Nederland – 31 maart 2026
Het Britse besluit om reclame voor junkfood overdag te verbieden, zet ook in Nederland het debat over voedselmarketing opnieuw op scherp. In het Verenigd Koninkrijk mogen sinds vorig jaar ongezonde producten niet meer worden aangeprezen op televisie vóór negen uur ’s avonds en zijn online reclames volledig verboden. De maatregel is bedoeld om kinderen beter te beschermen tegen verleidingen die bijdragen aan overgewicht. De vraag is of Nederland met zijn huidige, grotendeels vrijwillige afspraken nog kan volstaan.
In Nederland bestaan vooral afspraken met de voedings- en reclame-industrie over het beperken van kindermarketing. Critici wijzen er al jaren op dat deze aanpak moeilijk te handhaven is, zeker nu reclame zich steeds meer verplaatst naar sociale media en apps die ook door kinderen worden gebruikt.
“Kinderen groeien tegenwoordig op in een leefomgeving waarin ongezond voedsel voortdurend aanwezig is. Voedselreclame is daar een onderdeel van, maar het is vooral de optelsom van al die factoren samen die maakt dat gezond kiezen steeds moeilijker wordt,” zegt Jaap Seidell, hoogleraar Voeding en Gezondheid aan de Vrije Universiteit.
“Marketing is een goed gedocumenteerde oorzaak van de consumptie van ongezond voedsel, en kinderen, die hoofddoelwit zijn van junkfoodreclame door grote bedrijven, zijn daar bijzonder kwetsbaar,” zegt Dr. Giota Mitrou, Executive Director of Research and Science, World Cancer Research Fund International.
Volgens cijfers van het RIVM heeft een aanzienlijk deel van de Nederlandse kinderen overgewicht. Hoewel de situatie minder ernstig is dan in het Verenigd Koninkrijk, waarschuwen experts dat zonder extra maatregelen structurele verbetering uitblijft. Het Britse beleid wordt daarom gezien als een mogelijke blauwdruk voor andere landen.
Ook politiek Den Haag volgt de ontwikkelingen met belangstelling. Meerdere partijen hebben in het verleden gepleit voor strengere regels, maar stuiten daarbij op zorgen over economische gevolgen en uitvoerbaarheid.
“Kinderen zouden niet constant blootgesteld moeten worden aan agressieve marketing van ongezond eten en drinken, die hun dieet beïnvloedt en obesitas aanjaagt,” zegt Dr. Kath McCullough, Special Adviser on Obesity, Royal College of Physicians.
Tegelijkertijd klinkt vanuit scholen en ouders de roep om bescherming. Zij merken dagelijks hoe moeilijk het is om kinderen te wapenen tegen professionele marketingcampagnes die ongezonde producten aantrekkelijk maken. Zo zegt Maartje van der Burgt, basisschooldocent groep 6, 7 en 8 aan de gezonde school De Lanteerne: “Jonge kinderen vinden het soms erg lastig om te zien wat echt of nep is, zo ook bij fastfoodreclames. Dit maakt dat kinderen een heel ander idee kunnen krijgen bij fastfood dan dat het daadwerkelijk heeft, namelijk dat het niet goed voor je is.”
Voorlopig blijft Nederland vasthouden aan zelfregulering, maar het Britse voorbeeld vergroot de druk om die koers te heroverwegen. De komende jaren zal blijken of vrijwillige afspraken voldoende zijn, of dat ook hier een wettelijk reclameverbod onvermijdelijk wordt.
Geschreven door Lars van Looijengoed
Silke Tiedema