Door: Jolien Visscher
Het nieuwsbericht, achtergrondverhaal en persoonlijk interview hangen allemaal samen. Ze gaan allemaal over het onderwerp: Vrijwilligers in tijden van azc-discussie in Hardenberg.
NIEUWSBERICHT
COA negeert afspraak, azc Hardenberg blijft open
HARDENBERG – Het azc aan de Jachthuisweg in Hardenberg had begin maart 2026 moeten sluiten nadat Hardenberg ruim tien jaar opvang heeft geboden aan honderden asielzoekers. Toch ging de sluiting op het laatste moment niet door en houdt het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) de locatie open.
De gemeente heeft daarom op 17 maart een dwangsom van 55.000 euro per dag opgelegd De teller staat inmiddels op bijna twee miljoen. Het COA zegt geen andere keuze te hebben: andere opvangplekken in Nederland zitten vol.
Bovendien bleek dat de sluiting van het azc niet bovenaan de prioriteitenlijst van het COA staat. Dat staat in een interne memo die door een anonieme tipgever met RTV Oost is gedeeld. Voor de gemeente is dit het kantelpunt. Het college van burgemeester en wethouders noemt dit onacceptabel en blijft druk zetten op het COA en het ministerie.
Ondertussen groeit de onrust onder de bewoners van het azc zelf. Directeur Anne van den Hoek van stichting InBeeld sprak van huilende vrouwen met kleine kinderen die niet weten waar ze naartoe moeten.
Momenteel verblijven er nog ongeveer 240 mensen in het azc.
© Foto: Rahime Gül via Pexels
ACHTERGRONDVERHAAL:
Vrijwilligers in Hardenberg blijven zich inzetten ondanks de discussie rondom het azc: ‘Mensen zeggen soms: alle asielzoekers moeten weg, maar niet mijn buren’
De tafels zijn aan elkaar geschoven en de kopjes met dampende koffie en thee staan al klaar. Langzamerhand stroomt de kamer vol en al gauw zijn alle zitplekken bezet en wordt er volop gekletst. Geke tikt op de tafel. Het is tijd om te beginnen. “We gaan het eerst hebben over ontspanning.”
Wat betekent ontspanning voor jou, is de vraag. “Ik had veel spanning deze week, geen ontspanning”, vertelt Slava, een Syrische vluchteling, als het haar beurt is om te vertellen wat ontspanning voor haar betekent “Ik adem alleen voor ontspanning”, is haar antwoord als haar wordt gevraagd wat ze dan wel doet om te ontspannen. Er klinkt een luid gelach in de ruimte. “Dat vind ik een mooi antwoord”, klinkt het vanaf de andere kant van de tafel. De positieve sfeer in de ruimte is sterk aanwezig.
Koffie en Taal is een wekelijkse bijeenkomst georganiseerd door de bibliotheken in Hardenberg. De deelnemers van deze bijeenkomst zijn anderstaligen die graag Nederlands willen leren. Daarbij helpen vrijwilligers hen. Eerst wordt er koffie gedronken en gekletst, daarna wordt er gepraat over het woord van de week en tot slot wordt er in groepjes gelezen om zo de taal te verbeteren en mensen in contact te brengen.
Toch staat de ontspannen sfeer in contrast met de discussie die zich in Hardenberg afspeelt. Rondom het asielzoekerscentrum aan de Jachthuisweg in Hardenberg is al maanden veel te doen. De uitgestelde sluiting van het azc heeft geleid tot een conflict tussen het COA en de gemeente. Door het tekort aan opvangplekken verblijven er nog altijd asielzoekers in Hardenberg, wat tot discussies en protesten leidt.
Tegelijkertijd zijn in Hardenberg tientallen vrijwilligers actief die vluchtelingen helpen met taal, papierwerk en het opbouwen van een nieuw leven in Nederland.
Volgens René Bekkers, hoogleraar filantropie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, leidt discussie rondom asielopvang niet altijd direct tot minder vrijwilligers. Wel kan volgens hem polarisatie ervoor zorgen dat mensen minder openlijk over hun vrijwilligerswerk praten. “De meeste vrijwilligers worden gevraagd door iemand die het al doet”, zegt hij. “Als mensen minder snel vertellen dat zij vrijwilligerswerk doen voor vluchtelingen, wordt het ook moeilijker om nieuwe vrijwilligers te vinden. Als je op een verjaardag zit en je denkt dat er ook mensen bij zijn die anti zijn, dan zul je het daar niet snel over hebben. En juist via dat soort gesprekken komen nieuwe vrijwilligers binnen.”
Maatschappelijke waardering is bij vrijwilligerswerk heel belangrijk, zegt Bekkers. “Al is het maar één iemand die zegt: ‘ik vind het geweldig dat je dit doet’, kan dat al een heel verschil maken.
Tegelijkertijd ziet hij soms ook een tegenovergesteld effect. “Polarisatie is ook een teken van betrokkenheid. Mensen die vluchtelingen willen helpen, kunnen zich juist extra gaan inzetten wanneer er veel weerstand is.”
Volgens Geke, die al ruim tien jaar vrijwilliger is bij Koffie & Taal, zijn de gevolgen van de discussie vooral merkbaar onder deelnemers. “Mensen worden bang”, vertelt ze. “Na de verkiezingswinst van de PVV vroegen sommige deelnemers zelfs of ze hun koffers nu moesten pakken.” Zelf krijgt Geke niet altijd positieve reacties op haar vrijwilligerswerk, maar dat beïnvloedt niet haar motivatie om het vrijwilligerswerk te blijven doen. “Er zijn keurige mensen in mijn omgeving die met droge ogen zeggen dat het allemaal gelukszoekers zijn. Ik snap dat niet. Die mensen heb ik geschrapt van mijn vrienden”.
Geke merkt in haar vrijwilligerswerk ook niet dat andere vrijwilligers afhaken. “De mensen die dit werk doen, doen het omdat ze vinden dat het moet”. Volgens haar zijn veel vrijwilligers bewust gemotiveerd en laten zij zich niet snel beïnvloeden door de politieke discussie. “Ik heb nog steeds het idee dat het heel nuttig is wat we doen”.
Geke ziet vooral in haar vrijwilligerswerk hoe belangrijk persoonlijk contact is voor het verminderen van vooroordelen. “Dat is ook een belangrijke factor waarom ik dit werk doe. Het is ook in ons belang om die angst van mensen te dempen en te relativeren. Mensen zeggen soms: alle asielzoekers moeten weg, maar niet mijn buren, want dat zijn leuke mensen.” Voor Geke laat dit zien hoe groot het verschil kan zijn tussen beeldvorming en persoonlijke ervaringen.
Voor de Syrische Slava maken vrijwilligers een groot verschil. Ze is inmiddels twee jaar in Nederland en heeft veel contact met vrijwilligers, vertelt ze. Slava wacht al twee jaar op een identiteitsbewijs. Zonder dat kan ze niet naar school en niet werken. “Ik heb contact met Nederlandse vrijwilligers om de taal te leren. Dat is het enige wat ik nu kan doen”.
Ook Natsinet is negen jaar geleden gevlucht uit Eritrea. Ze werkt inmiddels zelf als vrijwilliger bij de kringloop in Dedemsvaart. Toen ze aankwam in Nederland waren er veel vrijwilligers die voor haar klaarstonden. “Zij kwamen bij mij thuis en hielpen mij met papier en de post”. Natsinet vindt het erg belangrijk dat vrijwilligers zich blijven inzetten voor vluchtelingen. “Ik vond de hulp heel fijn, en nu nog steeds.”
De koffie is op en de leesboekjes zijn uitgelezen. Buiten gaat de discussie over het azc door, maar binnen bij Koffie & Taal draait het vooral om het contact tussen mensen. Juist dat contact blijkt voor veel vrijwilligers een reden genoeg om zich te blijven inzetten voor vluchtelingen en statushouders.
PERSOONLIJK INTERVIEW:
‘Het maakt echt uit waar je wieg staat’
© Foto: Hanna de Vries
In een tijd van toenemende weerstand tegen de opvang van asielzoekers kiest Hanna de Vries (43) uit Hardenberg er juist voor om deze mensen te helpen. In Hardenberg is het azc al jaren een strijdpunt, maar nu het azc al 3 maanden langer open is dan gepland, klinken de negatieve geluiden nog harder. Toch kiest Hanna er bewust voor om wat voor deze vluchtelingen te betekenen. Al ruim drieënhalf jaar is ze vrijwilliger bij VluchtelingenWerk in Hardenberg. Naast haar baan als oncologieverpleegkundige in het ziekenhuis van Hardenberg en haar gezin met twee kinderen, helpt zij statushouders die een nieuw leven proberen op te bouwen. Maar volgens Hanna draait haar vrijwilligerswerk om meer dan alleen de praktische hulp. “Je ziet wel dat mensen het heel erg waarderen dat je er bent.”
“Altijd je schoenen uit bij de deur en er wordt altijd veel eten en sterke koffie aangeboden, ook al is het Ramadan, dan zit ik alleen te eten.” Dat is het eerste wat Hanna vertelt als ze beschrijft hoe een bezoek aan een van haar cliënten eruitziet. Terwijl ze over haar bezoek vertelt, glimlacht ze breed. “Ze zijn altijd heel gastvrij. Dat is wel anders dan wij Nederlanders gewend zijn.”
Hanna’s motivatie om vrijwilligerswerk te doen bij Vluchtelingenwerk ontstond niet zomaar. Haar moeder was namelijk toen Hanna kind was ook vrijwilliger bij Vluchtelingenwerk “Daardoor wist ik al wat het werk inhield,” vertelt ze. Er verschijnt een kleine, zachte glimlach wanneer ze terugdenkt aan dit moment. Ze kijkt even uit het raam, alsof ze teruggaat naar die tijd. “Wij hadden als gezin ook contact met de mensen die zij begeleidde. Dat is altijd blijven hangen en toen de kinderen wat ouder waren en alles stabiel thuis werd, merkte ik dat ik ruimte had om er iets bij te doen”. Ze knikt zachtjes terwijl ze het vertelt. “Toen dacht ik: waarom zou ik die tijd niet gebruiken om andere mensen te helpen die het niet zo makkelijk hebben als ik?”
Sindsdien begeleidt ze meerdere gezinnen en alleenstaanden die als vluchteling naar Nederland zijn gekomen en inmiddels statushouders zijn. Vanaf het moment dat zij een woning krijgen toegewezen, wordt Hanna hun vaste contactpersoon. Hanna helpt ze met het begrijpen van brieven, het regelen van afspraken bij de huisarts of gemeente en het aanvragen van praktische zaken. Maar voordat ze beziggaan met de praktische zaken, is er eerst tijd voor een gesprek. “Dan praten we over hoe het met de kinderen gaat en hoe zij zich voelen. Soms vragen haar cliënten om iets kleins, soms iets groots, maar Hanna merkt ook dat het gesprek misschien nog wel belangrijker is. “Het is eigenlijk ook een sociaal momentje voor hen. Een soort van contact met mensen die ze misschien anders niet zo snel zouden spreken. Dat sociale stukje is minstens net zo belangrijk als de praktische hulp.” Ze begint wat sneller te praten. Over de persoonlijke verbinding praat ze zichtbaar met meer enthousiasme.
Dat persoonlijke contact is ook wat haar vrijwilligerswerk zo bijzonder maakt. “Je merkt gewoon dat de verhalen die ze vertellen, daar kunnen wij ons eigenlijk niets bij voorstellen.” Het is even stil en Hanna kijkt met een fronsende blik naar haar koffiekopje terwijl ze met haar vinger over de rand van het kopje rondjes draait. Ze aarzelt even of ze het moet vertellen en haalt even diep adem voor ze verder praat. “Vorige week kreeg ik een appje van een cliënt van mijn leeftijd uit Iran. Zij appte dat haar vader was vermoord in Teheran en zij wou haar moeder hier naartoe krijgen en vroeg of dat lukte. Dat soort dingen, dat raakt mij wel echt, daar kan ik mijzelf niks bij voorstellen.” Hanna kijkt met een serieuze blik als ze het vertelt. “Het laat mij wel beseffen hoe ik ben opgegroeid en hoeveel geluk ik heb gehad. Het maakt wel echt uit waar je wieg staat.”
Sommige contacten groeien zelfs uit tot meer dan alleen begeleiding. Hanna vertelt over een gezin dat zij jaren geleden leerde kennen. De vader van het gezin was ooit patiënt van haar in het ziekenhuis, vertelt ze. “Hij had uitgezaaide darmkanker en wist vlak voor zijn overlijden zijn familie naar Nederland te halen.” Zodra ze over hem praat, wordt haar stem zachter. “Officieel hoef ik dat gezin al lang niet meer te begeleiden, maar ik kom er nog steeds.” Ze glimlacht terwijl ze even naar beneden kijkt. “We hebben samen zoveel meegemaakt dat er een bijzondere band is ontstaan.”
Juist dat soort contacten zorgen ervoor dat Hanna het vrijwilligerswerk blijft doen. Ze merkt echt hoe dankbaar mensen zijn voor de hulp die ze krijgen. “Soms krijg je een knuffel,” vertelt ze met een bescheiden glimlach. “Of mensen zeggen wel tien keer dankjewel. Dan zie je wel echt dat ze het heel fijn vinden als ik er voor ze ben”, vertelt ze met een licht trotse blik.
“Het is een hele fijne groep om mee te werken. Ondanks dat ze heel veel moeilijke dingen hebben meegemaakt.” Dat maakt de begeleiding voor Hanna ook niet altijd makkelijk. “Ik ben er ook niet om hele makkelijke dingen te doen,” zegt ze met zelfvertrouwen en een zelfbewuste glimlach.
Volgens Hanna wordt er in discussies over vluchtelingen vaak vergeten dat het ook gewoon om mensen gaat. “Ik denk dat veel mensen die er zo tegen zijn eigenlijk nooit echt contact hebben gehad met vluchtelingen of asielzoekers”, zegt ze fronsend terwijl ze haar handen in elkaar vouwt en even uit het raam kijkt voor ze verder praat. “Als je elkaar leert kennen, verandert er vaak iets.”
Ook ziet ze dat terug in de buurten waar statushouders komen wonen. “Eerst is er vaak wantrouwen, maar zodra er gesprekken ontstaan, komen er steeds meer begroetingen en soms zelfs vriendschappen. Contact is zo belangrijk,” zegt ze nadrukkelijk terwijl ze zachtjes zonder geluid met haar hand op de tafel slaat. “Dan zie je vaak dat vooroordelen vanzelf verdwijnen.”
Hanna vindt het erg belangrijk dat de gemeente Hardenberg asielzoekers blijft opvangen. “Ik ben opgevoed met het idee dat grenzen zijn gemaakt door mensenhanden en die zeggen mij niet zoveel, dus waarom zou ik meer recht hebben om hier te wonen dan iemand anders uit een ander land? Ik denk dat dat zeker onze verantwoordelijkheid is om daarom mensen te blijven opvangen.” Ze zegt het stellig en is zeker niet bang dat mensen haar verwijten om haar duidelijke mening. “Mensen weten wel hoe ik erover denk, dus die zouden nooit zo snel hun kritiek over dit onderwerp op mij uiten.”
Hanna is nog lang niet van plan om te stoppen met het vrijwilligerswerk. Daarvoor krijgt ze er te veel voor terug. “Ik wil mensen helpen en ondersteunen die het veel hebben gehad dan ik zelf. En als ik dan zie dat iemand zich hier eindelijk thuisvoelt,” ze laat even een stilte vallen, “dan weet ik weer waarom ik dit doe.”
© Foto: Julia M Cameron via Pexels
