Door: Juliette Droin

Het geroezemoes vult de ruimte terwijl tientallen jongeren voorzichtig plaatsnemen aan kleine tafeltjes in een café in Amsterdam. Sommigen lachen zenuwachtig, anderen nemen nog snel een slok van hun drankje voordat de eerste bel klinkt. Acht minuten. Meer tijd krijgen ze niet om elkaar te leren kennen. Aan tafel drie stelt een jongen direct de vraag waar iedereen bang voor lijkt: “Dus… wat bracht jou hier?” Zijn date schiet in de lach. De ongemakkelijkheid breekt meteen.

Swipen, likes, matches, lang namen datingapps het voortouw in de datingcultuur van jongeren. Maar dat is verleden tijd. Apps zoals Tinder en Bumble ervaren in het afgelopen kwartaal een afname van gebruikers van 7 tot 11%. In Nederland liepen afgelopen zomer de wekelijkse downloads terug van ongeveer 3.200 naar 2.800. De datingapps lopen leeg, jongeren zijn Swipe-moe en de behoefte naar echte ontmoetingen neemt toe. Organisaties als Click Speeddate en Café Crush Amsterdam vergroten. Is speeddaten dé nieuwe manier voor jongeren om mensen te leren kennen? 

Britt Overink (18) uit Deventer herkent de swipe-moeheid, “Ik had nooit het idee dat ik een serieuze partner zou kunnen vinden op een datingapp.” Britt gebruikte een half jaar lang Tinder, met enkele pauzes ertussen. “Ik vond het niet meer leuk. Ik dacht: er zitten toch alleen maar gekkies op.” Britt is niet de enige. Onder jongeren wordt steeds vaker gesproken over te veel keuzes, ghosting en gebrek aan oprechte aandacht. Ze ervaren apps verslavend: een spel dat je blijft spelen, maar waarvan je steeds minder voldoening krijgt.

Communicatiewetenschapper Janneke Schokkenbroek, die onderzoek doet naar online datinggedrag, ziet een duidelijke verschuiving. “Online contact is vluchtig en oppervlakkig,” zegt ze. “Je leert elkaar nauwelijks kennen. Jongeren willen echte aandacht, en dat krijg je niet van een rijtje foto’s of een match die na twee uur alweer verdwijnt.” 

Daarnaast beïnvloeden datingapps volgens Schokkenbroek de verwachtingen van jongeren. “Apps geven een verkeerd beeld van wat relaties zijn, alsof het altijd makkelijk, spannend en probleemloos moet zijn. Maar echte relaties bestaan ook uit conflict en ongemak. Omdat jongeren dat minder oefenen, geven ze sneller op wanneer het moeilijk wordt.” Daarbij werkt het constante swipen verslavend: elke like geeft een klein dopamineshot, maar die korte prikkels gaan ten koste van een diepere verbinding.  Ook ziet ze dat jongeren door het vele online contact minder gewend raken aan echte sociale interactie. “In een onlinegesprek kun je altijd nadenken, pauzeren, verdwijnen. In het echt moet je reageren, en dat vinden veel jongeren inmiddels spannender.” Dat maakt volgens haar de terugkeer naar offline ontmoetingen logisch: “Jongeren hebben behoefte aan contact dat niet zomaar verdwijnt. Echte gesprekken.”

Dat verlangen naar echte ontmoetingen vormde de basis van Café Crush, opgericht door Elisa en Marieke. “Iedereen om ons heen was helemaal klaar met die datingapps. Wij zelf ook,” vertelt Elisa. “We wilden terug naar ‘zoals vroeger’: elkaar ontmoeten in een café, spontaan en echt.”

Café Crush werkt met kleine groepen van ongeveer vijftig deelnemers. Vooraf vullen deelnemers een formulier in, waarmee Elisa en Marike ze persoonlijk matchen. “Het moest intiem blijven,” zegt Elisa. “Geen massaal event in een zaal, maar een avond waarop mensen echt met elkaar in gesprek gaan.”

Hun speeddates zijn iedere editie drukker bezocht. “Toen wij 1,5 jaar geleden begonnen, waren we bijna de enige. Nu duiken overal nieuwe speeddatingevents op. Dat zegt wel hoe groot de behoefte is.”

Ook Click Speeddate speelt in op de groeiende vraag naar offline ontmoetingen. Ivar en Laura, de organisatoren, hebben het afgelopen jaar speeddates door het hele land georganiseerd en zien een duidelijke toename in het aantal deelnemers. “Het voordeel van een speeddate is dat je iemand echt kunt leren kennen. Je kunt elkaar in de ogen aankijken en merken of het gesprek loopt. Dat is iets wat online gewoon niet kan,” zegt Laura. Ivar vult aan: “Online laat je vooral zien wat je wílt laten zien. Tijdens een speeddate valt die projectie weg. Je leert iemands echte persoonlijkheid kennen, ongefilterd.”

Wat begon als een creatief idee, groeide binnen een jaar uit tot een organisatie met meerdere edities per maand, van Nijmegen tot Utrecht en Den Bosch. Sommige avonden verkopen binnen twee dagen uit. De opzet is eenvoudig: deelnemers doorlopen negen rondes van acht minuten. Na iedere ronde noteren ze wie ze leuk vonden. Pas als een like wederzijds is, delen Ivar en Laura contactgegevens.

Halverwege de avond lijkt de spanning in het café langzaam te verdwijnen. Het gelach wordt harder, gesprekken lopen soepeler en deelnemers blijven tussen de rondes door nog even napraten. Aan de bar bespreken twee vriendinnen giechelend hun favoriete matches van de avond.

De aanpak van Click Speeddate verschilt van datingapps, waar algoritmes vaak bepalen wie je te zien krijgt en waar uiterlijk een grote rol speelt. Bij de speeddates gaat het voornamelijk om leeftijd en enkele karaktereigenschappen. “Wij matchen niet op uiterlijk. Het is niet onze intentie om mensen langer single te laten blijven of ze vaker terug te laten komen,” zegt Ivar. Het doel is simpel: deelnemers een eerlijke kans geven om elkaar te leren kennen.

Dat sluit aan bij wat jongeren missen in online dating. “Op Tinder heb je snel het gevoel dat het alleen om uiterlijk draait,” zegt Britt. Volgens Schokkenbroek is die behoefte aan offline interactie logisch. “In het echt leer je non-verbale signalen lezen: lachen, aarzeling, lichaamstaal. Die bepalen vaak of er aantrekkingskracht is. Online ontbreken die volledig.”

Britt merkt dat ze offline ook meer durft. “In het echt ben ik bang dat ik iets doms zeg. Online kun je langer nadenken. Maar tijdens een speeddate moet je wel, en eigenlijk vind ik dat beter. Je hebt meteen een eerste indruk, en die vind ik belangrijk.”

Die eerste indruk blijkt waardevol. Deelnemers bij Click Speeddate en Café Crush vertellen na afloop bijna altijd hetzelfde. “‘Wat een superleuke avond,’ horen we het meest,” vertelt Elisa. “Zelfs als er geen match is.”

De swipe-wereld is niet verdwenen, maar jongeren lijken steeds duidelijker te kiezen voor echte ontmoetingen. Gesprekken, oogcontact, ongemak, spontaniteit, het zijn precies de elementen die datingapps niet kunnen bieden, en waar jongeren zich steeds vaker naar toe bewegen.

Speeddaten is geen volledige vervanging van datingapps, maar wél een waardevol alternatief voor jongeren die verlangen naar oprechtheid in een digitale wereld.
Het succes van Café Crush, Click Speeddate en tientallen nieuwe initiatieven laat zien dat offline ontmoeten weer aantrekkelijk wordt. “Online daten verdwijnt niet,” zegt Schokkenbroek. “Maar jongeren ontdekken opnieuw hoe het voelt om echt tegenover iemand te zitten. En dat is iets wat een app nooit kan vervangen.”