Terwijl de zomervakantie dichterbij komt, neemt voor veel studenten de druk juist toe. Tentamens stapelen zich op, deadlines lopen door elkaar heen en de angst om studiepunten mis te lopen groeit. Wat begint als gezonde spanning verandert voor sommige studenten in slapeloze nachten, uitstelgedrag en mentale uitputting. Onderwijsinstellingen zien die stress toenemen, terwijl onderzoekers waarschuwen voor de gevolgen van prestatiedruk en de constante vergelijking via sociale media. “Ik ervaar eigenlijk het hele jaar wel iets van stress,” vertelt student Sterre Cominotto, “maar nu richting het einde van het schooljaar is het wel een stuk meer.”
Die ervaring staat niet op zichzelf. Uit de factsheet Studentenwelzijn 2025 van hogeschool Inholland blijkt dat stress en prestatiedruk nog steeds een grote rol spelen in het leven van studenten. Tegelijkertijd laat het onderzoek ook een voorzichtig positief beeld zien: studenten voelen zich gemiddeld iets gemotiveerder en positiever dan een paar jaar geleden. Toch blijft de druk rond studeren groot, vooral richting het einde van het studiejaar. Volgens Lisa Klinkenberg van het Lectoraat Studiesucces van Inholland ontstaat die stress door meerdere factoren tegelijk. “Studiestress is wel aan het afnemen de afgelopen jaren,” zegt zij. “We zien dat de motivatie toeneemt en dat studenten positiever in het leven staan dan bijvoorbeeld drie jaar terug.”
Toch betekent dat dus niet dat de prestatiedruk verdwenen is. Klinkenberg zegt “Het is wisselend hoe de stress ontstaat, een deel is prestatiedruk. Veel van die prestatiedruk is zelfopgelegd. Dit komt bijvoorbeeld doordat familieleden hoogopgeleid zijn, en dan het ‘als ik dit niet kan, kan ik niks’-gevoel overheerst bij studenten.”
Social media spelen daarin volgens haar een steeds grotere rol. “Ik denk ook dat social media daarin een rol speelt. Denk bijvoorbeeld aan mensen die een propedeuse halen en dat online plaatsen, terwijl anderen die hebben misgelopen. Dat creëert ook een soort prestatiedruk.” Daarnaast werkt social media volgens Klinkenberg vaak als afleiding tijdens stressvolle periodes. “Een student voelt druk om deadlines te halen en te presteren. Als dat te veel wordt grijpen veel studenten naar de telefoon en gaan uren scrollen. Hierdoor bouwt de achterstand alleen maar meer op.” Voor veel studenten ontstaat daardoor een vicieuze cirkel: de stress zorgt voor uitstelgedrag, terwijl het uitstel de stress alleen maar groter maakt.
Ook onderwijsinstellingen herkennen die ontwikkeling. Margreet van Opheusden, changemaker studentwelzijn bij Hogeschool Windesheim, merkt dat de druk richting de laatste schoolweken flink toeneemt. “We merken duidelijk dat de druk richting het einde van het studiejaar toeneemt. Studenten hebben vaak meerdere deadlines, tentamens en herkansingen tegelijk. Daarnaast speelt ook onzekerheid mee over studiepunten of het halen van het jaar.”
Volgens Van Opheusden uit die stress zich op verschillende manieren. “Studenten geven vaker aan dat ze slecht slapen, moeite hebben met concentreren of zich overweldigd voelen. We zien ook meer uitstelgedrag, vermoeidheid en studenten die zich tijdelijk terugtrekken of minder aanwezig zijn.”
Voor studenten voelt die stress vaak heel persoonlijk, terwijl veel klasgenoten met dezelfde problemen worstelen. “Het lijkt ook wel alsof ik dan de enige ben,” zegt Sterre Cominotto, “terwijl als ik dan praat met mijn klasgenoten heeft iedereen er wel last van.”
Onderwijsinstellingen proberen daarom steeds meer aandacht te besteden aan studentenwelzijn. Volgens Van Opheusden wordt binnen opleidingen kritischer gekeken naar de studeerbaarheid van periodes. “Binnen opleidingen wordt steeds meer gekeken naar een betere spreiding van opdrachten en toet momenten. Dat blijft lastig, omdat veel onderdelen samenkomen aan het einde van een periode, maar studentenwelzijn krijgt daarin wel steeds meer aandacht.” Ook extra begeleiding moet studenten helpen. Zo kunnen studenten tegenwoordig makkelijker terecht bij studentbegeleiders, decanen en docenten.
Toch ervaren veel studenten nog steeds dat de hoeveelheid opdrachten soms onnodig veel druk veroorzaakt. “Ik zou het fijn vinden als we minder nutteloze opdrachten krijgen die er eigenlijk toch niet toe doen,” zegt Cominotto.
Klinkenberg noemt dat soort opdrachten “onnodige stressoren”. “Dat zijn randzaken bij een studie die voor onnodige stress zorgen. Dus extra opdrachten die niks toevoegen aan de inhoud maar wel veel stress kunnen veroorzaken.”
Daarnaast speelt de relatie tussen student en docent een belangrijke rol. “Een slechte binding met docenten werkt ook vaak tegen,” zegt Klinkenberg. “Hogescholen proberen daarom zoveel mogelijk de docent naast de student te zetten.”
Een ander onderwerp dat veel invloed heeft op stress onder studenten is het bindend studieadvies, beter bekend als het BSA. Dat is de norm waarbij studenten aan het einde van het eerste jaar een bepaald aantal studiepunten moeten behalen om door te mogen met hun opleiding. Volgens kennisplatform NRO Onderwijskennis kan het bindend studieadvies studenten stimuleren om sneller te studeren, maar brengt het systeem ook ongewenste effecten met zich mee, zoals prestatiedruk en stress.
Klinkenberg ziet dat ook terug in de praktijk. “Wat tegenwoordig een punt is, is de afschaffing van de BSA-norm. Dit is de drempel van een aantal studiepunten die studenten moeten halen aan het eind van het jaar om over te mogen naar het volgende jaar. Deze norm zorgt ook voor erg veel stress.” Met de afschaffing van deze norm willen scholen de druk op eerstejaars afnemen. Hierdoor krijgen studenten meer motivatie om aan het einde van het jaar ook nog hun best te blijven doen zonder stress.
Voor veel studenten blijft het einde van het studiejaar nog wel een periode waarin alles samenkomt. Niet alleen toetsen en deadlines, maar ook verwachtingen, onzekerheden en de druk om te presteren. Terwijl de zomervakantie dichterbij komt, proberen veel studenten vooral één ding: overeind blijven tot de finish.
