Er is een opvallende wet aangenomen in het Verenigd Koninkrijk, deze wet moet zorgen voor een rookvrije generatie. Het Britse Lagerhuis en Hogerhuis hebben ingestemd met een voorstel dat ervoor zorgt dat iedereen die is geboren na 31 december 2008, in zijn of haar leven nooit legaal sigaretten kan kopen. De wet moet nog officieel worden goedgekeurd door koning Charles, wat naar verwachting binnenkort zal gebeuren.
Tegenstanders van deze maatregel vinden dat mensen zelf moeten kunnen beslissen of zij roken en dat de keuze niet door de overheid mag worden gemaakt. Uit nationale statistieken van het Verenigd Koninkrijk blijkt dat er jaarlijks ongeveer 80.000 mensen sterven aan de gevolgen van roken. De Britse regering vindt de schade van roken zo groot, dat zij ingrijpende maatregelen wil nemen om te voorkomen dat mensen geboren in 2009 of later ooit gaan roken.
Uit cijfers van het RIVM en het CBS blijkt dat er in Nederland jaarlijks naar schatting 20.000 mensen sterven aan de gevolgen van roken. Ook zijn er in Nederland naar schatting 672.000 mensen chronisch ziek door roken. Deze cijfers laten zien dat roken nog altijd een groot gezondheidsprobleem is in Nederland, wat de vraag oproept of een vergelijkbare maatregel hier ook wenselijk zou zijn.
“Ik behandel de laatste jaren steeds meer jongeren met longproblemen”, zegt Harry Groen, longarts bij het University Medical Center Groningen. Uit cijfers van het CBS blijkt dat er jaarlijks ongeveer 15.000 Nederlanders onder de 18 beginnen met roken. Groen vindt dit problematisch en vertelt wat de gevolgen hiervan kunnen zijn: “Op jonge leeftijd beginnen met roken is extra schadelijk, omdat jongeren sneller verslaafd raken aan nicotine, hun hersenen nog in ontwikkeling zijn en de kans groter is dat zij op latere leeftijd langdurig blijven roken.” Hij voegt daaraan toe: “Ik ben geen voorstander van een verbod; ik denk dat bewustwording en sociale druk richting roken belangrijker zijn dan een verbod.”
Anniek de Ruijter, hoogleraar gezondheidsrecht bij de UvA, begrijpt waarom de Britse regering zulke ingrijpende maatregelen wil invoeren. Toch benadrukt zij dat hierbij ook de persoonlijke vrijheid van burgers meespeelt. “De overheid mag maatregelen nemen om de volksgezondheid te beschermen, maar daarbij moet altijd goed worden afgewogen hoeveel invloed de staat mag hebben op individuele keuzes”, legt zij uit. Volgens de Ruijter blijft het daarom een ingewikkelde discussie waarin gezondheid en vrijheid tegen elkaar staan.
De Britse wet is inmiddels aangenomen, maar moet nog officieel worden goedgekeurd. Het zal later duidelijk worden of de maatregel uiteindelijk leidt tot minder rokers. In Nederland zal met belangstelling worden gekeken naar de ontwikkelingen in het Verenigd Koninkrijk. Harry Groen noemt het “een positieve stap, omdat roken nog altijd enorme schade aan de gezondheid veroorzaakt”, terwijl Anniek de Ruijter benadrukt dat “de bescherming van gezondheid altijd zorgvuldig moet worden afgewogen tegenover de vrijheid van burgers.”
Cleo van Griensven 
Jonathan van RIjsoort