Sinds de opkomst van de wegwerpvape zie je ze overal, vapende jongeren. Volgens de cijfers van het Trimbos-instituut heeft 21,7 procent van de Nederlandse jongeren in het afgelopen jaar weleens een e-sigaret gerookt. Volgens de GGD is roken zeer schadelijk voor de longen, omdat je door het vapen zeer schadelijke stoffen inademt.
Hoe kijken verschillende mensen die te maken krijgen met vapende jongeren tegen dit probleem aan?
Floris Ternede is docent aardrijkskunde en mentor in de bovenbouw op het Vathorst College. Door zijn baan als docent is hij elke dag in aanraking met vapende jongeren. ”In de bovenbouw hebben we geen mentorlessen meer. Ik zie op onze school wat posters hangen om vapen tegen te gaan. Een paar jaar geleden hebben we weleens een gastspreker gehad, maar wij geven hier geen extra lessen voor.”
”Zelf ben ik niet verantwoordelijk voor eventuele extra lessen. Ik weet wel dat er bij ons op het schoolterrein stiekem gevaped wordt, ook buiten de school op het winkelcentrum wordt gevaped. Ik vind het vooral heel zonde voor de leerlingen zelf, maar ik spreek ze hier niet op aan verder. Als we merken dat er wordt gevaped op de toiletten, dan spreken we de leerlingen er wel op aan, maar buiten schoolterrein kunnen wij hier niks tegen doen.”
Caesar Post is een middelbare scholier en is zestien jaar oud. Hij merkt dat er veel gebruik wordt gemaakt van vape’s onder zijn leeftijdsgenoten op school. Zelf geeft hij aan hier zelf geen gebruik van te maken, maar vind het iedereens eigen verantwoordelijkheid om deze keuze te maken ”Bij mij op school vapen veel mensen, vooral tijdens de pauzes en in de wc’s. Het is ook best makkelijk om te krijgen, zelfs voor mensen van mijn leeftijd. Zelf doe ik het niet, maar ik denk dat iedereen dat gewoon zelf beslissen. Ik oordeel er niet echt over, het is hun keuze. Ik weet hoe slecht vapen is voor je gezondheid en daarom kies ik er bewust voor dit niet te doen. Persoonlijk vind ik het niet waard om lucht met fruitsmaak in te ademen, in ruil voor longkanker of andere problemen.”
Ilse Peterson is jeugdzorg medewerker bij het Leger des Heils. Zij is dagelijks in aanraking met jongeren tussen de 15 en 17 jaar die vapen. “Het is natuurlijk een slechte gewoonte, maar ik kan mij wel voorstellen dat jongeren dit doen.” Ilse geeft aan dat wanneer jongeren de keuze hebben tussen illegaal sigaretten kopen of illegaal vapes kopen dat zij de keuze voor de hand liggend vindt om te kiezen voor het smaakje.
Zelf heeft ze slechts één keer een vape gebruikt, omdat ze het wilde proberen, maar het was voor haar direct klaar. Voor Ilse voelde vapen erg kinderachtig “voor mij is het de kinderchampagne onder het roken.” Het verbieden van vapen ziet zij als een lastige taak “in een ideale wereld zou ik wel zeggen van goh verbied het.” Wel vindt ze het fijn dat erover wordt gesproken in de politiek en dat er stappen worden gezet naar het verminderen van de aantrekkingskracht.
Elly van den Akker-Helder is docent Nederlands op CS Vincent van Gogh Assen. Ze heeft dagelijks te maken met leerlingen die vapen. “Ik zie best wel veel kinderen vapen. Nou is het wel zo dat wij een anti-rookbeleid hebben op school, maar het probleem is dat ze verderop gaan staan. Ik schrik er wel eens van als ik aan kom rijden. Dan staan er ook bepaalde leerlingen die dus ook bij mij in de klas zitten en waarvan ik denk: die zijn wel heel verstandig, maar dat die daar ook staan te vapen. Als docent kan ze er niks van zeggen, omdat het buiten het gebied van school staan. “Ik kom aanrijden en op zich staan ze buiten het gebied van school. Ik zeg er niks van, maar het is wel zo dat als ik ze in het lokaal heb en we hebben het over het onderwerp vapen, dan laat ik wel zien dat vapen een hele slechte keuze is.”
Daphne C.J. Raad is longarts bij het Leids Universitair Medisch Centrum en onderzoeker. ‘’Wij moeten dit als samenleving oppakken, door het (ver)kopen minder makkelijk te maken. Dit kan dus bijvoorbeeld door de leeftijdgrens omhoog te halen of door de prijzen duurder te maken’’. Zij vindt dat de schuld niet bij de kinderen ligt, maar bij de tabaksindustrie. ‘’De tabaksindustrie zal altijd proberen kinderen verslaafd te maken’’, aldus Raad.
Cecile Buil (22), ex-verlaafde aan vapen, denkt dat jongeren alsnog aan vapes zullen komen via de zwarte markt. ‘’Als jongeren iets willen, komen ze er toch wel aan”, zegt zij. Ze vindt dat als Nederland strengere regels krijgt, deze ook in buurlanden, zoals Duitsland, moeten komen. Hier komen volgens haar de goedkope en illegale vapes vandaan. ‘’De beste oplossing ligt wat mij betreft in goede voorlichtingen op scholen en ouders die duidelijke consequenties stellen als ze een vape onder het kussen vinden.”
Sten Oosterkamp, gestopt met vapen. “Ik ben ook jong geweest, ik ben als eerste natuurlijk niet zo oud. Maar op die leeftijd had ik wel zoiets van, ah, boeien zie ik dan wel. Ik denk dat heel veel andere jongeren dat met mij hebben gehad. En ook nog steeds natuurlijk de mensen die op die leeftijd zijn, hebben. Dus ik denk dat je daar niet altijd evenveel indruk mee kan maken. Jongeren die het brein nog aan het ontwikkelen, zeg maar. En daarin heb jij het gevoel dat zij de gevolgen als minder erg ervaren. En daarom denken van, ah, boeien, dat maakt niet uit. Ik vind het gevolgen, zie ik dan wel als ik veiliger ben. Dat je zelf ook een beetje gaat zeggen. Ja, en ik denk dat nog steeds heel veel jongeren dat hebben. Ik denk dat het lastig is helemaal voor een vreemde, die je niet kent, dat te vertellen. Zoals ik net zei, ik denk dat het echt bijvoorbeeld een opa of oma, of zelfs je vader of moeder, wat zou moeten overlijden aangeven. Ik denk dat dat dan je echt indruk gaat creëren aan mensen. En dat het dan minder gaat worden. Net zo’n beetje als met het roken.”