LEEUWARDEN-“Zal wel geen kanker zijn, haha”, zei Femke Adema (24) tegen haar moeder na een ziekenhuisbezoek. Kort daarna bleek het wél kanker te zijn. Femke was 18 jaar, zat in haar examenjaar van de middelbare school en stond aan het begin van haar volwassen leven toen haar leven plotseling veranderde. “Ik trapte mezelf letterlijk de deur uit”, zegt Femke nu over de periode na het overlijden van haar moeder aan kanker tijdens haar studententijd.
“Ik had een normaal meisjesleven”
Femke komt uit een liefdevolle familie in Leusden. Na de middelbare school verhuist ze naar Leeuwarden voor haar studie bio- en medische wetenschappen. “Ik had een heel normaal meisjesleven”, vertelt ze. De band met haar moeder is hecht. “Ik kon alles met haar bespreken, echt alles.” In november 2020 verandert dat normale meisjesleven wanneer haar moeder de diagnose kanker krijgt. Femke besluit haar studie toch te starten. “Thuiszitten was geen optie. Mijn moeder zei altijd: “Van zielig op de bank zitten word je niet beter.”
Colleges over kanker
Tijdens haar hbo-studie krijgt Femke colleges over kanker. Theorie en werkelijkheid lopen door elkaar heen. “Dat was soms echt heel gek. Je zit daar iets te leren wat thuis letterlijk aan de gang is.” Tegelijkertijd leeft haar moeder nog met de ziekte. In de zomer van 2023 overlijdt haar moeder. “Ergens is dat een gekke opluchting”, zegt Femke. Ze zoekt naar woorden. “Niet omdat je het wil, maar omdat haar pijn nu weg was.”
Hoe ga je verder als je moeder er niet meer is? Femke begint aan haar derde studiejaar. Ze neemt geen pauze of stopt niet. “Mijn studie was het enige waar ik nog controle over had.” De colleges over kanker blijven confronterend. “Je zit daar en je weet precies waar het over gaat.” Maar de motivatie om door te gaan met haar studie zit in haar karakter, dus vanuit daar ging ze door.
Het scheldwoord
Femke dwingt zichzelf om sociale situaties op te zoeken: verjaardagen, cafés en drukke straten. Maar juist in die situaties, tussen alledaagse gesprekken, hoort ze ook iets anders: het woord ‘kanker’ als scheldwoord. Volgens de KWF Kankerbestrijding en de Bond tegen het Vloeken is het een van de meest gebruikte scheldwoorden onder jongeren in Nederland, zo blijkt uit campagnes. Femke merkt dat ook.
“Voordat mijn moeder ziek werd, schrok ik van het scheldwoord. Dat mensen het al zeggen als ze hun teen stoten.” Maar die reactie verandert na het overlijden van haar moeder. “Ik vind het nog steeds vreselijk als mensen ermee schelden en ik ben er geen voorstander van. Maar omdat ik het zo vaak hoorde, ging de lading van het woord eraf.”
“Het leven heeft weer kleur”
Femke denkt nog dagelijks aan haar moeder, maar zegt dat ze opnieuw haar plezier en draai heeft gevonden. “Laatst liep ik op straat en dacht ik: het leven heeft weer kleur.” Wat haar daarbij hielp, is niet één groot moment geweest, maar een opeenstapeling van kleine stappen: mensen zien, blijven praten, blijven bewegen, ook als dat niet vanzelf gaat.
Binnen de zorg groeit ondertussen de aandacht voor jongeren die opgroeien met een ernstig zieke ouder. Bij het Kenniscentrum Kinderpalliatieve Zorg is daar recent meer structurele aandacht voor gekomen. Femke vindt dat belangrijk. “Ik zou mensen willen meegeven: geef jezelf een trap onder je hol en ga dingen doen. Ga de deur uit en blijf communiceren.” Femke rondde inmiddels haar bachelor biologie zonder studievertraging af en werkt momenteel in haar vakgebied.
Marith Makkinga 
Brooklyn Jansma