In de Nederlandse sportscholen speelt de mobiele telefoon een steeds grotere rol tijdens het sporten. Jongeren gebruiken hun smartphone vaak voor muziek, schema’s en sociale media terwijl ze trainen. Tussen sets door wordt er vaak gescrold op TikTok of gekeken naar fitnessvideo’s. Hierdoor is er bijna geen grens meer tussen trainen en online zijn. Dion Bulkens van het Kenniscentrum Sport en Bewegen zegt daarover: “Als je twee uur in de gym bent en je zit 1,5 uur op je telefoon, kan ik mij niet voorstellen dat je je telefoon functioneel gebruikt”.
In vrijwel elke sportschool is hetzelfde beeld te zien en te horen. Het geluid van vallende gewichten en harde muziek vult de loodsachtige ruimte, terwijl jongeren tussen de oefeningen door vooral met hun telefoon bezig zijn.
Een veertigjarige vrouw met lichte rimpels in haar gezicht en een oversized shirt wil beginnen aan haar legwork-out. Wanneer ze naar de legpress loopt, ziet ze daar een jonge vrouw bezig op het apparaat. De jonge vrouw, gekleed in een matching sportset en met haar haar in een hoge staart, duwt veertig kilo van zich af op trillende benen. Terwijl haar benen hard werken, lijken ook haar duimen een intensieve training te krijgen. Ze scrolt op TikTok en schakelt daarna direct over naar Instagram om een video te bekijken voor haar volgende oefening. Als ze opkijkt, ziet ze dat de jonge man naast haar op de pull-upmachine een video maakt van zijn rugspieren.
De smartphone speelt een steeds grotere rol in de sportschool en verandert daarmee de manier waarop jongeren trainen. Wat begint als een handig hulpmiddel voor muziek en schema’s, zorgt er in de praktijk ook voor dat de aandacht tijdens het trainen verdwijnt. Jongeren wisselen hun training vaak af met scrollen op sociale media, waardoor rustmomenten langer worden of zelfs leiden tot het stoppen van de workout. Daarnaast leidt dit er soms toe dat apparaten onnodig bezet blijven, waardoor de workouts van medesporters worden verstoord.
Fuaz Agyiri is vier jaar geleden begonnen met sporten en maakt sinds een jaar content op TikTok en Instagram. “Ik heb een wat stevigere bouw en ik wilde meiden laten zien dat dat ook oké is. Niet iedereen die naar de gym gaat is spijkerdun met een grote kont”, zegt ze. Volgens Agyiri is sociale media juist een motivatiebron en soms een gratis personal trainer. Toch geeft ze aan dat veel op sociale media nep is, denk aan operaties die zijn uitgevoerd om een strakker lichaam te krijgen. Daarom probeert zij zelf realistisch te blijven. “Ik laat ook zien dat niet elke training perfect is en dat progressie tijd kost”, vertelt ze.
Fuaz Agyiri geeft aan dat ze zelf haar telefoon ook gebruikt in de gym. “Af en toe zoek ik nog wel eens een oefening op of film ik mezelf om het later terug te kijken. Zo kan ik zien of mijn vorm wel goed is”. Ook zegt ze dat ze soms filmpjes van zichzelf post, zodat andere mensen er inspiratie uit kunnen halen. Volgens haar is sociale media daarbij vooral een manier om haar eigen progressie te volgen en anderen te motiveren om ook te beginnen met trainen.
Basic-Fit manager Dyon Vemer ziet het beeld van jongeren die op sociale media kijken of zichzelf filmen terug in zijn gym. “Na de coronatijd is fitnesscontent enorm toegenomen op sociale media en dat merk je ook ontzettend in de sportschool”, zegt hij. Dyon geeft aan dat hij dagelijks jongeren met statieven, camera’s en kleine microfoontjes de sportschool ziet binnenkomen.
Hij merkt op dat telefoons tijdens het sporten niet alleen de gebruiker zelf beïnvloeden, maar ook de mensen om hen heen. “Wij hebben hier in de gym dat het soms enorm druk is. En als iemand een half uur lang op zijn telefoon een toestel bezet houdt, dan beïnvloedt dat de anderen enorm in de sportschool”, legt hij uit. Dit zorgt er volgens hem voor dat de doorstroom in de sportschool trager wordt en dat de trainingen van anderen onnodig worden onderbroken, wat kan leiden tot demotivatie.
Vemer geeft ook aan dat er een verschil is tussen sporters die hun telefoon functioneel gebruiken en sporters die hem vooral inzetten voor sociale media. “Mensen die hun smartphone functioneel gebruiken, blijven vaak beter gefocust. Maar mensen die hem gebruiken voor sociale media zijn er vaak eerder klaar mee. Ik hoor dan achter in de sportschool: ‘Wow, die nieuwe burger van McDonald’s ziet er veel te lekker uit, zullen we…”.
Uit onderzoek blijkt dat smartphones een grote rol spelen in het sportgedrag van jongeren. Bijna alle jongeren gebruiken sociale media, volgens het CBS. Die voortdurende online aanwezigheid heeft invloed op wat jongeren willen doen met hun lifestyle, zoals sporten en eten.
Het NOC*NSF laat zien dat fitness een van de populairste sporten onder jongeren is. Ook blijkt dat 66% van de 13- tot 18-jarigen wekelijks sport. Dat betekent dat sporten een vast onderdeel is geworden van de week van jongeren. Tegelijkertijd laat onderzoek van Bureau Coen zien dat jongeren behoefte hebben aan flexibiliteit. Meer dan 60% wil sporten op momenten die hen uitkomen en wil niet ingepland worden of verplicht. Daarnaast twijfelt 65% nog over welke sport het beste bij hen past.
Sociale media spelen hierbij dus een dubbele rol. Het Trimbos-instituut stelt dat platforms kunnen zorgen voor vergelijking en druk rond uiterlijk en prestaties, maar ze kunnen ook inspireren en motiveren om te gaan sporten.
Volgens Dion Bulkens van het Kenniscentrum Sport en Bewegen is smartphonegebruik in de sportschool een kwestie van balans tussen functioneel gebruik en afleiding. “Het gaat erom dat je je afvraagt: draagt wat ik nu op mijn telefoon doe nog bij aan mijn training, of leidt het me juist af?”,zegt hij.
Bulkens ziet dat smartphones inmiddels een vast onderdeel zijn van het sportgedrag van jongeren. Tegelijkertijd maakt hij onderscheid tussen nuttig en minder nuttig gebruik van de telefoon, omdat die grens in de praktijk vaak vervaagt. In de toekomst verwacht hij dat de rol van smartphones verder groeit door fitnessapps en digitale coaching. Volgens hem is het verbieden van telefoongebruik in de gym geen oplossing, maar moet de telefoon bewuster gebruikt worden, zodat de training centraal blijft staan en de smartphone een hulpmiddel blijft in plaats van een afleiding.
Een paar sets later zat het meisje nog steeds op de legpress. De vrouw met het oversized shirt wachtte nog altijd op haar felbegeerde plek bij het apparaat. Uiteindelijk liep ze naar het meisje in de matching sportset toe en vroeg hoelang ze nog bezig zou zijn. Terwijl het meisje langzaam haar hoofd omhoog draaide, antwoordde ze dat ze nog een paar sets moest doen.
De oudere vrouw merkte op dat ze wel erg veel op haar telefoon zat.
“Ik ben hier ook echt om serieus te trainen”, reageerde het meisje. “Maar tussendoor kan ik toch gewoon even op mijn telefoon kijken? Dat doet toch iedereen?”
De veertigjarige vrouw liep langzaam weg en keek om zich heen naar alle duimtrainers. In deze sportschool bleken de zwaarste gewichten soms niet van staal te zijn, maar van schermtijd.
