Rwanda staat tegenwoordig bekend als het land van duizend heuvels, indrukwekkende natuur en hun zeldzame berggorilla’s. Toch draagt het land ook een zware geschiedenis met zich mee. In 1994 vond de genocide plaats waarbij naar schatting ongeveer 800.000 mensen om het leven kwamen. Inmiddels heeft Rwanda zich ontwikkeld tot een land waar veiligheid, gendergelijkheid en moderniteit kernpunten zijn. In deze periode van vernieuwing en groei wil het land ook hun toerisme vergroten. Om te achterhalen hoe het huidige toerisme eruitziet ging ik in gesprek met gids, Oreison Bana.
In een leeg restaurant aan Lake Kivu, één van de grootste meren van Rwanda, wacht ik op Oreison. Hij schuift aan en de ober komt langs om onze bestelling op te nemen. Door de leegte in het restaurant vang je meer geluiden op: het geblaas van de airco, de krekels buiten de deur en een gezellige interactie die vanuit de keuken te horen is. Ik ben voor vakantie naar Rwanda gereisd, zo heb ik Oreison leren kennen, hij is mijn gids op deze reis. Oreison vertelt veel over het land en hoe het zichzelf over de jaren weer heeft opgebouwd.
Hoe heeft Rwanda zichzelf na de genocide opnieuw opgebouwd?
Oreison leunt achterover in zijn stoel en kijkt even naar buiten voordat hij antwoord geeft. “Na de genocide was Rwanda kapot, velen hadden familie verloren. Mensen waren ook het vertrouwen in elkaar kwijt. De overheid wist dat we opnieuw moesten beginnen.” Volgens Oreison heeft Rwanda de afgelopen jaren sterk ingezet op veiligheid en ontwikkeling. Vooral in Kigali is dat goed zichtbaar. “De hoofdstad is schoon, veilig en modern. Dat is bewust gedaan, omdat Rwanda aan de wereld wil laten zien dat het vooruitgaat.”
Waarom speelt toerisme zo’n belangrijke rol in Rwanda?
“Toerisme helpt Rwanda economisch vooruit,” legt Oreison uit. “Veel mensen werken tegenwoordig in hotels, restaurants of als gids. Ook lokale ondernemers verdienen eraan.” Volgens hem is toerisme meer dan alleen inkomsten. “Het verandert ook hoe mensen naar Rwanda kijken.” Hij glimlacht wanneer hij vertelt over toeristen die verbaasd reageren op het land. “Veel bezoekers verwachten nog steeds een arm of onveilig land. Maar wanneer ze hier zijn, merken ze dat Rwanda juist heel georganiseerd en veilig is.”
Is het moeilijk om over de genocide te praten?
Oreison knikt langzaam. “Eigenlijk wel,” zegt hij zacht. “Bijna iedere familie in Rwanda heeft ermee te maken gehad.” Even valt er een stilte. “Toch vinden veel mensen het belangrijk om het verhaal te blijven vertellen,” gaat hij verder. “We willen dat de wereld begrijpt wat er is gebeurd.” Volgens hem draait het niet alleen om verdriet. “We willen ook laten zien hoe Rwanda zich daarna heeft hersteld.”
Hoe reageren toeristen op Rwanda?
“Veel mensen zijn emotioneel na een bezoek aan een genocide memorial, dat maakt indruk” vertelt Oreison. “Verder zeggen bezoekers vaak aan het einde van hun reis dat Rwanda totaal anders was dan ze hadden verwacht.” Volgens Oreison is dat precies wat Rwanda probeert te bereiken. “Het land wil niet alleen herinnerd worden vanwege de genocide, maar ook vanwege de ontwikkeling daarna.”
Wat hoopt u voor de toekomst van Rwanda?
“Ik hoop dat Rwanda blijft groeien,” zegt hij. “Maar wel op een manier waarbij de natuur en cultuur beschermd blijven.” De charme van Rwanda moet volgens Oreison niet verloren gaan in de toerisme, die charme is wat Rwanda zo bijzonder maakt. “De geschiedenis van Rwanda zullen we nooit vergeten,” voegt hij nog toe. “Maar we willen ook laten zien dat herstel mogelijk is. Dat mensen samen opnieuw kunnen bouwen aan hun land.”
Marije Jansen 
David Pronk