Bas den Herder is opgegroeid in een christelijk. In de loop der jaren heeft zijn geloof verlaten. Tegenwoordig filosofeert hij nog steeds over het leven, maar vanuit een andere levensbeschouwing; het humanisme. Bas vertelt over zijn reis van christenen naar het humanisme via het atheïsme.

Bas, jij komt uit een christelijk gezin, maar nu ben je atheïst.

“Ja, dat klopt. Ik ben christelijk opgevoegd en ik ben nu niet meer gelovig. Dat heeft zich langzaam zo ontwikkeld.”.

Hoe is die verandering tot stand gekomen?

“Tot mijn twaalfde moest ik mee naar de Kerk, ik had geen keus. Tot mijn achttiende ging ik nog wel mee naar de Kerk. Ik bleef toen nog wel gelovig. Ik had een vrij orthodoxe opvatting van bepaalde dingen waarmee ik opgroeide, bijvoorbeeld de evolutietheorie. Mijn ouders waren én zijn nog steeds creationisten, die geloven dat God de aarde heeft gemaakt. Dat geloofde ik dus ook. Echter werd dat werd steeds moeilijker vol te houden. Er bestaan wel boeken waarin dat wordt beweerd, maar die worden niet serieus genomen door de wetenschap. Ik kreeg vrienden die Biologie studeerden en die wat van geologie wisten. Daar kon ik gesprekken mee hebben, daarbij kwam ik achter dat het idee van dat de aarde jong is en dat de botten van Dinosauriërs zijn verstopt, onhoudbaar is. Dus eigenlijk brokkelde daar de theorie achter mijn geloof weg. Meer ethisch gezien het idee van het kwaad; als God almachtig is, waarom gebeurd er dan zoveel kwaads op de wereld? Dan is hij of niet almachtig of sadistisch. In beide gevallen kan ik beter van mijn geloof af stappen, dacht ik.”

Sommige mensen zien het geloof ook als een houvast, jij niet?

“Ik zag geloof ook wel als een houvast, als een plek om mij thuis te voelen. Dat zie ik nog steeds en dat respecteer ik nog steeds bij mensen die nog wel gelovig zijn. Ik heb het zelf niet meer nodig. Volgens het Christendom is Jezus Christus onbevlekt ontvangen en voor onze zonden is gestorven. Ik geloof wel dat Jezus Christus een historisch figuur, maar niet dat hij gestorven is voor onze zonden. Dat idee heb ik verlaten. Toch voel ik me goed thuis in deze wereld. Ik wil het goede doen en ik voel me verbonden met de mensen om me heen. Ik heb het geloof daarvoor niet meer nodig, maar ik zie dat mensen dat uit hun geloofsopvatting halen en dat respecteer ik ook bij anderen wel.

Zou jij ooit nog willen terugkeren naar het geloof?

“Nou, ik zie mezelf niet zo snel terugkeren naar het geloof in de vorm waarin ik geloofde en in ben opgevoed. Ik zou namelijk zeggen dat ik wat orthodoxer en met wat meer het aanvaarden van sommige ideeën of dogma’s ben opgevoegd. Ik voel me nog wel heel erg thuis als ik in een Kerk kom. Er zijn bepaalde kerkgemeenschappen, zoals de Remonstranten, die heel vrijzinnig zijn. Daarvoor hoef je niets te aanvaarden waar ik me wel thuis bij kan voelen. Dus ik sluit niet uit dat ik nog wel kerken bezoek en me daar thuis voel.”

Hoe kijk jij nu tegen christenen aan?

“Het is een beetje veranderd in de loop van de tijd. Toen ik zelf nog Christen was, ergerde ik me aan medechristenen. Ik ging een tijd samen met mijn ouders naar de evangelische Kerk. In die Kerk zit een soort een bekeringsdrang achter die heel irritant kan zijn. Als je er tussen zit, zit je in zo’n Evangelische dienst en dan zegt de dominee ‘als je je leven aan Jezus wil geven, kom naar voren. Dit is je kans.’ En dan heb je allemaal mensen die heel emo hun leven aan Jezus gaan geven. Daar kon ik helemaal niks mee en ik voelde ook een soort groepsdruk. Die groepsdruk irriteert me nog steeds een beetje als ik het waarneem. Toen ik van mijn geloof viel, was ik ook vrij fel antichristelijk. Toen dacht ik ook ‘ja wat is dit voor een onzin?’ Dat leverde ook af en toe gesprekken op met mensen die wel christelijk waren. In die gesprekken kwam ik erachter dat daar best veel ruimte in zit, dat er mensen zijn met orthodoxe opvattingen, maar ook vrijzinnige christenen. Sowieso dat er heel veel mensen met een geloofsopvatting heel erg open staan voor een gesprek. Ik kwam er ook achter dat als je vragen blijft stellen aan elkaar, dat dat hele goede gesprekken oplevert. Dus inmiddels is dat wel weer veranderd en sta ik heel positief tegenover gelovige mensen en ben ik vooral benieuwd en misschien vind een ander het wel leuk om wat over mijn levensbeschouwing te horen.

Ben jij nu nog religieus?

“Nee, niet in de klassieke zin. Dus niet in de zin dat ik aannames ondersteun vanuit een bepaald geloof. Religie betekent verbinding, ik probeer die verbinding te blijven zoeken. Ik ben nog lid van een clubje en daar komen we bij elkaar om samen over dingen na te denken. Normaal is dat clubje de Kerk, maar ik ben nu lid van het Humanistisch Verbond. Dat is ook een levensbeschouwelijke club, daar hebben we ook goede gesprekken, we hebben boekbesprekingen en interessante lezingen. Daar blijven we wel over nadenken en we gaan ook in gesprek met gelovigen, maar dan vanuit onze levensbeschouwing, dat is het humanisme. Ik beschouw mezelf in eerste instantie niet zozeer als atheïst, maar als humanist, waarbij de menselijke waardigheid en autonomie vooropstaat. Daar voel ik me nu in thuis.”