HARDERWIJK- In Nederland groeit de discussie over internationale adoptie. De overheid heeft besloten dat interlandelijke adoptie langzaam wordt afgebouwd en na 2030 helemaal stopt. Tegelijkertijd groeit de aandacht voor afkomst en identiteit. Voor Eyob Diepeveen (25) uit Harderwijk is die discussie persoonlijk. Als baby werd hij geadopteerd uit Ethiopië en groeide daarna op in Nederland. “Toen ik jong was, begreep ik er eigenlijk niets van”, vertelt hij. “Nu denk ik: dit is een deel van mij waar ik trots op ben.”
Het leven van de 25-jarige Harderwijker lijkt op het eerste gezicht vrij alledaags. Hij werkt bij een sport-BSO in Nijkerk. Toch begint het persoonlijke verhaal duizenden kilometers verderop. De roots liggen in Ethiopië. Daar werd Eyob geboren en op negen maanden leeftijd geadopteerd. Veel herinneringen aan die periode zijn er niet. “Ik kwam uit een kindertehuis en daarna ben ik naar Nederland gekomen”, legt hij uit. Als kind werd stap voor stap uitgelegd wat adoptie betekende. Toch bleef het lange tijd moeilijk om die situatie te begrijpen. Op de basisschool werd het verschil met andere kinderen steeds duidelijker. Het uiterlijk viel op en klasgenoten stelden regelmatig vragen over waar hij vandaan kwam. Die vragen zorgden er ook voor dat er bij Eyob zelf meer nieuwsgierigheid ontstond naar de eigen achtergrond.
Een belangrijk moment was tijdens een spreekbeurt op de basisschool. Door te vertellen over Ethiopië en de adoptie ontstond meer begrip bij klasgenoten. Tegelijkertijd werd het eigen verhaal duidelijker. “Vanaf dat moment ging het eigenlijk steeds beter”, herinnert Eyob zich.
De jeugd van Eyob werd gekenmerkt door veel energie, altijd bezig, weinig stilzitten en moeite met concentratie. Onder dat drukke gedrag zat ook onzekerheid. Het gevoel anders te zijn bleef aanwezig. Op de basisschool voelde de omgeving veilig aan. De christelijke school waar Eyob zat, wordt herinnerd als warm en betrokken. Op de middelbare school veranderde dat beeld. Daar komt voor het eerst de ervaring van discriminatie in beeld. Die ervaringen maakten hem onzeker en zorgden voor ander gedrag. Om pesten voor te zijn, werd juist de aandacht opgezocht. Grappen maken, kattenkwaad uithalen en soms bewust uit de klas gestuurd worden. Achter dat gedrag zat vooral een poging om controle te houden over de situatie. “Ik wilde niet gepest worden, dus probeerde ik het voor te zijn”, zegt Eyob.
Terugkijkend wordt duidelijk dat daarbij soms over persoonlijke grenzen werd gegaan. Leraren spraken hem daar wel op aan, maar de echte reden achter het gedrag bleef meestal onuitgesproken.
Toch bleef Ethiopië een belangrijke achtergrond in het leven. Ondanks dat zijn jeugd volledig in Nederland plaatsvond, bleef de band met het geboorteland bestaan. De adoptievader hielp later bij het zoeken naar biologische familie. Uiteindelijk bleek dat zijn biologische moeder nog leefde. Er ontstond contact en onlangs reisde Eyob zelfs naar Ethiopië om haar te ontmoeten. Die reis maakte indruk. Voor het eerst werd het land van geboorte echt ervaren en ontmoette hij familieleden die tot dan toe alleen uit verhalen bekend waren. “Je ziet bij mensen daar eigenschappen terug waarvan je denkt: dat heb ik ook, dat geeft een soort bevestiging van wie je bent”,Vertelt hij.
Tegelijkertijd blijft het contact ingewikkeld. De familie woont ver weg en ontmoetingen zijn kort. Het afscheid nemen na zo’n bezoek kan zwaar zijn. De vraag waar het gevoel van thuis het sterkst is, blijkt daardoor lastig te beantwoorden. Nederland is het land waar het dagelijks leven zich afspeelt. Daar spelen werk, vrienden en jeugdherinneringen een grote rol. Toch voelt Ethiopië ook als een belangrijk deel van de identiteit. Het antwoord op die vraag is daarom eenvoudig maar veelzeggend: bij allebei. Wat vooral herkenning oproept, is de sterke familieband. Tijdens het bezoek aan Ethiopië werd zichtbaar hoe belangrijk familie daar is. Die verbondenheid herkent hij ook in zijn eigen leven.
Soms botst dat met hoe mensen in Nederland ernaar kijken. Wanneer hij vertelt dat de moeder in Ethiopië gemist wordt, reageren anderen soms verbaasd. Niet iedereen begrijpt hoe groot die band kan zijn. “Dan probeer ik het uit te leggen, maar soms denk ik ook: laat maar. Hij of zij begrijpt het toch niet”,Vertelt Eyob.
Tegelijkertijd speelt op nationaal niveau een bredere discussie. De Nederlandse overheid wil internationale adoptie afbouwen vanwege misstanden in het verleden. Verhalen van andere geadopteerden laten zien dat die problemen soms groot waren. Zo kan Eyob dat ook bevestigen, want in een groepsapp met andere adoptiekinderen hoort Eyob regelmatig zulke ervaringen.
Toch hoeft adoptie volgens hem niet volledig te verdwijnen. Belangrijker is dat het proces eerlijk en zorgvuldig verloopt. “Ik vind niet dat adoptie per se afgeschaft moet worden, maar het moet wel op een gezonde en eerlijke manier gebeuren.”Zegt Eyob. Met de jaren is de kijk op zijn eigen achtergrond veranderd. Als kind riep adoptie vooral vragen op, maar tegenwoordig overheerst een trots gevoel. Het bezoek aan Ethiopië speelde daarin een grote rol. “Toen ik mijn roots bezocht, dacht ik dit is iets om trots op te zijn.”Als er één advies is dat Eyob aan zijn jongere zelf zou willen geven, dan gaat het over nieuwsgierig blijven. Blijf vragen stellen, blijf ontdekken waar je vandaan komt. “Ga op onderzoek uit”, zegt hij. “Dat helpt je om jezelf beter te begrijpen”.
