De overgang van jeugdzorg naar zelfstandigheid is voor veel jongeren een kwetsbaar moment. Terwijl mentale gezondheid en jeugdzorg steeds vaker onderwerp van gesprek zijn, blijft de vraag wat er gebeurt wanneer de begeleiding afneemt. Wat betekent het om op je achttiende zelfstandig te moeten zijn, terwijl je nog volop in ontwikkeling bent? Keira (21) staat midden in die realiteit. Haar verhaal gaat niet alleen over zorg, maar vooral over doorzettingsvermogen.
Wie met Keira praat, merkt haar nuchterheid. Ze vertelt rustig, soms met een kleine lach, zelfs wanneer het onderwerp zwaar is. Alsof ze haar eigen verhaal inmiddels kan dragen.
Op haar zeventiende komt ze in een pleeggezin terecht. “Ik zou het geen opgroeien noemen,” zegt ze. De periode is daarvoor te kort. Het gezin functioneert volgens haar “op rolletjes”, bijna perfect. Het is wennen om in een huishouden te leven waar alles gestructureerd verloopt. Die ervaring laat haar nadenken over haar eigen thuissituatie en wat stabiliteit betekent. Al eerder merkt ze dat haar leven anders is dan dat van leeftijdsgenoten. Sinds ze in Nederland woont, voelt ze zich vaak de uitzondering.
Net voor haar achttiende verhuist ze naar begeleid wonen. Praktisch verloopt de overgang soepel: begeleiding helpt bij het verhuizen en er is veel overleg. Toch begint hier een intensere fase. Ze woont samen met andere jongeren die, net als zij, niet meer thuis kunnen wonen. “Ik ga erheen met weinig verwachtingen,” vertelt ze. “Dan kan het ook niet tegenvallen.” Toch blijkt het geen gemakkelijke tijd.
Het samenleven vraagt veel van haar. Ze deelt keuken en woonruimte met jongeren die hun eigen geschiedenis meedragen. Afspraken worden niet altijd nagekomen en spanningen lopen soms hoog op. “Meer onveilig en ongehoord,” zegt ze eerlijk. Wanneer conflicten escaleren en zelfs de politie een paar keer moet langskomen, vraagt ze zich af waarom er niet eerder wordt ingegrepen. Ze kaart het aan bij de begeleiding, maar actie laat soms op zich wachten.
Toch laat ze zich niet meeslepen in de onrust. Waar anderen moeite hebben met verantwoordelijkheid, pakt zij die juist snel op. Ze betaalt haar huur op tijd, houdt haar kamer netjes en voert haar taken uit. “Als iemand zijn verantwoordelijkheid niet neemt, stort het huis snel in.” Die houding typeert haar: observeren, analyseren en vervolgens zelf verantwoordelijkheid nemen.
Begeleiding is niet alleen negatief. Wanneer het contact met haar moeder moeizaam verloopt of wanneer ze zich mentaal minder voelt, is het waardevol dat er iemand luistert. In anderhalf jaar worden haar begeleidingsuren stap voor stap afgebouwd, van vier dagen per week naar bijna niets. Het systeem test of ze het alleen kan. Zelf voelt ze dat ze er klaar voor is.
Wanneer ze haar eigen woning krijgt, overheerst opluchting. “Ik ben ontiegelijk blij.” Voor het eerst hoeft ze met niemand rekening te houden. Ze richt haar huis in zoals zij dat wil. De stilte voelt niet leeg, maar rustgevend.
Toch brengt zelfstandigheid nieuwe uitdagingen. Structuur aanbrengen zonder begeleiding is wennen. Tijdens haar stage- en afstudeerperiode krijgt ze te maken met een burn-out. De combinatie van studie, werk en persoonlijke verantwoordelijkheid wordt haar even te veel. “Ik denk: hoe ga ik dit doen?” In plaats van stil te vallen, maakt ze schema’s en plant ze haar weken zorgvuldig. Stap voor stap hervindt ze haar balans.
Nu, bijna 22 jaar oud, woont ze al twee jaar volledig zelfstandig. Ze werkt, houdt haar financiën op orde en heeft haar eigen ritme gevonden. Waar ‘thuis’ vroeger tijdelijk voelde, is het nu iets wat van haar is. “Het voelt echt als mijn plekje,” zegt ze.
In een tijd waarin mentale gezondheid en jeugdzorg volop besproken worden, laat Keira zien wat er mogelijk is wanneer jongeren stap voor stap leren vertrouwen op zichzelf. De overgang van zorg naar zelfstandigheid is intens en soms onzeker, maar niet per definitie een breekpunt. Voor haar werd het een groeimoment. Zelfstandigheid ontstaat niet uit perfectie, maar uit proberen, volhouden en ontwikkelen.
Haar verhaal laat zien dat veerkracht niet luid hoeft te zijn. Soms zit het in blijven opstaan en langzaam bouwen aan een plek die eindelijk voelt als thuis.
Sibrecht Bouma 
Antina Bakker 
Willemijn van Doleweerd