Vier meningen over zelfdiagnoses via sociale media

Jellie Veninga, moeder van een dochter met ADHD:

“Ik denk dat sociale media juist een positieve kant kunnen hebben als het gaat om het herkennen van symptomen. Ik zag regelmatig video’s over ADHD en merkte dat veel kenmerken precies pasten bij mijn dochter. Daardoor ben ik me er meer in gaan verdiepen en uiteindelijk heb ik haar professioneel laten onderzoeken. Uit dat onderzoek kwam inderdaad ADHD naar voren. Zonder die video’s had het misschien nog veel langer geduurd voordat we hulp hadden gezocht. Voor ons was dat echt een belangrijke stap, omdat we daardoor eindelijk duidelijkheid kregen over wat er aan de hand was. Daarna konden we gerichter kijken naar wat ze nodig had op school en thuis. Dat heeft haar dagelijks leven echt verbeterd.”

Remy Westerhof, officieel gediagnosticeerd met ADHD sinds zijn zesde

“Ik vind het eerlijk gezegd zorgelijk hoe snel mensen zichzelf tegenwoordig een diagnose geven via sociale media. Het lijkt soms alsof iedereen graag een label wil hebben om ergens bij te horen. Natuurlijk kunnen mensen zich herkennen in bepaalde symptomen, maar dat betekent nog niet meteen dat je ook echt een stoornis hebt. Een paar filmpjes op TikTok of Instagram zijn volgens mij niet genoeg om zoiets serieus vast te stellen. Ik denk dat hierdoor ook verkeerde ideeën ontstaan over ADHD en andere stoornissen. Mensen onderschatten vaak hoeveel invloed het echt heeft op je dagelijks leven. Daarom vind ik dat je altijd professioneel onderzoek moet laten doen voordat je jezelf een diagnose geeft of jezelf onder een bepaalde stoornis schaart.”

Anouk Vermolen, influencer die content maakt over neurodiversiteit

“Ik merk regelmatig dat volgers zich herkennen in mijn video’s: ze krijgen taal voor wat ze al lang voelen, sturen content door naar hun omgeving of bedanken me omdat ze zichzelf beter gaan begrijpen. Een medische diagnose moet altijd door een professional worden gesteld. Tegelijk zie ik dat social media zowel risico’s als voordelen heeft: foutieve informatie kan invloed hebben op zelfbeeld en identiteit, maar herkenning kan ook helpen om hulp te zoeken en iets bespreekbaar te maken. Na mijn ADHD-diagnose, na jarenlang gekwakkel met mijn mentale gezondheid, gaf die diagnose mij antwoorden. Daardoor voelde ik de behoefte om in contact te komen met anderen met soortgelijke ervaringen, wat via social media ook is gelukt.”

Lieke Polling, student toegepaste psychologie

“Het maken van zelfdiagnoses lijkt mij in de meeste gevallen een probleem, al helemaal als het gedaan wordt aan de hand van informatie verkregen via social media apps zoals TikTok. Op social media wordt veel foutieve informatie verspreid. Er zijn experts, zoals psychologen en psychiaters, actief op TikTok, maar veel informatie over onderwerpen zoals de psychologie wordt verspreid door mensen met weinig tot geen expertise hierin. Als een diagnose niet door een professional wordt gemaakt, kan de persoon er volledig naast zitten en zichzelf aan een psychische stoornis koppelen die niet aan (al) zijn/haar symptomen voldoet. Een mogelijk échte oorzaak van deze symptomen kan dan over het hoofd worden gezien, al helemaal als nieuwe symptomen automatisch worden toegewezen aan de door de persoon zelf gegeven psychische stoornis. Ook kan de persoon die de diagnose over zichzelf maakt, zich (onbewust) naar zijn/haar verkozen psychische stoornis gaan gedragen; dit wordt de ‘self-fulfilling prophecy’ genoemd. Met toegankelijke social media apps zoals TikTok, en het algoritme, gaat dit nóg gemakkelijker. Hoewel een zelfdiagnose kán kloppen, kunnen behandelingen alleen worden gedaan wanneer de diagnose door een professional gemaakt is, niet slechts door de patiënt zelf.”