Lokaal afsteekverbod in Zwolle roept vragen op
Op 19 december 2022 nam de gemeenteraad de motie Zwolle Vuurwerkvrij aan. Vanaf de jaarwisseling 2025/2026 is het voor de inwoners van Zwolle verboden om consumentenvuurwerk af te steken, maar de verkoop van vuurwerk is vooralsnog nog legaal. Die tegenstrijdigheid in het beleid roept vragen op bij Zwollenaren.
Tijdens de jaarwisseling van 2025 werd er in Zwolle nog veel vuurwerk de lucht in geknald. Het lokale afsteekverbod zorgt dit jaar niet voor minder vraag naar vuurwerk, er wordt zelfs meer vuurwerk verkocht dan ooit. Ondernemers en inwoners hebben weinig vertrouwen in de invloed van het verbod. Sommige Zwollenaren verwachten dat er dit jaar extra vuurwerk wordt afgestoken, vooral omdat dit de laatste legale jaarwisseling is.
De gemeente Zwolle erkent dat er verwarring kan ontstaan door het huidige beleid. Strategisch communicatieadviseur Karin Obdeijn van de gemeente Zwolle geeft aan dat de gemeente de verkoop van vuurwerk niet kan verbieden, omdat dit landelijk geregeld is. “We begrijpen dat het vreemd overkomt dat vuurwerk wel verkocht mag worden, maar niet afgestoken,” aldus Obdeijn. De gemeente ziet het verbod als een maatregel voor de lange termijn en verwacht niet direct een vuurwerkvrije straat.
De landelijke politiek is al langere tijd bezig met een algemeen vuurwerkverbod, waarbij ook de verkoop van vuurwerk verboden zou worden. Tegenstanders van het verbod denken dat dit zal leiden tot meer illegaal vuurwerk. Voorstanders wijzen vooral op de overlast, schade en gezondheidsrisico’s die vuurwerk met zich meebrengt.
Of het Zwolse vuurwerkverbod daadwerkelijk leidt tot minder overlast, schade en problemen, zal pas na een aantal jaarwisselingen duidelijk worden voor de gemeente en haar inwoners.
Vuurwerkverkoper Bas Potjes ziet zijn handel langzaam verdwijnen
Bas Potjes, eigenaar van De Vuurwerkbaron, verkoopt al jaren vuurwerk en is een van de grootste vuurwerkverkopers in Zwolle. Sinds dit jaar geldt er een lokaal afsteekverbod in de stad, maar juist nu schieten de verkoopcijfers bij Potjes de lucht in. Het lijkt erop dat Zwollenaren zich niet per se gaan houden aan het lokale afsteekverbod.
“Dertien jaar geleden ben ik begonnen met de verkoop van vuurwerk. Ik heb daarnaast nog een ander bedrijf, dus dit was niet direct mijn corebusiness. Maar het is inmiddels wel een heel belangrijk onderdeel geworden. Toen we ermee startten, zat op deze plek een fietsenzaak. Toen die failliet ging, zag ik een kans en die heb ik gepakt. Dan begin je met het opbouwen van naam en faam. Dat duurt jaren voordat je een beetje gevestigd bent binnen de vuurwerkbranche,” vertelt Potjes.
“In deze branche zijn mensen erg trouw en er zijn ook een paar hele stevige namen. Dat bouw je langzaam uit en inmiddels zijn we een redelijk grote partij in Zwolle, zo niet de grootste.”
Potjes vindt de vuurwerkverkoop een leuke handel en vindt het dan ook jammer dat er een landelijk vuurwerkverbod aan zit te komen. Juist daarom maken ze bij De Vuurwerkbaron van de verkoop een complete beleving voor de consument. “Ik ben natuurlijk wat gekleurd, want iedereen die hier binnenkomt is pro-vuurwerk. Iemand die anti-vuurwerk is, heeft hier weinig te zoeken. Het zijn mensen die het jaar op een leuke manier willen afsluiten met legaal vuurwerk en daar ook geld aan willen uitgeven.”
“In de winkel maken we er echt iets van. Op de verkoopdagen staat er een baron aan de deur, is er voor kinderen wat te doen en verkopen we oliebollen. Het is een bepaalde sfeer die eromheen hangt en die vind ik zelf erg prettig en leuk. En het levert ook nog wat op.”
Door die beleving vergeten mensen bijna dat er een lokaal afsteekverbod geldt. Het uitleggen hiervan aan klanten is volgens Potjes dan ook lastig. “Klanten snappen er niets van. Je mag het wel verkopen, maar niet afsteken. Dat is erg verwarrend. En daarboven hangt natuurlijk het zwaard van Damocles: het landelijke vuurwerkverbod dat eraan zit te komen.”
“Je ziet nu dat mensen denken: we mogen nog één keer, dus dan nemen we het er ook flink van. Wat mij opvalt is dat het aantal bestellingen hoger ligt en dat veel mensen dubbele aantallen bestellen. Ik weet het niet zeker, maar het lijkt erop dat ze alvast voor volgend jaar aan het inkopen zijn,” aldus Potjes.
De verkoop is dit jaar dus hoger dan ooit. Voor nu heeft dat geen financiële consequenties voor Potjes, maar het landelijke vuurwerkverbod bekijkt hij anders. “Dat verbod heeft een grote impact. Want dat betekent dat ik straks ook niet meer mag verkopen. Daarmee verdwijnt een substantieel deel van mijn omzet als sneeuw voor de zon.”
In 2022 kregen vuurwerkverkopers de kans om in te spreken bij raadsvergaderingen, in de hoop dat het lokale afsteekverbod niet zou worden ingevoerd. Potjes maakte zelf ook gebruik van zijn inspreekrecht, maar ziet de gemeente Zwolle niet als een vijand. “Ik heb ingesproken tijdens een raadsvergadering, daar werd uiteindelijk niets mee gedaan, maar ik heb wel mijn verhaal kunnen doen.”
“Ik heb lokaal prima contacten met de gemeente. Ze zitten ons niet in de weg en laten ons ons werk doen. Dat lokale afsteekverbod is op zich prima, al vind ik persoonlijk dat het weinig effect heeft. Praktisch gezien laat de gemeente ons volledig in onze waarde. Ze deden dit jaar ook niet moeilijk over de verkoopvergunning, wat ook eigenlijk niet kan. Het enige verschil is: zij willen minder en wij willen meer.”
Potjes denkt dat het lokale afsteekverbod dit jaar nog weinig effect zal hebben. Pas wanneer het landelijke vuurwerkverbod ingaat, krijgt dat echt consequenties voor hem. Dan stopt niet alleen de verkoop, maar heeft het ook grote financiële impact. Toch viert hij de jaarwisseling dit jaar nog op dezelfde manier als altijd. “Ik vier het al jaren op dezelfde manier en ik denk dat ik dat dit jaar weer ga doen. Hoe je het invult mag je zelf weten, maar ik denk dat ik wel iets zal afsteken.”
Zwolle luidt dit jaar het vuurwerkverbod in
Feestend, lachend en met veel vuurwerk werd 2025 ingeluid in Zwolle. De vuurwerkverkoop liep hard en dat was te horen en te zien in de stad. Toch wisten veel Zwollenaren toen mogelijk al wat hen te wachten stond. In 2025 kondigde de gemeente Zwolle namelijk een lokaal afsteekverbod aan voor de jaarwisseling van 2025 op 2026. De vraag is echter of dit verbod wel effectief is zolang de verkoop van vuurwerk legaal blijft.
Helga Wup, eigenaresse van café In De Buurt en woonachtig in Zwolle, vindt het afsteekverbod onlogisch, al begrijpt ze de achterliggende gedachte. “Ik vind het niet logisch, maar ik snap het wel. Een afsteekverbod kan de burgemeester regelen, maar een verkoopverbod is een landelijke zaak.”
Op de vraag of het verbod effectief is, is Wup duidelijk. “Ik denk dat er dit jaar juist extra geknald gaat worden, omdat het volgend jaar niet meer mag. Voor dit jaar is het dusverre van effectief.”
Op 19 december 2022 nam de gemeenteraad de motie Zwolle Vuurwerkvrij aan. In deze motie is vastgelegd dat er vanaf de jaarwisseling 2025/2026 een lokaal afsteekverbod voor consumentenvuurwerk geldt. Sindsdien is bekend dat het afsteken van vuurwerk in Zwolle verboden zou worden.
Volgens de gemeente Zwolle is het niet mogelijk om de verkoop van vuurwerk lokaal te verbieden. “Het is aan ondernemers hoe zij omgaan met deze politieke ontwikkeling. Ook wij horen dat de vraag naar vuurwerk groter is dan in voorgaande jaren,” vertelt Karin Obdeijn, strategisch communicatieadviseur van burgemeester Peter Snijder, namens de gemeente Zwolle. “Wij kunnen als gemeente de verkoop van vuurwerk niet verbieden. Dat leidt inderdaad tot de situatie dat vuurwerk in Zwolle wel verkocht mag worden, maar niet mag worden afgestoken. In onze communicatie zijn we daar open over, al begrijpen we dat dit voor inwoners vreemd kan overkomen.”
De gemeente overweegt geen aanpassingen aan het beleid wanneer blijkt dat het afsteekverbod in eerste instantie weinig effect heeft. “Een afsteekverbod voor consumentenvuurwerk is een traject van lange adem. Ervaringen uit andere gemeenten met een lokaal afsteekverbod laten zien dat het niet meteen rustig is op straat tijdens Oud en Nieuw,” aldus Obdeijn.
Dat vuurwerk tijdens de jaarwisseling voor overlast zorgt, is al langer bekend en vormt een belangrijke reden voor het instellen van het afsteekverbod. Ook Wup ziet wat die overlast met mensen in haar omgeving doet. “Het knallen begint vaak al in oktober, terwijl vuurwerk officieel alleen mag worden afgestoken tussen 18.00 en 02.00 uur. In mijn directe omgeving wonen mensen met PTSS, veteranen, mensen die een bomaanslag hebben meegemaakt en iemand met een longaandoening. Zij hebben daar op oudejaarsdag extra last van. Zelf heb ik twee honden die enorm bang zijn. Het is heel naar om te zien, want je kunt die dieren niet uitleggen wat er gebeurt.”
Zelf is Wup geen liefhebber van vuurwerk. “Ik vind het vooral zonde van het geld en slecht voor de natuur en het milieu. Daarom ben ik blij met het verbod.”
Ook landelijk wordt al langere tijd gesproken over een algemeen vuurwerkverbod. In dat geval zou niet alleen het afsteken, maar ook de verkoop van vuurwerk illegaal worden. Tegelijkertijd leeft bij veel mensen de angst dat een landelijk verbod juist zal leiden tot meer illegaal vuurwerk.
Stichting HVLV, die winkeliers en vuurwerkliefhebbers vertegenwoordigt, zet zich in om wat zij zien als Nederlands cultureel erfgoed te behouden. De stichting verzet zich daarom tegen een landelijk vuurwerkverbod. “De politiek is bezig om het Nederlandse culturele erfgoed de nek om te draaien, op gronden die wij oneigenlijk vinden,” zegt Jeffrey Peters, woordvoerder van Stichting HVLV. “Er is zeker een probleem, maar de ellende die mensen ervaren komt niet door het legale siervuurwerk.”
Peters vervolgt: “De harde knallen die je maanden van tevoren hoort, de zware verwondingen en de dodelijke slachtoffers, en de dieren die langdurig in stress leven, zijn niet toe te schrijven aan legaal siervuurwerk. Dat zijn problemen die hun oorsprong vinden in het gebruik en misbruik van illegaal vuurwerk. Straks staat de wetsgetrouwe burger om twaalf uur met een sterretje in de hand buiten, terwijl hij moet luisteren naar de klappen van illegaal vuurwerk in de wijk.”
Volgens Stichting HVLV is het daarom beter om de legale vuurwerkverkoop te behouden en geen landelijk vuurwerkverbod in te voeren. Dat zou volgens de stichting in het belang zijn van zowel verkopers als burgers. “De mensen die de overlast veroorzaken, trekken zich nu al niets aan van regels en wetgeving. Zij blijven zwaar vuurwerk kopen, blijven rellen, slopen en overlast veroorzaken, met soms ernstige verwondingen of zelfs dodelijke afloop tot gevolg,” aldus Peters.