De gemeente Apeldoorn wil groeien, en heeft daarom in november 2025 een nota aangenomen die hoogbouw in en rond het stadscentrum toestaat. Daarnaast is de gemeente van plan een woonwijk aan te leggen in de weilanden aan de andere kant van de A1. “We moeten wel de hoogte in, anders moeten we het groen in,” aldus gemeenteraadslid Martin Maassen. Hoe behoud je bij de bouw van honderd meter hoge flats de menselijke maat? De gemeente kan hierbij een voorbeeld nemen aan bloemkoolwijk De Maten.

De Maten ligt in het zuidoosten van de Veluwse stad en huisvest zo’n 26.000 mensen. De wijk komt uit de jaren ’70 – de hoogtijdagen van de bloemkoolwijk. Met de maakbare samenleving in het achterhoofd ontwierpen stedenbouwkundigen door heel Nederland dit soort ‘woonerfwijken’ (de officiële term).
Ook De Maten is volgens deze ideologie gebouwd: een grote rondweg met tientallen vertakkingsstraten die uitmonden in kleine buurtjes. Kijk er vanuit een satelliet bovenop, en het lijkt op een doormidden gesneden bloemkool.
De naam ‘De Maten’ heeft overigens niks te maken met de eerdergenoemde menselijke maat waar in de jaren ’70 zo naar werd gestreefd; het stamt uit de tijd dat het gebied nog drassig veen- en moerasgebied was.

De gemeente Apeldoorn wil meer hoogbouw, “maar geen Utrecht of Rotterdam worden”

Voor bezoekende automobilisten is het een ondoordringbaar doolhof; dat was bij het ontwerp precies de bedoeling. “Als voetganger of fietser kan je makkelijk van het ene naar het andere buurtje doorsteken, maar als automobilist moet je telkens de rondweg weer op,” vertelt Marcel IJsselstijn. Hij is bij de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed actief als onderzoeker en werkt met een team aan het project ‘Post-65’, waarbij stedenbouw en architectuur uit de periode 1965-1990 wordt aangewezen als erfgoed – een voorbeeld hiervan is het felbediscussieerde Centraal Beheerkantoor in Apeldoorn.
IJsselstijn: “De auto kreeg in bloemkoolwijken zoals De Maten bewust een ondergeschikte rol, in tegenstelling tot de autocentrische flatwijken van de wederopbouw.” Hierdoor kampen veel bloemkoolwijken tegenwoordig met een tekort aan parkeerplaatsen, een probleem dat ook bewoner Yolanda van der Merwe opmerkt in haar wijk.

Van der Merwe woont al in De Maten sinds de bouw ervan in 1972. Hoe is het om je kinderen op te voeden in een splinternieuwe bloemkoolwijk?


Verantwoording brongebruik: Voor de productie sprak ik met onderzoeker Marcel IJsselstijn van Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed om uit te leggen over de geschiedenis van het fenomeen bloemkoolwijk. Arjan van de Vlekkert is senior planoloog bij de Gemeente Apeldoorn en gaf toelichting over de (hoog-)bouwplannen van de gemeente. Yolanda van der Merwe gaf ten slotte een kijkje in het leven van de eerste bewoners van bloemkoolwijk De Maten. Ik kwam met hen in contact via respectievelijk het internet, de persafdeling van de Gemeente Apeldoorn en de Apeldoornse kerk De Drie Ranken.