Speelgoedfabrikant Mattel introduceert een autistische Barbie. Het doel hiervan is meer inclusiviteit. Chanel Matill Lodik diversiteits – en inclusiespecialist en heeft zelfs ook autisme, net als Lotta, een autistisch tienermeisje. Zij geven vanuit hun eigen expertise en ervaring antwoord op de vraag of zo’n pop in de praktijk wel echt bijdraagt aan meer begrip.
Volgens Lodik is de Barbie vooral bijzonder omdat herkenbaar speelgoed voor autistische kinderen tot nu toe ontbrak. “Er is veel speelgoed dat helpt bij zelfregulatie, zoals fidget spinners,” zegt ze. “Maar een pop waarin kinderen met autisme zichzelf kunnen herkennen, dat bestond eigenlijk niet. In die zin is dit een unicum.”
Dat betekent echter niet dat de representatie nu ‘af’ is. “Autisme is een breed spectrum. Je kunt niet dé autist maken.”
Die beperking ziet ook Lotta (14), die op haar negende de diagnose autisme kreeg. Ze herkent zich slechts deels in de Barbie. “De loszittende kleding, de koptelefoon, de fidget spinner en het ontwijken van oogcontact herken ik wel,” zegt ze. “Maar bijvoorbeeld de AAC-tablet weer niet. Het spectrum is heel breed, dus voor andere mensen kan het anders zijn.” Volgens Lotta laat dat meteen het probleem zien: één pop kan onmogelijk recht doen aan de diversiteit binnen autisme.
Daarnaast plaatst Lotta kanttekeningen bij het idee van uiterlijke kenmerken. “Ik ben wel blij dat het een vrouw is, omdat het stereotype autist vaak een man is,” vertelt ze. “Maar aan de andere kant heeft autisme geen uiterlijk.” Door autisme toch te koppelen aan zichtbare attributen, bestaat het risico dat een nieuw, versmald beeld ontstaat.
Dat gevaar sluit aan bij een bredere problematiek die Lodik schetst. In films en series worden autistische personen volgens haar al decennialang stereotiep gerepresenteerd als witte mannen of jongens. “Dat beeld bestaat al sinds de jaren veertig,” zegt ze. “Het gevolg is een grote onderdiagnose van vrouwen met autisme, vooral zwarte vrouwen en vrouwen van kleur.” Autisme bij meisjes uit zich vaak anders, maar past niet binnen het dominante beeld en wordt daardoor gemist.
Ook buiten speelgoed en media schiet het bewustzijn tekort, merkt Lotta. “Voor zichtbare beperkingen zijn er vaak aanpassingen,” zegt ze. “Maar voor onzichtbare beperkingen zoals autisme wordt weinig gedaan, terwijl het vaak om kleine dingen gaat, zoals zachtere muziek in winkels of een stille ruimte in pretparken.”
De autistische Barbie doorbreekt dat niet in één keer. Zichtbaarheid is belangrijk, maar echte representatie vraagt om meer dan één Barbie.
Amalia Nkomo 
floormartens