vijf tafels overschrijden die grens. En bij het terras daarnaast is geen rondje te zien. Daar mogen dus geen tafels staan. Maar omdat het altijd vol zit met toeristen kijkt de gemeente er volgens hem niet naar om. “Het is eigenlijk heel onveilig. Deze straat is één van de uitgangen vanaf mijn huis, en dat wordt zo geblokkeerd.”

Niet beschermd door gemeente

Wanneer Álvaro in de late uren geschreeuw hoort van een gevecht op straat of het zoveelste voetballiedje, belt hij zoals gewoonlijk de politie. Maar of dat zin heeft, weet hij niet. “Ik voel me niet veilig, want de locals worden niet beschermd door de gemeente”, zegt Álvaro. De politie komt langs, noteert wat hij zegt en rijdt langs de straat. Maar daar blijft het volgens hem bij.

Álvaro staat weer voor zijn hoekappartement en kijkt naar boven. Wat nu? “We hebben er zeker over nagedacht om uit het centrum te verhuizen.” Zo kan zijn zoontje wél een plekje krijgen op een kinderopvang. Of het beleid van de gemeente gaat werken, moet nog blijken, en het vertrouwen onder bewoners is wankel. Toch blijft Álvaro zich uitspreken: “Ik zou zeker nog een keer demonstreren.”

Eén van de vele souvenirwinkels in het centrum. Eigen foto

INFOBLOK Groeiend toerisme in Málaga

“Toerisme is een vorm van economie. Overheden begonnen daarom rond 2000 hun plaatsen populairder te maken via campagnes en beleid”, legt Koens uit. Hij noemt het een agressief stijgende lijn. Een gevolg is de onderhand onbetaalbare huisprijzen in Málaga. “Dat komt vooral door het vrij liberale huisvestingbeleid, zo is het makkelijk woningen op te kopen en voor duurder te verkopen aan buitenlanders”, legt hij uit. Maar dat schuiven beleidsmakers vaak af op toerisme en Airbnb’s.

De huizenmarkt richt zich dus al op toeristen. Maar ook de authentieke plaatsen veranderen in hippe barretjes, wat aantrekkelijker is voor de bezoekers. En dat gaat ten koste van de locals. “Elite en toeristen zijn bereid meer te betalen, waardoor de lokale Spanjaarden uit het centrum moeten trekken.” Deze onrust komt voor in Spanje en in heel Europa. Dat kan volgens Koens leiden tot een gevoel alsof het centrum niet meer van hen is, dat ze willen protesteren en demonstreren.  

“Ik ga er wel vanuit dat die komende zomer weer komen”, zegt Koens. Mensen willen steeds meer uitgeven aan vrije tijd en die spanning die locals daardoor voelen willen ze kenbaar maken. “Het is een emotioneel debat van beide kanten, want het is ook niet de bedoeling om individuele toeristen aan te pakken.”

Tegelijkertijd speelt het gedrag van de (Nederlandse) toeristen wel een rol. “Het is er lekker warm, een makkelijke vlucht en de meesten hebben bekende plekken als Barcelona wel gezien. Málaga is weer een nieuwe plek”, zegt Koens. Dat trekt toeristen. Wat in principe niet erg is, als je je maar gedraagt zoals je ook in je eigen woonplaats zou doen. De meeste mensen gaan toch wat meer drinken, langer douchen of even stilstaan op de stoep om op de kaart te kijken. “Vakantiegangers voelen zich losser omdat ze niemand kennen”, zegt Koens.

Daarnaast kan ook beleid helpen. “Een prioriteit voor bewoners op de huizenmarkt, een maximum op verhuur, geld van toeristen investeren in lokale problemen en wellicht een vliegveldbelasting heffen op elk ticket”, stelt Koens voor. Maar of dit realistisch is, betwijfelt hij. Het werkt pas echt als beleidsmakers op lokaal en nationaal niveau samenwerken.