Door: Annelin Slomp
Een chemische geur van anijs, afgeschermde deuren en ramen, overmatige camerabeveiliging en activiteiten op ongebruikelijke tijdstippen. Dit zijn enkele signalen van mogelijke criminaliteit in het buitengebied. Om de criminaliteit op het platteland te verminderen, komt Platform Veilig Ondernemen (PVO) nu met een eierdooscampagne. ‘Op zich zou dat kunnen werken, hoewel er bij elke stap dingen fout kunnen gaan’, reageert criminoloog Jossian Zoutendijk op de campagne.
Op de groene eierdoosjes is een QR-code te zien; daarmee kom je op de landingspagina terecht, daar staan signalen op van waar je op kunt letten. De verspreiding van deze eierdoosjes vindt plaats via eierloketten en boerderijwinkels. De eierdozen worden ook gebruikt als middel om met andere organisaties in contact te komen, zoals de gemeente en de provincie.
Donderdag is de eierdooscampagne gelanceerd bij Pluimveebedrijf Boerveenshof in Gasselternijveen. Rolf Kanninga, de eigenaar van het Pluimveebedrijf heeft ook weleens te maken gehad met criminaliteit. ‘Bij ons zijn er wel geregeld eieren gestolen, maar ook vreemde mensen die gewoon spontaan bij jou door de schuur gaan lopen en dan zeggen dat ze eigenaar zoeken of iets dergelijks. Dan zitten ze eigenlijk te zoeken naar grasmaaiers en wat voor apparatuur je hebt staan.’ Als hij dan met zijn hond kwam aangelopen, gingen ze weg. Dit gebeurt niet alleen bij hem, maar ook in zijn omgeving. Hij denkt niet dat het mensen zich direct veiliger laat voelen. ‘Het kan er in ieder geval wel aan bijdragen dat mensen weten waar ze op moeten letten en wie ze kunnen bellen als ze zich niet veilig voelen.’ Of de campagne op langere termijn gaat helpen, kan Kanninga niet met zekerheid zeggen. ‘Het is altijd afwachten op de langere termijn wat een campagne gaat doen, je hoopt dat mensen een beetje bewustwording krijgen van waar ze op moeten letten.’
Inge Schreur, communicatieadviseur van PVO, vertelt dat ze voor de eierdozen gekozen hebben omdat het laagdrempelig is: ‘Het maakt een best wel lastig onderwerp, makkelijker om te bespreken.’ De actie begon in Noord-Brabant en in Zeeland, maar nu breidt de campagne zich uit naar Limburg, Drenthe, Friesland en Groningen wegens succes. Dat succes wordt bepaald door meerdere factoren. ‘We kijken naar de bezoekers op de landingspagina, die begon op nul. Daar zie je nu een stijging in met het aantal bezoekers dat we gehad hebben. Maar ook hoe ons netwerk is vergroot, ook met de partners die we hebben bij een gemeente en de provincie en wat voor vervolgproducten we hebben kunnen aanbieden.’ De paginaweergaven staan nu op 83, de unieke paginaweergaven (aantal sessies waarin die pagina minstens één keer is bekeken) op 41 en het betrokkenheidspercentage is 76,14%. ‘Ik ben nog niet trots op deze cijfers, maar we zijn nog maar net begonnen.’ Dit zijn een paar metingen die ze elk jaar willen doen, naast het in gesprek gaan met de boeren zelf. Een daling van de criminaliteit kunnen ze nog niet zien. ‘Er zijn zoveel andere factoren die meespelen.’
Volgens de Flitspeiling Veilig Buitengebied 2024 blijkt dat 1 op de 8 Limburgse boeren wordt benaderd door criminelen in het buitengebied. Van de 400 boeren en tuinders die meededen met het Limburgse onderzoek, deelt 67 procent dat zij ooit slachtoffer zijn geweest van inbraak en diefstal. Daarvan blijkt dat 55% weleens verdachte situaties gezien heeft. Voor Noord-Nederland geldt hetzelfde volgens LTO Noord, ook daaruit blijkt dat 1 op de 8 agrarisch ondernemers weleens is benaderd om een loods of een schuur te verhuren voor verdachte activiteiten. Daarnaast heeft meer dan de helft verdachte situaties gezien, zoals signalen van drugsproductie. 29 procent van de mensen die in niet-stedelijke gemeenten wonen voelen zich weleens onveilig. Dit is gestegen ten opzichte van 2021, toen ging het om 24,8 procent, volgens het Centraal Bureau van Statistiek (CBS).
Of de eierdooscampagne daadwerkelijk gaat helpen met de afname van criminaliteit, ligt aan meerdere factoren volgens criminoloog Jossian Zoutendijk. PVO hoopt met de boodschap die op de eierdozen staat te bereiken dat meer mensen verdacht gedrag melden, het zou er volgens hem er zo uitzien: ‘Eierdozen maken duidelijk wat verdacht gedrag is, hierdoor zien mensen vaker verdachte signalen. Mensen melden dan vaker dit gedrag, waardoor de politie kan ingrijpen en de criminaliteit daalt.’ Dit zou kunnen werken, maar volgens Zoutendijk zou er bij elke stap iets fout kunnen gaan. Meldingen kunnen bijvoorbeeld op verkeerde plekken terechtkomen, dan loopt de campagne mis. ‘Ik denk dat de campagne wel de drempel verlaagt om te melden: het geeft goed handelingsperspectief en maakt duidelijk dat de meldingen meer dan welkom zijn.’ Hij denkt dat agrarisch ondernemers en andere inwoners van het buitengebied de eierdooscampagne heel fijn kunnen vinden. ‘Doordat de campagne op een laagdrempelige en ludieke manier wordt uitgevoerd, pakt dit niet zo nadelig uit voor de beleving.’
Er is bewust door de PVO nagedacht over hoe de boodschap wordt overgebracht. ‘Daarom proberen wij voor een positieve insteek te kiezen, door niet te waarschuwen. Maar vooral van, dat het veilig wonen en werken is op het platteland. Dat willen we heel graag zo houden en dat moeten we samendoen, dat is een beetje de boodschap.’ Volgens Schreur heeft iedereen in het buitengebied een verhaal en daarom gaan ze er dit jaar mee door. ‘Op een gegeven moment is de campagne uitgewerkt, dan gaan we iets anders bedenken.’
