Zwolle – Bij het bedrijventerrein naast het Isala Ziekenhuis is de sfeer gelaten. Het is maandagochtend. Op één gebouw hangt, achter een zwerm fietsen, een groot bord aan de muur: “Zwolle heet u welkom”, staat boven een Oekraïense vlag, verbleekt door het zonlicht. Wiens blik niet op het bord was gevallen, ziet niet dat achter de ramen van deze gebouwen al jaren honderden Oekraïners leven.
Het is iets waarover in Zwolle dan ook weinig publieke discussie over was, de opvang van Oekraïners. Heel anders is dat bij de opvang van andere vluchtelingen. Ondanks de discussie worden op verschillende locaties in Zwolle, zoals de Meeuwenlaan en de Rijnlaan, wel asielzoekers opgevangen. In de stad kijken organisaties als Present e en ZwolleDoet verder dan alleen de aantallen en opvang, en proberen ze vluchtelingen te ondersteunen en wegwijs te maken in de stad.
Of ze nu uit Oekraïne komen of uit Eritrea, Syrië of Iran: voor Maartje Jager van Stichting Present Zwolle maakt het weinig verschil. Tijdens de ontmoetingen “Klets en Koek” die zij organiseert draait het niet alleen om grammatica en woordjes leren. “We zijn geen school”, zegt ze. “Veel mensen krijgen al Nederlandse les. Wij vinden de ontmoeting minstens zo belangrijk.”
In het taalcafé probeert Jager nieuwkomers te helpen. “Vanmorgen waren er iets van 15 bezoekers. En dan maak ik groepjes en er liggen allemaal materialen. Boeken, leesboekjes, grammatica boeken, maar ook allerlei spelletjes en gesprekskaartjes die echt voor deze doelgroep ontwikkeld zijn, om te oefenen met Nederlands praten. De mensen die komen hebben dus ook heel uiteenlopende niveaus. Sommigen kunnen echt 3 woorden Nederlands en met anderen kan je al best wel een gesprekje voeren.”
Ondanks de uitgestoken hand merkt Jager dat Oekraïners uit de opvang bij Oosterenk weinig gebruik maken van haar aanbod. “We zijn daar wel al een paar keer geweest. Om dan te zeggen: We hebben heel veel vrijwilligers, als er iets nodig is laat ons weten. Als er kleren nodig zijn, of als er iemand naar het ziekenhuis moet. Maar er wordt eigenlijk niet echt gebruik van gemaakt. Dus op de een of andere manier hebben we daar niet zo veel contacten mee.”
Dat er weinig hulpvraag is van Oekraïners, komt vooral doordat de gemeenschap samen optrekt, zo blijkt op maandagochtend op bedrijventerrein Oosterenk. Voor de opvang zitten mensen met elkaar te kletsen, onder een schuurtje versierd met bloemen en tapijt. Een aantal zijn blij met de opvang hier. “We voelen ons heel welkom, ik ben hier met mijn familie heen gekomen”, zegt de 20-jarige Sofia. “Mijn ouders werken hier allebei. Ik ben blij dat we hier geholpen worden. We zijn al een paar jaar hier in Nederland, ik ken hier al veel mensen”, vertelt ze in gebrekkig Engels. Even verderop, bij een ander schuurtje van een ander gebouw, zit een oudere vrouw. Ze is “blij” met de opvang, vertelt ze lachend. “We helpen elkaar.”
Ook familie van de 19-jarige Alina verblijft in de opvang op bedrijventerrein Oosterenk. Zelf woont ze samen met haar moeder en broer bij een Zwols echtpaar in huis. Lees hier haar verhaal:
Desondanks hoeft Jager zich met stichting Present niet te vervelen. Inmiddels heeft ze de vraag gekregen van de gemeente om te helpen bij de noodopvang in Hotel Lumen, even verderop. “Zo’n noodopvang gaat best wel “ad hoc”. Dan wordt op een maandag besloten dat er woensdag mensen komen. Toen zijn wij door het COA en de gemeente wel benaderd of we iets konden betekenen, omdat er daar helemaal niks te doen is voor die gezinnen. Dan doen wij een oproep, en melden zich best veel vrijwilligers. Dat zitten wij dan in onze avonduren nog te regelen.”
Lees hier meer over de opvang in het Lumen hotel en de feiten & cijfers over de andere locaties:
Ook op de Meeuwenlaan hebben organisaties als het COA en ZwolleDoet! hun handen vol. Zo’n 300 mensen verblijven op die locatie, in een oud kantoorpand. In februari 2027 moet de locatie, zoals afgesproken, sluiten. Het grootste deel van de bewoners heeft inmiddels een verblijfsstatus. Terwijl er in alle haast een nieuw onderkomen voor deze groep wordt gezocht, worden er ook activiteiten georganiseerd, zegt Roos van der Linden van het COA (Centraal Orgaan Asielzoekers): “Er wordt hier van alles georganiseerd. Zowel op locatie als elders in de stad. Denk dan aan voetbaltoernooien, handbaltoernooien en sportdagen. Ook hebben wij een fysieke ruimte in het pand: de meedoenbalie, die zorgt ervoor dat informatie over activiteiten bij de bewoners komt.”
Manasse Hop (25), vrijwilliger bij ZwolleDoet!, is erg druk met de meedoenbalie, een samenwerking tussen het COA en ZwolleDoet!: “De meedoenbalie helpt bewoners van een AZC richting alle vormen van meedoen in de samenleving. Het is een fysieke ruimte, met een koffiezetapparaat en wat banken. Vaak is het toch door middel van gesprekken dat je er pas achter komt wat iemand leuk vindt om te doen.” Hij probeert naast de activiteiten die van der Linden van het COA benoemde, de bewoners bezig te houden. “De afspraak die wij hier hebben is dat COA zich richt op de weg richting betaald werk en ik me meer richt op vrijwilligerswerk en activiteiten, de andere dingen.
De Oekraïense vlag op het welkomstbord op bedrijventerrein Oosterenk is inmiddels dan wel verbleekt door de zon, maar de boodschap staat er nog altijd op: Zwolle heet vluchtelingen welkom. Voor Hop is dat pas het begin: “Mijn wens is dat zoveel mogelijk bewoners buiten het gebouw komen. Dat werkt natuurlijk het beste als integratie, dat je in contact komt met andere bewoners.”
