Zwolle, 21 maart 2026 – De laatste jaren daalt de taalvaardigheid onder jongeren sterk. Nederlandse jongeren van 15 jaar scoren inmiddels zo laag op begrijpend lezen dat ze niet meer voldoen aan de Europese norm. Dat blijkt uit het internationale onderzoek Programme for International Student Assement (PISA). Een van de belangrijkste oorzaken van de toenemende laaggeletterdheid onder kinderen is dat er steeds minder wordt gelezen. Waarom gebeurt dat?
Oorzaken
Volgens Rebecca van der Veen, docent op een basisschool, speelt de thuissituatie een grote rol. “Als kinderen opgroeien in een omgeving waar thuis weinig of niet wordt voorgelezen, merk je dat duidelijk in hun taalontwikkeling. Vaak vinden zij lezen ook minder leuk. Wij zeggen weleens: zien lezen, doet lezen. Dat motiveert een kind om zelf ook te gaan lezen.”
Ook noemt zij technologische ontwikkelingen als belangrijke oorzaak. “Het schermpje haalt kinderen vaak weg bij het fysieke boek. De laatste jaren worden ook luisterboeken ingezet om leerlingen weer aan het lezen te krijgen, maar dat kan een valkuil zijn. Sommige kinderen denken dat ze dan niet meer hoeven te lezen en als je ondertussen op een Chromebook zit, is het verleidelijk om iets anders te gaan doen.”
Initiatieven bieden hoop
Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft in 2022 het Masterplan Basisvaardigheden in het leven geroepen om scholen te ondersteunen bij het verbeteren van het onderwijs. Jan-Willem Heijkoop, woordvoerder van Stichting Lezen en Schrijven, staat achter dit initiatief. “We zien dat veel jongeren met een te laag taalniveau doorstromen naar het vervolgonderwijs. Hoewel Stichting Lezen en Schrijven zich richt op volwassenen, baart deze ontwikkeling ons zorgen. Deze jongeren vormen immers de laaggeletterden van de toekomst. Het Masterplan Basisvaardigheden heeft als doel dat elk kind goed leert lezen, schrijven, rekenen en digitaal vaardig wordt. Dat juichen wij toe, maar we zouden ook graag een vergelijkbaar plan zien voor volwasseneducatie.”
Niet alleen de overheid komt met initiatieven, ook voetbalorganisaties zetten zich in. De Overijsselse clubs PEC Zwolle, Heracles Almelo, Go Ahead Eagles en FC Twente werken samen aan maatschappelijke projecten, zoals het laten voorlezen door profvoetballers in de klas. Waar veel andere initiatieven moeite hebben om kinderen aan het lezen te krijgen, blijkt deze aanpak succesvol: inmiddels zijn meer dan 4000 kinderen hierdoor aan het lezen geraakt.
Blijvende aandacht noodzakelijk
De afnemende taalvaardigheid onder jongeren kent meerdere oorzaken, zoals de thuissituatie en technologische ontwikkelingen. Initiatieven bieden hoop, maar zonder blijvende aandacht dreigt het probleem verder te groeien.
Door Coen Schellevis
Marije Jansen 
Yoni Korblet 
Lieke Ploegman