Riza (45): “Neutraliteit bij onrecht is kiezen voor de onderdrukker.”

Door: Asya Yavuz

De Koerdische bevolking wordt al decennialang geconfronteerd met vervolging, discriminatie en geweld in verschillende landen, waaronder Turkije en Syrië. Ondanks de ernst van deze situatie krijgt dit conflict relatief weinig aandacht in de internationale media. In dit interview spreken we met Riza Ilbey, die zelf Koerdisch is en een deel van deze onderdrukking in zijn jeugd in Turkije heeft meegemaakt. Inmiddels woont hij vier jaar in Nederland. In dit gesprek deelt hij zijn persoonlijke ervaringen en visie op de huidige situatie van Koerden in het Midden-Oosten, evenals de rol van media en internationale organisaties in dit conflict.

1. Hoe heeft u de negatieve aandacht rondom Koerden zelf ervaren? Ervaart u deze nog steeds?

Ik groeide in de jaren 90 op in Turkije, in de provincie Dersim. Tegenwoordig heet die provincie Tunceli. Destijds waren er tijden dat je wel en niet naar buiten mocht. De avondklok ging in de middag om 17.00 in, daarna mocht je niet naar buiten. Als je dat wel deed dan kon je zonder pardon zomaar in elkaar geslagen worden. In Tunceli is in die tijd in elk huishouden wel iemand gemarteld of overleden aan dit soort plotselinge aanvallen.

Ik woon inmiddels al vier jaar in Nederland, maar ik heb af en toe nog steeds last van mensen die erg oordelend doen over het feit dat ik Koerdisch ben. Het nare is dat dit vooral niet-Koerdische Turken in Nederland zijn. Ze irriteren me dan door te laten zien dat ik in de minderheid ben, door bijvoorbeeld vervelende muzieknummers op te zetten of door te gebaren. Dit komt dan wel aan als een soort mes in mijn rug. Gelukkig heb ik er verder veel minder last van dan vroeger.

De situatie raakt me echter wel nog steeds. Het is bij mij als een trauma blijven hangen en het doet pijn als ik zie dat het nog steeds gaande is, ook al neemt het andere vormen aan. Slachtoffers blijven hetzelfde, maar de daders worden anders.

2. Hoe is het mogelijk dat deze terroristische aanvallen bevorderd worden?

De overheden van landen waar Koerden leven voeren deze gewelddadige acties indirect uit. De Koerden komen vooral uit vier verschillende landen: Turkije, Syrië, Irak en Iran.

Vroeger is in Turkije een team gemaakt dat afhankelijk van de staat is: JITEM. Ze hadden dus niet het recht om mensen te martelen en vermoorden, maar ze kregen geen consequenties, want de groep werd door de overheid gesubsidieerd. Zolang de overheden achter deze subsidies blijven staan zal echte veiligheid er nooit zijn voor Koerden.

3. Hoe komt het dat het nieuws vooral de kant van de tegenpartij laat zien?

Iedereen zou zich er van bewust moeten zijn, want ook al lijkt een situatie zo ver weg, zoals in Syrië op dit moment, het gaat wel om mensenrechten en die zijn universeel. Koerden willen gewoon gezien en geaccepteerd worden in de wereld. Bewustzijn verspreiden over de situatie is belangrijk, maar media-aandacht is voor ons niet belangrijk. Wij, de Koerden, geloven dat er een Koerdistan moet zijn. Dat is ons geloof en je het hoeft het er niet mee eens te zijn.

Het nieuws dat er wel over is, is vaak eenzijdig. Je leest vaker over ISIS, een van de grootste boosdoeners, dan over de slachtoffers die alleen om hun geloof worden vermoord. Het is eigenlijk heel pijnlijk dat de kant van de Koerden nauwelijks wordt laten zien, want zij vechten ook. De boosdoeners, zoals IS, zijn overal. Daarom wordt hun kant vooral laten zien en uitgelegd. Het is natuurlijk ook belangrijk om alle kanten van een verhaal te laten zien, maar onze kant wordt nauwelijks laten zien.

Als Koerden niet terug zouden vechten, dan zou IS zich nog verder verspreiden rond de wereld en het lijkt alsof veel mensen dat niet door hebben. Dat is de tekortkoming van de media. Als beide kanten goed worden laten zien, dan kunnen andere mensen ons ook te hulp schieten.

4. Wat kunnen mensen verder doen om te helpen?

Allereerst vind ik dat grote gemeenschappen, organisaties en overheden er meer aandacht aan moeten besteden. Organisaties zoals de NAVO en Europese Unie zouden zo goed kunnen helpen, maar ze blijven vaak stil over het onderwerp. Dit is eigenlijk een soort medeplichtigheid, want neutraliteit in een situatie van onrecht is kiezen voor de onderdrukker.

Er moet een nieuwe grondwet komen waar ook Koerden in gezien worden en waardoor koerden ook een status krijgen. Misschien een bescherming of een erkenning. En een einde van strafbaarheid tegen verwondingen van burgers.

Natuurlijk zijn er ook altijd manieren om te doneren naar acties die niet alleen hulptroepen kunnen sturen naar de Koerden, maar ook schoon en gezond eten en drinkwater, kleren, en medicijnen voor gewonden.

Turkije heeft een soort blokkade, waardoor via Turkije geen hulpmiddelen naar Syrië gaan, maar in Syrië is IS juist het grootst, daarom hopen we allemaal dat deze blokkade vervalt, want dan zullen ook Koerden in Turkije hulp bieden, en dat is wat de onschuldigen nodig hebben.