Nieuwsbericht
Friesland – Het busvervoer in Friesland is deze week tijdelijk stilgelegd door vervoerder Qbuzz vanwege de extreme winterse omstandigheden. Sneeuw, gladheid en harde wind zorgen ervoor dat het volgens de provincie op meerdere plekken niet meer mogelijk is om volgens dienstregeling te rijden.
Volgens de provincie Fryslân is het besluit genomen op basis van de situatie op de weg en de veiligheid van reizigers en chauffeurs. Douwe Boersma van de provincie geeft aan dat de genomen keuze niet eenvoudig was. “Niemand wordt blij van stilstaand openbaar vervoer,” zegt hij. “Maar op een gegeven moment moet je kijken naar de veiligheid van reizigers en chauffeurs. Er mag niks misgaan tijdens busritten in de sneeuw.”
Ook het zicht en de wegcondities spelen een belangrijke rol. Door opwaaiende sneeuw en gladheid is het op sommige trajecten lastig om veilig te rijden. “Als wegen glad zijn, het zicht slecht is en er sneeuw over de weg waait, moet je je afvragen of je die verantwoordelijkheid nog kunt nemen,” aldus Boersma.
De provincie benadrukt dat het besluit in overleg met de vervoerder is genomen en dat de situatie voortdurend word gevolgd.
Wanneer het busvervoer weer volledig wordt hervat, hangt af van de ontwikkeling van het weer en de toestand van de wegen.
Foto: Pexels
‘Ik snap wel dat ze voorzichtig zijn’: hoe winterweer het Friese busvervoer tot stilstand bracht
Achtergrondverhaal
“Ik bleef maar verversen, omdat ik dacht dat er een storing was.” Student Feike Prikken uit Lippenhuizen kon zijn ogen bijna niet geloven toen hij vrijdagochtend zijn reisplanner opende. Waar normaal de vertrektijden van zijn bus verschijnen, stonden nu alleen rode meldingen. Geen vertragingen, geen aangepaste dienstregeling, maar complete uitval.
“Ik moest naar school voor een belangrijk tentamen, maar er reed gewoon niks,” vertelt hij. “Normaal stap ik in Lippenhuizen op de bus en ben ik onderweg naar Groningen. Nu moest ik ineens kijken hoe ik daar überhaupt moest komen.” Uiteindelijk bracht zijn moeder hem met de auto naar de stad. “Dat kon gelukkig, maar zij moest er wel vrij voor nemen. Niet iedereen heeft iemand die even kan rijden.”
Feike was niet de enige die die ochtend voor een verrassing kwam te staan. Door sneeuw, gladheid en harde wind besloot Qbuzz het busvervoer in Friesland stil te leggen. Op sociale media verschenen direct reacties van reizigers die niet naar hun werk konden, lessen moesten missen of belangrijke afspraken zagen verdwijnen.
Een provincie die afhankelijk is van de bus
Voor veel Friezen is de bus meer dan alleen een handig vervoermiddel. Zeker in kleinere dorpen vormt het openbaar vervoer vaak de verbinding met scholen, werkplekken, ziekenhuizen en winkels.
Toen duidelijk werd dat de bussen niet zouden rijden, waren de gevolgen dan ook direct merkbaar. Studenten moesten op zoek naar een lift, werknemers overlegden met hun werkgever of thuiswerken mogelijk was en sommige afspraken werden noodgedwongen verzet.
Volgens Douwe Boersma van de provincie Fryslân was het geen besluit dat zomaar werd genomen. “Niemand wordt blij van stilstaand openbaar vervoer,” zegt hij. “We weten hoeveel mensen afhankelijk zijn van de bus. Maar op een gegeven moment moet je kijken naar de omstandigheden en de risico’s die daarbij horen.”
Volgens Boersma draaide de discussie uiteindelijk om één vraag: is het nog verantwoord om de weg op te gaan?
Wanneer wordt het te gevaarlijk?
Die vraag leefde ook bij reizigers. Veel mensen zagen auto’s nog rijden en vroegen zich af waarom de bussen dan stil moesten blijven staan. Volgens Boersma zit daar een belangrijk verschil. “Een buschauffeur vervoert tientallen passagiers tegelijk. Als de omstandigheden verslechteren, draag je een grote verantwoordelijkheid. Op sommige momenten vonden wij dat de risico’s simpelweg te groot werden.”
Ook Edwin Kuiper van FNV Streekvervoer begrijpt die afweging. Tijdens de winterse dagen hoorde hij veel verhalen van chauffeurs. “Mensen kijken uit het raam en zien een laagje sneeuw,” zegt hij. “Maar chauffeurs zitten midden in die omstandigheden. Zij merken hoe slecht het zicht soms is en hoe snel de situatie op de weg kan veranderen.” Volgens Kuiper zorgde vooral de combinatie van harde wind en sneeuw voor problemen. “Op sommige plekken bleef de sneeuw over de weg waaien. Dan lijkt een weg eerst goed begaanbaar, maar een paar minuten later ziet het er alweer heel anders uit. Dat maakt het lastig.” Daarnaast moeten chauffeurs voortdurend rekening houden met passagiers. “Een bus moet veilig kunnen remmen, optrekken en bij een halte stoppen. Dat vraagt onder winterse omstandigheden veel extra aandacht.”
Frustratie bij reizigers
Ondanks de uitleg zorgde het besluit op veel plekken voor frustratie. Niet iedereen had een alternatief achter de hand. Feike merkte dat ook op school. “In de groepsapps ging het nergens anders meer over,” vertelt hij. “Iedereen vroeg wie nog een auto had of wie er kon meerijden. Sommige studenten konden uiteindelijk helemaal niet komen.”
Zelf begrijpt hij beide kanten van het verhaal. “Op het moment zelf denk je vooral: dit komt me slecht uit. Je hebt een tentamen of een afspraak en je wilt gewoon gaan. Maar later zie je foto’s van gladde wegen en auto’s die van de weg zijn geraakt. Dan snap je wel dat ze voorzichtig zijn.” Volgens hem heeft de situatie vooral duidelijk gemaakt hoe vanzelfsprekend openbaar vervoer normaal gesproken is. “Je denkt er eigenlijk nooit over na. Je kijkt hoe laat de bus vertrekt en gaat de deur uit. Pas als die bus ineens niet rijdt, merk je hoeveel je ervan afhankelijk bent.”
Meer dan alleen een paar uitgevallen ritten
Dat het stilleggen van het busvervoer zoveel impact heeft, komt ook doordat Friesland anders is dan veel andere provincies. Buiten de grotere plaatsen zijn treinverbindingen beperkt en vormt de bus vaak de belangrijkste schakel tussen dorpen en steden. Voor scholen, werkgevers en reizigers betekende dat improviseren. Sommige lessen begonnen half leeg, werknemers kwamen later binnen of werkten vanuit huis en familieleden sprongen bij om mensen te vervoeren.
Volgens Boersma laat de situatie zien hoe belangrijk openbaar vervoer is voor de provincie. “Op een gewone dag stappen duizenden mensen in de bus zonder erbij stil te staan. Pas wanneer zo’n netwerk uitvalt, zie je hoeveel mensen er dagelijks gebruik van maken.” Tegelijkertijd benadrukt hij dat veiligheid altijd voorop moet staan. “Bereikbaarheid is belangrijk, maar niemand heeft er iets aan als mensen onderweg in gevaar komen.”
Geen reactie van Qbuzz
Er is meerdere keren contact gezocht met busmaatschappij Qbuzz. Het bedrijf is gevraagd naar de afweging achter het stilleggen van het busvervoer en de gevolgen voor reizigers. Op het verzoek voor een interview kwam helaas geen reactie. Via openbare berichten liet de vervoerder wel weten dat de beslissing is genomen vanwege de weersomstandigheden en de veiligheid van reizigers en personeel.
Inmiddels rijden de meeste bussen weer volgens de normale dienstregeling. Voor Feike was de situatie in ieder geval een leerzame ervaring. “Ik klaag weleens als de bus vijf minuten te laat is,” zegt hij lachend. “Na deze week denk ik dan: als hij maar rijdt.”
De winter heeft deze week niet alleen voor sneeuw en gladheid gezorgd, maar ook laten zien hoe afhankelijk een provincie kan zijn van iets dat op gewone dagen vanzelfsprekend lijkt, namelijk: de bus die gewoon komt opdagen.
Foto: Pexels
Sneeuw legt busvervoer lam: “Dat ging vroeger wel anders”
Persoonlijk interview
Een persoonlijk interview met oud-buschauffeur Andries Krist
In januari 2026 lag het busvervoer in Friesland grotendeels stil door sneeuwval. Voor reizigers betekende het dat zei vaak niet naar hun werk of school toe konden komen. Voor Andries Krist uit Sneek riep het vooral verbazing op. “Ik keek naar buiten en dacht, het valt allemaal wel mee. En toch rijdt er geen bus.”
Andries kan het weten. Hij werkte veertig jaar als buschauffeur en begon op 3 maart 1980 bij de FRAM. In de decennia daarna reed hij voor verschillende vervoersbedrijven, die door fusies en aanbestedingen telkens van naam veranderden. Wat niet veranderde, was het werk zelf, rijden, ook als de weersomstandigheden moeilijker werden.
Voordat hij chauffeur werd, werkte Andries als monteur bij boerenbedrijven. “Maar ik zag al snel dat daar geen toekomst in zat.” Toen de FRAM personeel zocht, stapte hij over. Zijn start was meteen onrustig, er was een zware staking onder chauffeurs. “Maar na een week kon ik beginnen. En toen was ik buschauffeur.”
Winters hoorden bij het vak. Serieuze winters. “Als het hard sneeuwde, nam ik altijd een schep van huis mee,” zegt Andries. “Dat deed je gewoon.” Die schep was bedoeld voor momenten waarop een bus vast kwam te zitten. “Even loskomen, en dan ging je weer verder. Die bussen hadden grote wielen, dat hielp.”
De extreme winter van 1979 maakte hij net niet mee als chauffeur, maar hij herinnert zich wel hoe heftig die was. “Er lagen sneeuwduinen van vier, vijf meter hoog.”
In de jaren daarna kreeg hij als chauffeur genoeg zware winters voor zijn kiezen. “Wij reden eigenlijk altijd. Totdat het echt niet meer ging.”
Dat punt werd niet vaak bereikt. “Het gebeurde bijna nooit dat je zei: “nu kan het niet.” Die afweging lag toen bij de chauffeur zelf. “Niet bij een kantoor of een computer. Jij zat achter het stuur en bepaalde.”
Een vroege rit richting Heerenveen staat hem nog helder bij de geest. In een sneeuwstorm kwam hij een andere bus tegen, met een controleur aan boord. “Die dacht nog even met mij mee terug te kunnen.” Dat liep anders, ik zag hem te laat en kon door de gladheid absoluut niet meer remmen”. De controleur moest uiteindelijk een uur wachten bij een brug op de volgende bus. “Helaas, die heb ik dus moeten laten staan.”
Niet alles ging altijd door. In Lemmer stond Andries eens stil met bevroren luchtleidingen. “De remmen zaten vast. Dan is het klaar.” Hij belde om hulp vanuit het postkantoor tegenover de halte. “En dan stond je daar te wachten.”
Naast passagiers vervoerde hij ook kranten en pakketten. ’s Avonds lagen de voorste banken van de bus vol met stapels kranten. “Bij elke halte ging er weer wat uit. Elk dorp zijn eigen bundel.” Het Friesch Dagblad ging standaard mee. “Dat is nu niet meer.”
Een moment dat hem altijd is bijgebleven, speelde zich af tijdens ijzel in Wommels. “Ik reed stapvoets, het was spekglad.” Bij een bocht gleed een bromfietser onderuit en schoof onder de bus door. “Ik kon niet remmen, hij ook niet.” De jongen gleed van voren bijna tot achter onder de bus door. “Mijn hart zat in mijn keel.”
Wonder boven wonder kwam hij er vrijwel ongedeerd onderuit. “Hij zei: ik dacht dat het mijn laatste uur was.” Hulpdiensten kwamen ter plaatse en Andries werd uitgereden. “Dat was meteen einde dienst.” Hij weet zeker dat zo’n incident tegenwoordig heel anders zou worden beleefd. “Iedereen heeft een telefoon. Alles wordt vastgelegd.”
Volgens Andries is het veel later pas zo streng geworden qua het stilleggen van busvervoer. “We hadden vroeger ook een halve meter sneeuw. Dan ging je scheppen en daarna reed je weer.” Wat hem nu opvalt, is hoelang het duurt voordat het vervoer weer op gang komt. “Het lijkt alsof alles vastloopt.”
De oorzaken ziet hij in ervaring en techniek. “Die bussen zitten vol elektronica. Vocht en sneeuw zijn funest.” Ook elektrische bussen noemt hij kwetsbaar. “Accu’s houden niet van kou. Dat zie je bij auto’s en fietsen ook.”
Daarnaast is het openbaar vervoer zelf veranderd. “Vroeger zaten de bussen vol. Echt vol.” Tachtig passagiers was geen uitzondering. “Mensen stonden tot voorin.” Nu ziet hij vooral lege bussen rijden. “Iedereen heeft een auto of een e-bike.”
Wat hem het meest stoort, is het veranderde beleid. “Het is commercieel geworden.” Door aanbestedingen moest hij meerdere keren opnieuw solliciteren op zijn eigen baan. “Elke zes jaar weer.” Bedrijven kwamen en gingen. “Maar de reiziger raakte steeds verder op de achtergrond.”
Toen het busvervoer in januari 2026 volledig werd stilgelegd, kon hij het moeilijk begrijpen. “Wij wilden er altijd zijn voor de passagiers.” Hij haalt zijn schouders op. “Het ging vroeger ook niet altijd goed. Maar we reden wel.
Foto: Andries Krist.
Verantwoordingsvideo op de oude manier.
