Sociale media zijn niet meer weg te denken uit het dagelijks leven van jongeren. Van even scrollen in de trein tot urenlang vastzitten in eindeloze feeds: het gebruik gaat vaak automatisch en zonder er echt bij stil te staan. Tegelijkertijd roept het vragen op over de invloed die deze platforms hebben op ons welzijn. In dit interview vertelt Eline van Reis openhartig over de rol van sociale media in diens leven en herkenning tot onzekerheid en mentale impact.
Welke rol spelen sociale media in jouw leven?
“Als ik heel eerlijk ben, zit ik er eigenlijk veel te veel op. Het gaat vaak automatisch. Je zit bijvoorbeeld even in de trein, of je moet ergens wachten, en voor je het weet heb je alweer Instagram of TikTok geopend. Het is bijna een soort reflex geworden. Ik weet niet eens of ik het echt een goede gewoonte vind. Soms voelt het gewoon als tijd opvullen zonder dat je er echt bij nadenkt.
Het gebeurt ook vaak ’s avonds. Dan denk ik: ik ga om elf uur slapen, zodat ik de volgende dag een beetje uitgerust ben. Maar vervolgens pak ik toch nog even mijn telefoon erbij om ‘nog heel even’ door Instagram te scrollen. En voor je het weet is het ineens half één geworden omdat ik in dat eindeloze scrollen ben beland. Dat zogenaamde doomscrollen kan echt ongemerkt heel veel tijd opslokken. Achteraf denk ik dan wel: was dit het nou echt waard?”
Merk je dat sociale media invloed hebben op hoe jij je mentaal voelt?
“Ja, dat merk ik eigenlijk wel, en het is een beetje dubbel. Aan de ene kant kan sociale media heel leuk en inspirerend zijn, maar aan de andere kant kan het ook best negatief uitpakken.
Het negatieve zit er voor mij vooral in dat een groot deel van de content die je ziet best heftig kan zijn. Op sociale media zie je bijvoorbeeld veel accounts die te maken hebben met eetstoornissen of herstel daarvan. Dat kan heel confronterend zijn. Het is soms moeilijk om zulke dingen voorbij te zien komen, vooral als iemand nog midden in dat proces zit en nog niet hersteld is. Dat soort beelden of verhalen kunnen best zwaar zijn om te zien en kunnen ook dingen bij jezelf oproepen.
Aan de andere kant heeft sociale media ook een positieve kant. Ik kom bijvoorbeeld vaak leuke recepten tegen die ik wil uitproberen, of inspiratie voor kledingstijlen. Ook zie ik soms video’s of berichten met positieve boodschappen of mensen die motiveren om goed voor jezelf te zorgen. Dat kan juist weer een goed gevoel geven. Het hangt dus heel erg af van wat je op dat moment tegenkomt. Het ene moment kan het me echt inspireren en blij maken, en het volgende moment kan het er juist voor zorgen dat ik me minder goed voel.”
Zijn er momenten geweest waarop sociale media je juist hielpen of juist slechter lieten voelen?
“Ja, die momenten zijn er zeker geweest. Soms kan sociale media juist helpen, bijvoorbeeld als je iets tegenkomt dat herkenning geeft. Dan zie je dat andere mensen met dezelfde dingen worstelen of dat iemand tips deelt over hoe je ergens mee om kunt gaan. Dat kan best steunend voelen, omdat je merkt dat je niet de enige bent.
Maar er zijn ook momenten waarop het me juist slechter laat voelen. Bijvoorbeeld wanneer je veel content ziet die je onzeker maakt of je aan het denken zet over dingen waar je eigenlijk liever niet te veel mee bezig bent. Dan merk ik dat mijn stemming daar echt door beïnvloed kan worden. Het kan ervoor zorgen dat je gaat piekeren of dat je jezelf kritischer gaat bekijken.”
Vergelijk je jezelf weleens met anderen online, en wat doet dat met je?
“Ja, dat gebeurt wel. Ik denk dat dat eigenlijk bijna automatisch gaat als je veel op sociale media zit. In mijn geval heeft dat vaak te maken met sport, omdat ik zelf ook veel sport en dus ook veel fitness- of gymgerelateerde content zie.
Als je dan mensen ziet met een bepaald lichaam of met heel veel spieren, kan ik soms denken: wauw, dat wil ik ook. Dan ga je jezelf vergelijken met hoe iemand anders eruitziet. Tegelijkertijd weet ik ook dat dat niet altijd realistisch is. Veel van die lichamen zijn het resultaat van extreem trainen, heel strikte diëten of dingen die voor mij helemaal niet gezond of haalbaar zijn.
Omdat ik voor een aantal dingen in therapie ben die met dit onderwerp te maken hebben, kan dat vergelijken soms best lastig zijn. Het kan een negatief stemmetje in mijn hoofd triggeren dat zegt dat ik ook zo zou moeten zijn of dat ik niet goed genoeg ben. Terwijl ik rationeel eigenlijk wel weet dat het niet zo werkt en dat iedereen een ander lichaam heeft. Maar dat maakt het nog niet altijd makkelijk.”
Wat heb jij zelf geleerd over hoe je het beste met sociale media om kunt gaan?
“Je hoort overal allerlei tips, zoals dat je een timer moet zetten voor hoe lang je op je telefoon zit of dat je meldingen moet uitzetten. Dat soort adviezen kom je vaak tegen, maar eerlijk gezegd heb ik nog niet echt een vaste manier gevonden die voor mij perfect werkt.
Wat ik wel steeds meer besef, is dat je heel kritisch moet kijken naar wat je online ziet. Veel dingen op sociale media zijn gewoon niet helemaal echt. Foto’s worden bewerkt, mensen laten alleen de mooiste momenten van hun leven zien en niet de moeilijke of minder perfecte kanten. Daardoor kan het lijken alsof iedereen een perfect leven heeft, terwijl dat in werkelijkheid natuurlijk helemaal niet zo is.
Ik probeer mezelf daar wel steeds vaker aan te herinneren: wat je online ziet is vaak een soort highlightversie van iemands leven. Het is niet altijd de volledige realiteit. Als je dat in je achterhoofd houdt, kan het soms helpen om dingen minder persoonlijk te nemen of jezelf minder te vergelijken met anderen.
Het blijft wel lastig, want sociale media zijn overal en je ontkomt er bijna niet aan. Maar ik denk dat bewustzijn daar al een belangrijke eerste stap in is.”
