Op een grauwe namiddag op het trainingscomplex van PH Almelo trekt Alessia Haarhuis (14) de veters van haar witte, roze voetbalschoenen strak aan, leunend tegen de zijkant van de dug-out. “De spelers beginnen straks daar, dan passen we naar elkaar, dribbelen ze door de pionnetjes en scoren ze uiteindelijk”, vertelt ze. Terwijl ze de kleurrijke pionnetjes secuur op een halve meter van elkaar op de groene kunstgrasmat legt. De veertienjarige Almelose neemt sinds januari deel aan de PH Trainersacademie om zich verder te ontwikkelen als trainer.

Vrouwen zijn nu al jaren zichtbaar op het voetbalveld, maar als trainer zijn ze nog schaars. Slechts 1,8% van de voetbaltrainers is vrouw, dit blijkt uit cijfers van de KNVB. De KNVB en clubs zetten de afgelopen jaren initiatieven op om meer vrouwen op te leiden tot trainer. Het programma ‘Meer Vrouwen in Voetbaltechnische Functies’ is hier een voorbeeld van. Toch blijft de vraag of dit soort initiatieven daadwerkelijk leiden tot meer vrouwelijke trainers binnen het amateurvoetbal.

Bij PH Almelo zijn ze in 2023 gestart met de PH Trainersacademie, vertelt Jorn Nijhof, hoofd opleiding binnen PH Almelo. “Wij wilden eigenlijk af van de welwillende ouders, ongeacht dat zij heel goed werk leverden. We wilden onze eigen trainers opleiden.” Hoewel de academie de afgelopen jaren alleen uit jongens bestond, is dat dit jaar veranderd. “Ik denk dat in het begin geen dames meededen, omdat het voetbal best wel veranderd is. Steeds meer jonge meiden willen ook graag voetballen.”

Roos Brouwer, senior medewerker voetbalontwikkeling KNVB, merkt dat het lastig in beeld te brengen is over wat voor stijging het gaat bij vrouwelijke voetbaltrainers. “Maar als je kijkt naar de trainers en coaches die wel geregistreerd staan, dan zien we wel een licht stijgende trend van vrouwelijke coaches.” Sinds vier jaar zet de KNVB volgens Brouwer in op de ontwikkeling rond vrouwelijke trainers. “De laatste drie jaar zien we wel een serieuzere trend van een toename van vrouwelijke trainers.”

Vrouwelijke trainers blijven schaars in de gehele sportwereld. In een masterscriptie van Nikita Rutte, aan de Universiteit Utrecht, is te zien dat vrouwen in Nederland slechts 12% van de top- en talententrainers vormen. Ook op Europees niveau blijft de vertegenwoordiging laag. Gemiddeld is slechts 20% van de coaches vrouw. Dat terwijl de deelname van vrouwen aan georganiseerde sport de afgelopen jaren juist is toegenomen.

Alessia traint sinds september al de mini’s bij PH Almelo en is een van de drie meiden die sinds dit jaar deelneemt aan de PH Trainersacademie. “Mijn stiefvader is coördinator hier en hij vroeg aan mij of ik hieraan mee wilde doen.” Ze vertelt dat ze zelf graag beter wil worden in het trainen. “Ik wil ook de kleine kinderen helpen en voel ook wel de motivatie om andere kinderen beter te leren voetballen.”

Hoewel Alessia een goed voorbeeld is van een meisje dat makkelijk het trainersvak ingerold is, is de realiteit anders. Zo ziet Brouwer het volgende: “Vrouwen vinden het over het algemeen toch onprettig dat zij de enige zijn, omdat ze het gevoel krijgen dat er naar hen gekeken wordt.” Ook worden vrouwen soms, als ze iets niet goed doen, er specifiek als vrouwen op afgerekend, geeft Brouwer aan. “Ze zijn vooral ook bang om het misschien te verpesten voor de hele groep vrouwen, terwijl dat helemaal niet nodig is.”

Nijhof benadrukt dat de aanwezigheid van vrouwelijke trainers niet alleen belangrijk is voor extra trainers binnen de club, maar ook voor de begeleiding van jonge speelsters. “Het kan natuurlijk voorkomen dat een meisje bepaalde problemen heeft die ze niet met een mannelijke trainer kan bespreken. Dat zal met een meisje of vrouw makkelijker gaan.” Daarnaast kunnen deze meiden volgens Nijhof als echte rolmodellen worden gezien. “Daarin kunnen meiden als trainers ook echt een voorbeeld zijn voor jonge meisjes die voetballen bij PH.”

Ook Brouwer vindt het belangrijk dat vrouwen als trainers zichtbaar zijn op het veld. “Om meiden zich thuis te laten voelen, moet je wel wat extra’s doen.” Volgens haar hebben vrouwen binnen het voetbal vaak meer oog voor hun omgeving. “Vrouwen hebben misschien iets meer ogen voor hun omgeving, in verhouding met mannen die misschien iets meer ogen hebben voor de prestatie en de voetballer.” Daarnaast zijn vrouwen volgens Brouwer niet alleen gericht op de voetbalontwikkeling, maar ook op de persoonlijke ontwikkeling.

“Jongens denken alleen maar aan voetbal, voetbal, voetbal”, vertelt Alessia. Door haar eigen ervaring als mini vindt ze het juist belangrijk om ook aan de kinderen te denken. “Als kleintje vond ik het ook niet leuk als er tegen mij geschreeuwd werd, dus dan voel ik ook bij hen dat er niet geschreeuwd moet worden.” Daarnaast vraagt ze de kinderen ook naar persoonlijke dingen. “Misschien herinneren wij ons dat later niet meer, maar zij onthouden wel dat die trainer altijd naar ze vroeg.”

Brouwer stelt dat er tegenwoordig vaak nog een select, gemotiveerd groepje meiden wordt aangesproken bij trainingsinitiatieven. “De werving wordt eigenlijk altijd of vaak gericht op mannen en vrouwen voelen zich dus minder snel aangesproken.” Ze vertelt dat kan zitten in het volgende: “Er wordt soms letterlijk gevraagd om mannelijke trainers of er worden vaak allerlei mannelijke eigenschappen toegedicht aan het trainersvak.”

“Uiteindelijk bestaat een voetbalclub uit meer jongens dan meiden, dus je hebt ook een grotere vijver aan jongens die trainer willen worden waaruit je kunt vissen.” Volgens Nijhof zet PH Almelo zich actief in om meiden aan te trekken, voor zowel het trainersvak als het voetballen zelf. “We proberen wel te stimuleren dat jongens en meisjes kunnen deelnemen aan de trainersacademie en we organiseren een vriendinnendag.”

De groei van vrouwelijke trainers binnen het amateurvoetbal zal de aankomende jaren blijven toenemen, ook als de KNVB-clubs hier niks in zouden doen, vertelt Brouwer. “Simpelweg omdat het meer in beeld is, je ziet gewoon steeds meer vrouwelijke trainers op tv.” Toch zegt ze dat door niks te doen, de groei wel heel erg zal vertragen. “Ik denk wel dat het noodzakelijk is om daarop in te zetten en dat proces te versnellen, om vrouwen actief te krijgen als voetbalcoach.”

Inmiddels krioelt het van de kleine kinderen op het hoofdveld van de Almelose club. De witte lichten van de veldverlichting gaan net aan. Waar het ene meisje al druk in de weer is met de bal, staat de ander nog veilig in de armen van haar moeder. Ondertussen vertelt de jonge trainer waarom andere meiden niet moeten twijfelen om trainer te worden. “Je kan zelf ook wel nadenken: van ja oké, maar ik wil dit graag, dan moet ik er ook voor gaan.”

Foto: Pexels (Justin Hofer)